KWALIFIKACJA MOT6 - TEST WIEDZY NR 9

PYTANIE NR 7.
Na rysunku technicznym widzisz oznaczenie "∅50 H7". Co to oznacza?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis ∅50 H7 oznacza wymiar średnicy otworu równy 50 mm (symbol ∅/⌀ wskazuje średnicę), a "H7" określa pole i klasę tolerancji dla otworu w systemie pasowań. Nie dotyczy to długości, głębokości ani promienia.

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie rysunkowym "∅50 H7" występują dwa kluczowe elementy:

  • ∅ (lub ⌀) – symbol średnicy. Oznacza, że podany wymiar odnosi się do średnicy elementu okrągłego (najczęściej otworu albo wałka), a nie do długości czy głębokości.
  • 50 – wartość nominalna średnicy w milimetrach (o ile rysunek nie podaje innej jednostki; w praktyce rysunku maszynowego najczęściej są to mm).
  • H7 – oznaczenie tolerancji w systemie pasowań. Litera H odnosi się do położenia pola tolerancji otworu (tzw. otwór podstawowy), a liczba 7 określa klasę dokładności (IT), czyli "szerokość" tolerancji.

Dlatego poprawna interpretacja brzmi: otwór o średnicy 50 mm wykonany z tolerancją H7.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Długość 50 mm – długości na rysunku nie zapisuje się symbolem średnicy; byłby to zwykły wymiar liniowy bez ∅/⌀.
  • Głębokość 50 mm – głębokość otworu zwykle wymaga dodatkowego oznaczenia (np. znaku głębokości) i nie jest kodowana symbolem średnicy.
  • Promień 50 mm – promień oznacza się najczęściej literą R, a nie symbolem ∅/⌀. ∅/⌀ zawsze kieruje interpretację na średnicę, nie na promień.

W praktyce warsztatowej taka informacja jest istotna przy doborze pasowania (np. pod tuleję lub łożysko) oraz przy kontroli wymiaru odpowiednimi przyrządami (średnicówka, sprawdziany). Sama litera i liczba nie mówią o konkretnych wartościach granicznych bez tabel, ale jednoznacznie wskazują, że wymiar jest tolerowany zgodnie z klasą H7.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Symbol ∅/⌀ oznacza, że podany wymiar dotyczy średnicy elementu kołowego (np. otworu lub wałka). Jeśli widzisz "∅50", to jest to średnica 50 mm, a nie długość, głębokość ani promień.
"H7" to oznaczenie tolerancji w systemie pasowań: H określa położenie pola tolerancji otworu (otwór podstawowy), a 7 klasę dokładności (IT), czyli szerokość tolerancji. Dokładne odchyłki liczbowe odczytuje się z tabel.
Promień na rysunkach oznacza się zwykle literą R (np. "R50"). Znak ∅/⌀ jest zarezerwowany dla średnicy. Dlatego zapis "∅50" zawsze kieruje na średnicę, a nie na promień.
Nie bezpośrednio. "H7" jest kodem (położenie pola + klasa IT). Żeby poznać wartości graniczne (np. górną i dolną), trzeba skorzystać z tabel ISO dla danego zakresu średnic. Kod sam w sobie nie podaje liczby w mm.
W praktyce używa się m.in. średnicówki czujnikowej, mikrometru do otworów lub sprawdzianów (np. GO/NO-GO). Suwmiarka bywa zbyt mało dokładna dla węższych tolerancji, zależnie od średnicy i wymagań.
Takie pasowania pojawiają się przy częściach wymagających precyzyjnego osadzenia, np. gniazda łożysk, tuleje, elementy zwrotnic, obudowy przekładni czy alternatorów. Ułatwia to powtarzalny montaż i właściwy luz/wcisk.
Różnica dotyczy tego, czy mówimy o otworze czy o wałku oraz położenia pola tolerancji. Zapis z dużą literą (np. H7) typowo odnosi się do otworów, a z małą literą (np. h7) do wałków. Szczegóły odczytuje się z norm i tabel.
Tak, to częsty błąd, gdy ktoś patrzy tylko na liczbę "50". Kluczowy jest jednak symbol poprzedzający: ∅/⌀ oznacza średnicę. Głębokość otworu zwykle ma osobne oznaczenie i jest podawana jako inny wymiar, nie w tym samym zapisie.
Najczęściej: (1) ignorowanie symbolu ∅/⌀ i traktowanie 50 jako dowolnego wymiaru liniowego, (2) mylenie promienia z średnicą, (3) uznanie H7 za "dopuszczalne bicie" lub inną cechę, a nie tolerancję wymiaru.
Warto ćwiczyć czytanie rysunków: rozpoznawanie symboli (∅/⌀, R, fazy), rozumienie kodów tolerancji (H7, g6 itd.) i wiedzieć, kiedy korzysta się z tabel. Dobrą metodą jest robienie krótkich fiszek: symbol → znaczenie → typowy przykład zastosowania.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zapis ∅50 H7 oznacza wymiar średnicy otworu równy 50 mm (symbol ∅/⌀ wskazuje średnicę), a "H7" określa pole i klasę tolerancji dla otworu w systemie pasowań.

Źródła:

  • ISO 286-1:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits
  • ISO 286-2:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance classes and limit deviations for holes and shafts
  • Wikipedia: "Limits and fits" (opis systemu ISO i oznaczeń typu H7) https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_system_of_limits_and_fits - dostęp 2026-02-26

Materiały:

  • Podręcznik do rysunku technicznego maszynowego (wymiarowanie i tolerancje)
  • Materiały o systemie pasowań ISO (otwór podstawowy H, wałki h/g/f itd.)
  • Ćwiczenia z czytania rysunków części i interpretacji zapisów tolerancji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego