KWALIFIKACJA MEC3 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 3.
Na rysunku technicznym zauważasz oznaczenie "f7". Co to oznacza?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis "f7" na rysunku technicznym odnosi się do tolerancji wymiaru w systemie tolerancji i pasowań.
Litera określa położenie pola tolerancji względem wymiaru nominalnego, a liczba (7) oznacza klasę dokładności (stopień tolerancji). To nie jest symbol chropowatości, kąta ani materiału.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie typu f7 jest charakterystyczne dla systemu tolerancji i pasowań stosowanego na rysunkach części maszyn. Taki zapis informuje, w jakich granicach może się zmieniać rzeczywisty wymiar elementu w stosunku do wymiaru nominalnego.

Jak czytać "f7"?

  • Litera (tu: f) określa położenie pola tolerancji względem linii zera (wymiaru nominalnego). W praktyce mówi, czy odchyłki są "bardziej na plus", "bardziej na minus" albo symetrycznie względem nominalu.
  • Liczba (tu: 7) oznacza klasę dokładności (stopień tolerancji, tzw. IT). Im mniejsza liczba, tym zwykle ciaśniejsza tolerancja (większa dokładność wykonania).

Dlatego odpowiedź "Jest to oznaczenie tolerancji wymiarowej elementu." jest właściwa: opisuje dokładnie funkcję zapisu litera+liczba.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Oznaczenie kąta nachylenia" – kąty na rysunku podaje się jako wartość kąta (np. w stopniach) albo przez oznaczenia typowe dla stożków/pochyleń, a nie w formacie litera+klasa IT.
  • "Oznaczenie chropowatości" – chropowatość ma własne symbole graficzne (znak chropowatości) oraz parametry typu Ra/Rz z jednostkami. Zapis "f7" nie odpowiada temu formatowi.
  • "Oznaczenie materiału" – materiał zwykle opisuje się nazwą/znakiem stali, stopu lub tworzywa w tabelce rysunkowej albo w uwagach. Samo "f7" nie identyfikuje materiału.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz literę i liczbę bez jednostek, często jest to właśnie oznaczenie tolerancji/pasowania. Warto pamiętać też, że w praktyce spotyka się analogiczne zapisy dla otworów i wałków, dobierane do funkcji połączenia (luzowe, przejściowe, wciskowe).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis f7 oznacza tolerancję wymiarową w systemie tolerancji i pasowań. Litera f określa położenie pola tolerancji względem wymiaru nominalnego, a liczba 7 wskazuje klasę dokładności (stopień tolerancji IT).
W oznaczeniu typu litera+liczba: litera mówi o położeniu pola tolerancji (czy odchyłka jest "na plus" lub "na minus"), a liczba określa klasę dokładności (IT). To pozwala dobrać pasowanie i wymagania pomiarowe w montażu.
Chropowatość ma własny symbol graficzny i jest opisywana parametrami typu Ra lub Rz (z jednostkami). Zapis f7 nie zawiera tych parametrów i odpowiada formatowi tolerancji/pasowań, a nie wymaganiom dotyczących struktury powierzchni.
W praktyce litery w zapisie tolerancji mogą dotyczyć zarówno wałków, jak i otworów, zależnie od przyjętego systemu oznaczeń na rysunku. Kluczowe jest to, że f7 opisuje pole tolerancji wymiaru konkretnego elementu, który ma ten wymiar na rysunku.
Najczęściej myli się zapis tolerancji z innymi danymi rysunkowymi: chropowatością, materiałem lub kątem. Pomaga zasada: jeśli jest litera+liczba bez jednostek i stoi przy wymiarze, to zwykle jest to oznaczenie tolerancji/pasowania.
Tolerancja wymiarowa zapewnia, że część będzie pasowała i zadziała w zespole mimo naturalnych różnic wykonania. Ułatwia wymienność części, dobór połączeń (luz/wcisk) i zapobiega problemom montażowym, np. zacieraniu, luzom lub trudnemu osadzaniu elementów.
Należy znać wymiar nominalny i dopuszczalne odchyłki wynikające z pola tolerancji, a następnie dobrać metodę pomiaru: suwmiarkę, mikrometr lub sprawdziany. W praktyce kontrola polega na potwierdzeniu, że wynik mieści się w granicach tolerancji przewidzianych na rysunku.
Ciaśniejsze tolerancje stosuje się tam, gdzie wymagana jest duża dokładność: pasowania precyzyjne, łożyskowania, elementy szybkoobrotowe lub połączenia o krytycznej osiowości. Trzeba pamiętać, że większa dokładność zwykle oznacza wyższy koszt obróbki i kontroli.
Na rysunkach spotyka się różne kombinacje liter i klas IT, zależnie od wymaganej funkcji połączenia. Zawsze należy patrzeć na format zapisu (litera+liczba) oraz miejsce umieszczenia przy wymiarze. To odróżnia tolerancje od symboli chropowatości i uwag materiałowych.
Ćwicz rozpoznawanie oznaczeń na rysunkach, rozumienie pojęć: wymiar nominalny, odchyłka, pole tolerancji i pasowanie. Pomaga praca na tablicach tolerancji, zadaniach z doboru połączeń oraz krótkie powtórki różnic między tolerancją, chropowatością i oznaczeniami materiałów.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "To nie jest symbol chropowatości, kąta ani materiału."

Źródła:

  • ISO 286-1, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits (dokument normatywny opisujący zapis literowo-liczbowy pól tolerancji, np. f7)
  • ISO 286-2, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance grades and limit deviations (tablice klas IT i odchyłek granicznych)
  • PN-EN ISO 286-1, Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — System kodowy tolerancji i pasowań ISO (odpowiednik normy ISO wdrożony jako PN-EN ISO)

Materiały:

  • Podręcznik do rysunku technicznego maszynowego (działy: tolerancje i pasowania)
  • Tablice tolerancji i pasowań (opracowania dydaktyczne do systemu ISO)
  • Materiały producentów sprawdzianów i przyrządów pomiarowych dotyczące doboru tolerancji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego