Filtr górnoprzepustowy to układ, którego pasmo przepuszczania leży powyżej pewnej częstotliwości granicznej. Oznacza to, że sygnały o niskiej częstotliwości (w tym składowa stała 0 Hz) są silnie tłumione, a sygnały o częstotliwości odpowiednio wysokiej przechodzą na wyjście z małym tłumieniem.
W praktyce, aby rozpoznać taki filtr na schemacie, trzeba patrzeć nie tylko na same elementy (R, C, L), ale także na to, gdzie jest wejście i gdzie mierzony jest sygnał wyjściowy. Przykładowo w prostych filtrach 1. rzędu RC: kondensator ma reaktancję zależną od częstotliwości (dla niskich częstotliwości jest "dużą przeszkodą", dla wysokich – "małą"). To właśnie ta własność powoduje, że układ może tłumić dół pasma i przepuszczać górę.
Dlaczego odpowiedzi pozostałe nie pasują do filtru górnoprzepustowego?
- "dolnoprzepustowy" opisuje sytuację odwrotną: układ przepuszcza niskie częstotliwości, a tłumi wysokie. Na schemacie często odpowiada mu inny punkt poboru wyjścia (np. wyjście na kondensatorze w filtrze RC) lub inna topologia.
- "pasmowozaporowy" (notch) tłumi pewien zakres częstotliwości pośrodku, a przepuszcza częstotliwości niższe i wyższe. Taki efekt zwykle wymaga co najmniej układu 2. rzędu lub odpowiedniego połączenia członów, a charakterystyka ma "dziurę" w środku pasma.
- "pasmowoprzepustowy" przepuszcza tylko określone pasmo w środku, tłumiąc zarówno niskie, jak i wysokie częstotliwości. Wymaga kombinacji działania górno- i dolnoprzepustowego (np. kaskady) lub obwodu rezonansowego.
Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli masz schemat i wątpliwości, rozważ dwa skrajne przypadki: bardzo niską częstotliwość (blisko 0 Hz) i bardzo wysoką. Oceń wtedy, czy elementy reaktancyjne (C/L) zachowują się jak przerwa czy zwarcie, i czy w takim stanie sygnał może pojawić się na wyjściu. To pozwala szybko odróżnić filtr górnoprzepustowy od dolnoprzepustowego.
