KWALIFIKACJA MOT2 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 26.
Na schemacie przedstawiono uproszczony fragment obwodu świateł STOP pojazdu samochodowego. Wartość prądu, jaką będzie wskazywał amperomierz po zamknięciu obwodu włącznikiem W, wynosi około
Ilustracja przedstawia uproszczony schemat elektryczny fragmentu obwodu świateł STOP pojazdu samochodowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Po zamknięciu włącznika W należy odczytać ze schematu napięcie zasilania i rezystancje/parametry elementów, wyznaczyć rezystancję zastępczą całego obwodu, a następnie zastosować prawo Ohma I=U/R.
Obliczenie dla danych z rysunku daje natężenie zbliżone do 4 A.

Pełne wyjaśnienie:

Amperomierz mierzy natężenie prądu płynącego w gałęzi, w którą jest włączony, dlatego analizę zaczyna się od ustalenia, jak wygląda cały obwód po zamknięciu włącznika W (które elementy są wtedy połączone i czy powstają połączenia równoległe).

Następnie z danych podanych na schemacie trzeba:

  • wyznaczyć rezystancję zastępczą obwodu (redukcja połączeń szeregowych i równoległych),
  • odczytać napięcie zasilania (typowo w instalacji pojazdu jest to napięcie akumulatora, ale w zadaniu należy bazować na tym, co pokazuje rysunek),
  • zastosować prawo Ohma: I = U / R.

Wynik obliczeń dla wartości podanych na rysunku daje prąd rzędu kilku amperów i w przybliżeniu wynosi 4 A. Taki rząd wielkości jest też zgodny z praktyką dla obwodu świateł STOP (źródło 12 V i obciążenie o rezystancji kilku omów).

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Wartość 2 A zwykle odpowiadałaby zbyt dużej rezystancji zastępczej (np. pominięciu części obciążenia lub błędnemu uznaniu połączenia równoległego za szeregowe). Wartość 16 A sugeruje zbyt małą rezystancję (częsty błąd: nieprawidłowe "zwarcie" gałęzi podczas uproszczeń). Wartość 47 A jest skrajnie wysoka jak na sprawny obwód świateł STOP i wskazywałaby praktycznie zwarcie lub całkowicie błędną interpretację schematu, a w realnym pojeździe spowodowałaby szybkie zadziałanie bezpiecznika.

Wskazówka egzaminacyjna: po otrzymaniu wyniku zawsze sprawdź rząd wielkości. Dla 12 V prąd 4 A oznacza rezystancję zastępczą ok. 3 Ω, co jest wiarygodne dla kilku żarówek/obciążeń. Prądy kilkudziesięciu amperów w takim obwodzie są typowe raczej dla rozrusznika lub poważnego zwarcia, nie dla świateł STOP.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal konfigurację obwodu po zamknięciu włącznika (które elementy są aktywne), policz rezystancję zastępczą połączeń szeregowych i równoległych, a potem zastosuj I = U/R. Na końcu porównaj wynik z typowym rzędem wielkości dla instalacji 12 V.
Rezystancja zastępcza to taka pojedyncza rezystancja, która "zastępuje" cały układ rezystorów/obciążeń. Dla szeregu: sumujesz rezystancje. Dla równoległego: sumujesz odwrotności (1/R). To kluczowy krok przed użyciem prawa Ohma.
Amperomierz musi "przejąć" ten sam prąd, który płynie przez badaną gałąź, dlatego łączy się go szeregowo. Równoległe podłączenie amperomierza jest błędem i może spowodować bardzo duży prąd (ryzyko uszkodzenia miernika i instalacji).
W praktyce jest to zwykle 12 V (auta osobowe) lub 24 V (część ciężarowych), ale na egzaminie należy kierować się tym, co wynika ze schematu w zadaniu. Jeśli na rysunku podano napięcie źródła, to ono jest podstawą obliczeń.
Zwykle nie. Taki prąd wskazywałby na bardzo małą rezystancję zastępczą (prawie zwarcie). W realnym pojeździe w obwodzie STOP zadziałałby bezpiecznik lub pojawiłoby się przegrzewanie przewodów. W zadaniach egzaminacyjnych to często odpowiedź "pułapka".
Połączenie równoległe występuje, gdy dwa elementy mają wspólne oba węzły: ich początki są w tym samym punkcie i ich końce też. Na rysunku widać wtedy rozgałęzienie na dwie (lub więcej) gałęzie, które potem znów się łączą.
Najczęściej przez pominięcie jednej gałęzi po zamknięciu włącznika albo błędne uproszczenie układu (np. uznanie dwóch obciążeń równoległych za szeregowe). Pomaga kontrola: czy po zamknięciu obwodu prąd powinien wzrosnąć czy zmaleć.
Zrób szybki test: dla instalacji 12 V prąd 4 A odpowiada rezystancji ok. 3 Ω, 2 A to ok. 6 Ω, a 16 A to ok. 0,75 Ω. Dla świateł STOP typowe są wartości kilku amperów, więc wynik powinien być "w okolicy" tej skali.
Prąd rośnie, gdy zamknięcie W dołącza dodatkowe obciążenie równolegle lub skraca drogę prądu, zmniejszając rezystancję zastępczą. W rachunkach oznacza to mniejsze R i większe I. Zawsze analizuj, co dokładnie zmienia położenie włącznika.
Typowe błędy to zły zakres (przeciążenie), złe gniazdo przewodu w mierniku, włączenie równoległe zamiast szeregowego oraz pomijanie spadków napięcia na połączeniach/masie. W diagnostyce samochodu ważne są też słabe styki i korozja złączy.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Prawo Ohma", https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Ohma (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL) – "Rezystancja elektryczna", https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystancja_elektryczna (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL) – "Połączenie szeregowe i równoległe", https://pl.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82%C4%85czenie_szeregowe (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektrotechniki (prawo Ohma, obwody DC)
  • Materiały szkolne z czytania schematów instalacji elektrycznej pojazdów
  • Instrukcje obsługi multimetrów/amperomierzy (pomiar prądu w szeregu, dobór zakresu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego