KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 28.
Na rysunku przestawiono pręt rozciągany osiowo siłą P=20 kN Ile wynosi wartość naprężenia normalnego we wskazanym przekroju tego pręta?
Ilustracja przedstawia schemat pręta rozciąganego osiowo siłą P o wartości 20 kN.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Naprężenie normalne w pręcie rozciąganym osiowo oblicza się ze wzoru σ = P/A, gdzie P to siła osiowa, a A pole wskazanego przekroju odczytane z rysunku. Po podstawieniu wartości P = 20 kN i pola przekroju z rysunku oraz po poprawnym przeliczeniu jednostek otrzymuje się 0,20 kN/cm2.

Pełne wyjaśnienie:

W pręcie obciążonym osiowo (siła działa wzdłuż osi elementu) podstawową wielkością opisującą "intensywność" obciążenia materiału jest naprężenie normalne. Dla rozciągania przyjmuje się je jako dodatnie.

Do obliczenia naprężenia w danym przekroju stosuje się zależność:

σ = P / A

  • P – siła osiowa przenoszona przez przekrój (tu: 20 kN),
  • A – pole przekroju poprzecznego w miejscu wskazanym w zadaniu (należy je odczytać/wyznaczyć z rysunku).

Kluczowe jest zachowanie spójnych jednostek. Jeżeli wynik ma być w kN/cm2, to pole A musi być wyrażone w cm2. Częstym błędem jest podstawienie pola w mm2 bez przeliczenia, co przesuwa wynik o czynnik 100.

Odpowiedź "0,20 kN/cm2" jest poprawna, ponieważ po odczytaniu pola przekroju z rysunku i wykonaniu dzielenia P/A otrzymuje się taką wartość naprężenia w tym przekroju.

Pozostałe odpowiedzi są błędne typowo z następujących powodów:

  • "0,02 kN/cm2" – zwykle wynika z pomyłki o rząd wielkości (np. błędne przeliczenie pola albo siły).
  • "2,00 kN/cm2" – odpowiada sytuacji, gdy pole przekroju zostało zaniżone 10-krotnie lub popełniono błąd w odczycie wymiarów.
  • "20,00 kN/cm2" – często jest efektem utożsamienia naprężenia z siłą lub pominięcia dzielenia przez pole (heurystyka: "w zadaniu jest 20").

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze sprawdź sens wyniku. Dla siły 20 kN typowe naprężenia rzędu kilku–kilkudziesięciu kN/cm2 wymagałyby bardzo małego przekroju, więc wynik powinien "pasować" do rozmiarów z rysunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Naprężenie normalne to miara obciążenia materiału w przekroju, gdy siła działa prostopadle do przekroju. Dla rozciągania opisuje je wzór σ = P/A. Im większa siła P i im mniejsze pole A, tym większe naprężenie.
Stosujesz zależność σ = P/A. Najpierw upewnij się, że jednostki są spójne (np. P w kN i A w cm2, jeśli wynik ma być w kN/cm2). Potem wykonaj dzielenie i zapisz wynik z jednostką.
Bo pole przekroju bardzo często jest podane lub wyliczane w mm2, a odpowiedź może być oczekiwana w kN/cm2. Ponieważ 1 cm2 = 100 mm2, brak przeliczenia zmienia wynik 100 razy i prowadzi do błędnego rzędu wielkości.
Najpierw odczytaj wymiary przekroju w miejscu wskazanym (np. szerokość i grubość). Następnie wyznacz pole według geometrii przekroju (dla prostokąta A = b·h, dla koła A = π·d2/4). Na końcu przelicz jednostki na wymagane w odpowiedzi.
Nie. Przy tej samej sile osiowej P naprężenie zależy od pola: σ = P/A. Gdzie przekrój jest mniejszy, tam naprężenie jest większe. Dlatego w zadaniach często wskazuje się konkretny przekrój, w którym masz policzyć σ.
Najczęstsze to: pomylenie jednostek (mm2 vs cm2), błędny odczyt wymiarów z rysunku, pominięcie dzielenia przez pole (traktowanie naprężenia jak siły) oraz brak kontroli rzędu wielkości wyniku.
Porównaj go z typowymi wartościami: jeśli siła jest rzędu kilkunastu–kilkudziesięciu kN, a przekrój wygląda na "kilka cm" na rysunku, to naprężenia zwykle nie wychodzą ekstremalnie duże. Gdy wynik jest podejrzanie wysoki lub niski, wróć do pola A i jednostek.
To różne jednostki, ale można je przeliczać. MPa to N/mm2. kN/cm2 odnosi się do kN i cm2. W praktyce egzaminacyjnej kluczowe jest, by konsekwentnie trzymać jednostki w całym rachunku i dopiero na końcu ewentualnie przeliczać na wymaganą jednostkę.
Przykłady to ściągi, wieszaki, cięgna, elementy stężeń czy pręty w konstrukcjach kratowych, które przenoszą siły rozciągające. W takich elementach sprawdza się naprężenia w przekrojach, aby dobrać odpowiedni przekrój i materiał.
Ćwicz serię krótkich zadań: wyznaczanie pola przekroju z rysunku, przeliczanie jednostek i liczenie σ = P/A. Zrób sobie "checklistę": (1) odczyt A, (2) spójne jednostki, (3) dzielenie, (4) kontrola rzędu wielkości.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że naprężenie normalne w pręcie rozciąganym osiowo oblicza się ze wzoru σ = P/A, gdzie P to siła osiowa, a A pole wskazanego przekroju odczytane z rysunku.

Materiały:

  • Podręcznik z wytrzymałości materiałów (dział: rozciąganie/ściskanie osiowe)
  • Zbiór zadań rachunkowych z mechaniki/wytrzymałości materiałów dla techników budownictwa
  • Tablice i ściągi z przeliczeń jednostek (mm2↔cm2, N↔kN, MPa↔N/mm2)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego