KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 4.
Na schemacie ideowym odbiornika superheterodynowego pracującego z modulacją AM blok 4 pełni funkcję:
Ilustracja przedstawia schemat ideowy odbiornika superheterodynowego z modulacją AM, który jest częścią egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W odbiorniku superheterodynowym AM sygnał z mieszacza trafia do toru pośredniej częstotliwości, gdzie jest selektywnie wzmacniany przed detekcją.
Dlatego blok pełniący tę funkcję to wzmacniacz pośredniej częstotliwości, a nie heterodyna (generator) ani mieszacz (przemiana), ani wzmacniacz m.cz. (po detektorze).

Pełne wyjaśnienie:

Odbiornik superheterodynowy działa na zasadzie przemiany częstotliwości: sygnał w.cz. z anteny po wstępnym dopasowaniu/wzmocnieniu jest łączony w mieszaczu z sygnałem z heterodyny (lokalnego generatora). Wynikiem mieszania są składowe o częstotliwościach będących sumą i różnicą, a do dalszej obróbki wybiera się stałą częstotliwość pośrednią (p.cz.).

Kluczową zaletą superheterodyny jest to, że większość wzmocnienia i selektywności realizuje się właśnie w torze p.cz., bo pracuje on na jednej, stałej częstotliwości. Elementem odpowiedzialnym za ten etap jest wzmacniacz pośredniej częstotliwości. To on wzmacnia sygnał p.cz. i zwykle współpracuje z filtrami p.cz. (kształtowanie pasma i selektywności) przed etapem demodulacji AM.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "wzmacniacza niskich częstotliwości" – wzmacniacz m.cz. pracuje po detektorze (po demodulacji AM), gdy sygnał ma już postać akustyczną/elektryczną w paśmie audio.
  • "heterodyny" – heterodyna jest źródłem sygnału lokalnego (generator), a nie blokiem wzmacniającym sygnał p.cz.; jej zadaniem jest dostarczenie częstotliwości do mieszania.
  • "mieszacza" – mieszacz realizuje przemianę częstotliwości (wytworzenie p.cz.), ale nie jest typowym stopniem zapewniającym główne wzmocnienie i selektywność toru p.cz.

Na egzaminie warto zapamiętać kolejność funkcji: mieszacz + heterodyna → wzmacniacz p.cz. → detektor AM → wzmacniacz m.cz.. Jeśli na schemacie dany blok jest umieszczony między mieszaczem a detektorem, najczęściej odpowiada właśnie za tor p.cz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odbiornik superheterodynowy to układ, w którym sygnał radiowy jest mieszany z sygnałem lokalnego generatora (heterodyny), aby uzyskać stałą częstotliwość pośrednią. Dzięki temu selektywność i duże wzmocnienie realizuje się w torze p.cz., co ułatwia stabilną i powtarzalną pracę odbiornika.
Heterodyna jest lokalnym generatorem częstotliwości. Dostarcza sygnał do mieszacza, aby w wyniku mieszania powstała częstotliwość pośrednia. Sama heterodyna nie wzmacnia sygnału odbieranego; jej zadanie to umożliwienie przemiany częstotliwości i strojenie odbiornika.
Stała częstotliwość pośrednia pozwala zbudować wzmacniacze i filtry o stałych, dobrze dobranych parametrach (wzmocnienie, pasmo, selektywność). Dzięki temu odbiornik łatwiej spełnia wymagania czułości i selektywności w całym zakresie strojenia, a regulacja jest prostsza niż w torze w.cz.
Mieszacz wykonuje przemianę częstotliwości: łączy sygnał w.cz. z anteny z sygnałem heterodyny, wytwarzając składowe o częstotliwości sumy i różnicy. Następnie wybiera się składową odpowiadającą częstotliwości pośredniej, która trafia do toru p.cz. do dalszego wzmocnienia.
Najczęściej znajduje się on za mieszaczem, a przed detektorem (demodulatorem) AM. W praktyce jest to stopień lub kilka stopni wzmocnienia pracujących na p.cz., często z filtrami p.cz. Rozpoznanie ułatwia analiza połączeń: wejście z mieszacza i wyjście do detektora.
Wzmacniacz p.cz. pracuje na częstotliwości pośredniej (sygnał jest nadal "radiowy" po przemianie) i zapewnia główne wzmocnienie oraz selektywność przed demodulacją. Wzmacniacz m.cz. pracuje dopiero po detektorze i wzmacnia sygnał audio, aby wysterować słuchawki lub głośnik.
Sygnał m.cz. pojawia się po demodulacji AM, czyli za detektorem. Wcześniej sygnał jest w postaci w.cz. lub p.cz. (po przemianie częstotliwości). To rozróżnienie jest ważne na egzaminie: blok m.cz. nie może być elementem stojącym bezpośrednio za mieszaczem.
Częsty błąd to mylenie heterodyny z mieszaczem (bo oba są "przy przemianie") albo wskazywanie wzmacniacza m.cz. z przyzwyczajenia, bez analizy miejsca bloku w torze. Pomaga zasada: heterodyna daje sygnał, mieszacz tworzy p.cz., wzmacniacz p.cz. wzmacnia, detektor demoduluje, a m.cz. wzmacnia audio.
Tak. W praktyce selektywność w dużej mierze wynika z filtrów i charakterystyki toru p.cz., który pracuje na stałej częstotliwości. Odpowiednio dobrane pasmo p.cz. ogranicza sygnały sąsiednich stacji i zakłócenia, a wzmocnienie p.cz. poprawia czułość odbiornika przed detekcją.
Warto przećwiczyć rysowanie prostego schematu blokowego i nazywanie kolejnych stopni: antena/tor w.cz., mieszacz, heterodyna, tor p.cz., detektor AM, tor m.cz. Dobrą metodą jest też analiza kilku schematów i wskazywanie, gdzie w torze jest przemiana oraz gdzie następuje demodulacja.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 39% zdających egzamin. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z radiotechniki dotyczące odbiorników superheterodynowych
  • Materiały dydaktyczne o przemianie częstotliwości (mieszacz + heterodyna) i torze p.cz.
  • Schematy blokowe klasycznych odbiorników AM (analiza kolejności bloków)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego