Luz zaworowy to celowo pozostawiona "rezerwa" w mechanizmie rozrządu (między elementami przenoszącymi ruch a trzonkiem zaworu). Jej podstawowym zadaniem jest skompensowanie rozszerzalności cieplnej elementów podczas nagrzewania się silnika.
W trakcie pracy silnika zawory i części mechanizmu rozrządu osiągają wysoką temperaturę, a metale zwiększają swoje wymiary. Gdyby luzu nie było, po rozgrzaniu mogłoby dojść do sytuacji, w której zawór zostałby "podparty", czyli nie wracałby w pełni na gniazdo. Skutki są praktyczne i poważne: spadek kompresji, gorszy rozruch, nierówna praca, przegrzewanie zaworu i gniazda, a w skrajnych przypadkach wypalenie zaworu.
Stwierdzenie, że luz jest "niepotrzebny, bo powoduje tylko zużycie" jest błędne: poprawnie dobrany luz jest przewidziany konstrukcyjnie i ma zapewniać prawidłową pracę w całym zakresie temperatur. Druga błędna teza, że luz zwiększa ilość świeżego ładunku, miesza zjawiska faz rozrządu z kompensacją mechaniczną – luz nie jest narzędziem do "doładowania" cylindra.
Odpowiedź o unikaniu kolizji tłok–zawór też nie opisuje istoty problemu. Kolizja zależy głównie od konstrukcji silnika, ustawienia rozrządu i synchronizacji wału z wałkiem, a nie od tego, czy zostawiono prawidłowy luz roboczy. W praktyce na egzaminie warto pamiętać zasadę: luz = kompensacja temperatury i pewne domykanie zaworu.
