Trójkąt wybuchowości (diagram palności) pokazuje, przy jakich kombinacjach stężenia paliwa (tu: metanu CH4) i utleniacza (tu: tlenu O2, zwykle z powietrza) mieszanina może się zapalić i przejść w wybuch. Wewnątrz wyznaczonego obszaru (trójkąta) znajdują się mieszaniny wybuchowe, a poza nim – mieszaniny niewybuchowe, ale z różnych przyczyn.
Dla metanu w powietrzu typowo przyjmuje się, że strefa wybuchowa występuje w przybliżeniu dla 5–15% CH4 (między dolną i górną granicą wybuchowości), pod warunkiem że jest wystarczająco dużo tlenu (około co najmniej 12% O2). Jeśli mieszanina znajduje się poza tym zakresem, nie spełnia warunków reakcji spalania w odpowiedniej proporcji.
- Dlaczego "gazów palnych" jest poprawne?
Znaki zapytania wskazują obszar na prawo od górnej granicy wybuchowości (powyżej ok. 15% CH4). To mieszanina "zbyt bogata" w metan, czyli jest w niej nadmiar gazów palnych. W takim składzie w stosunku do ilości paliwa jest za mało tlenu, więc mieszanina nie wybucha. - Dlaczego "gazów obojętnych" jest błędne?
Nadmiar gazów obojętnych (inertyzacja) wiąże się z rozcieńczaniem tlenu i spadkiem O2 do wartości uniemożliwiających zapłon. Na diagramie odpowiada temu raczej dolna część (niedobór O2), a nie prawa strona związana z nadmiarem CH4. - Dlaczego "powietrza" jest błędne?
Nadmiar powietrza oznacza mieszaninę zbyt ubogą w paliwo (za mało CH4), czyli obszar po lewej stronie dolnej granicy (poniżej ok. 5% CH4). To inny mechanizm niewybuchowości niż wskazany na rysunku. - Dlaczego "tlenu" jest błędne?
"Nadmiar tlenu" (lub powietrza) również prowadzi do mieszaniny zbyt ubogiej w paliwo, a więc dotyczy lewej strony wykresu (małe CH4). W zaznaczonym obszarze problemem nie jest nadmiar O2, tylko zbyt duży udział paliwa względem tlenu.
W praktyce górniczej taki wykres pomaga szybko ocenić, czy atmosfera w wyrobisku może wejść w strefę wybuchową. Wentylacja zwykle ma utrzymywać CH4 na poziomie bezpiecznym (najczęściej przez rozcieńczanie), aby mieszanina nie znalazła się w zakresie 5–15% CH4 przy wystarczającym O2.
