KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 12.
Na schemacie silnika prądu stałego symbolem AlA2 oznaczono uzwojenie
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest związany z egzaminem zawodowym dla technika elektryka, kwalifikacja
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie A1–A2 (zapisane tu jako AlA2) na schematach maszyn prądu stałego odnosi się do zacisków uzwojenia twornika.
Uzwojenia wzbudzenia (szeregowe lub bocznikowe) mają zwykle inne oznaczenia, a uzwojenie komutacyjne jest dodatkowym uzwojeniem biegunów pomocniczych.

Pełne wyjaśnienie:

W maszynie prądu stałego wyróżnia się głównie dwa obwody: obwód twornika (część wirująca, prąd roboczy komutowany przez komutator) oraz obwód wzbudzenia (uzwojenia na biegunach stojana, wytwarzające strumień magnetyczny).

Na schematach połączeń spotyka się oznaczenia zacisków uzwojeń. Para A1–A2 (w treści zapisana jako "AlA2") jest typowo kojarzona z uzwojeniem twornika, czyli z obwodem, przez który płynie prąd twornika i który bezpośrednio odpowiada za wytwarzanie momentu w polu magnetycznym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Uzwojenie komutacyjne (interpolowe) to uzwojenie biegunów pomocniczych, służące do poprawy komutacji i ograniczania iskrzenia na szczotkach. Nie jest to podstawowy obwód twornika i zwykle nie jest oznaczane jako A1–A2.
  • Uzwojenie wzbudzenia szeregowe jest włączone w szereg z twornikiem, ale stanowi osobne uzwojenie stojana. Ma własne zaciski i oznaczenia, inne niż te przypisywane twornikowi.
  • Uzwojenie wzbudzenia bocznikowe jest włączone równolegle do zasilania (lub do twornika), również jest oddzielnym uzwojeniem stojana i nie opisuje się go oznaczeniem A1–A2 typowym dla twornika.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się oznaczenia w rodzaju A1/A2, F1/F2 itp., najpierw przypisz je do obwodu (twornik vs wzbudzenie), a dopiero potem wybieraj wariant (szeregowe/bocznikowe). Uważaj też na zapis "l" i "1" na skanach schematów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznaczają one zaciski uzwojenia twornika, czyli obwodu wirnika, przez który płynie prąd roboczy i który współpracuje z polem magnetycznym wytwarzanym przez wzbudzenie.
Twornik jest obwodem wirnika (połączonym z komutatorem), a wzbudzenie to uzwojenia stojana. Na schemacie rozróżniaj je po opisach zacisków oraz po tym, czy element jest w obwodzie prądu twornika czy w obwodzie wytwarzania pola.
Uzwojenie komutacyjne (interpolowe) to dodatkowe uzwojenie biegunów pomocniczych na stojanie. Jego celem jest poprawa komutacji i ograniczenie iskrzenia, a nie przenoszenie głównego prądu twornika w uzwojeniu wirnika.
To uzwojenie stojana włączone równolegle do zasilania (lub do obwodu twornika). Zapewnia w miarę stały strumień magnetyczny, dzięki czemu silnik ma bardziej stabilne obroty przy zmianach obciążenia.
To uzwojenie wzbudzenia stojana włączone szeregowo z twornikiem, więc płynie przez nie ten sam prąd co przez twornik. Daje to duży moment rozruchowy, ale prędkość silnie zależy od obciążenia.
Najczęstszy błąd to pomylenie litery "l" z cyfrą "1" i uznanie, że chodzi o inne zaciski. Drugi błąd to automatyczne przypisanie pary zacisków do wzbudzenia, bo uczniowie częściej kojarzą wzbudzenie niż obwód twornika.
W praktyce często tak bywa, ale dokumentacje różnych producentów mogą stosować własne konwencje. Na egzaminie zwykle przyjmuje się typowe oznaczenia szkolne, a w pracy warto zawsze potwierdzić je w legendzie schematu lub DTR.
Pomocne są pomiary rezystancji (twornik zwykle ma inną rezystancję niż uzwojenia wzbudzenia) oraz analiza połączeń na schemacie. Przed pomiarami odłącz zasilanie i upewnij się co do zasad BHP oraz procedur zakładowych.
Stosuje się je w układach z wzbudzeniem mieszanym, aby połączyć zalety obu rozwiązań: stabilniejszą prędkość (składnik bocznikowy) oraz większy moment przy obciążeniu (składnik szeregowy). To częsty temat porównawczy na egzaminach.
Ucz się poprzez schematy: rozrysuj obwód twornika i obwody wzbudzenia, dopisz typowe zaciski i przećwicz rozpoznawanie na kilku przykładach. Na egzaminie zwracaj uwagę na legendę rysunku i nie sugeruj się samą intuicją.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Podręczniki do elektrotechniki i maszyn elektrycznych (dział: maszyny prądu stałego)
  • Instrukcje/DTR wybranych silników DC (sekcja: schematy zacisków i połączeń)
  • Zadania egzaminacyjne z rozpoznawania elementów i oznaczeń na schematach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego