KWALIFIKACJA MEP1 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 12.
Na schematycznym rysunku manometru sprężynowego literą X oznaczono
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek manometru sprężynowego, który jest używany do pomiaru ciśnienia.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Manometr sprężynowy ma mechanizm, który zamienia odkształcenie elementu sprężystego na ruch wskazówki. Oznaczenie na schemacie odnosi się do części przekazującej ruch na przekładnię – dźwigni zębatej. "Koło zębate" to element obrotowy przekładni, "wskazówka" służy do odczytu, a "cięgno" tylko przenosi ruch liniowo.

Pełne wyjaśnienie:

W manometrze sprężynowym odkształcenie elementu sprężystego (np. rurki Bourdona) musi zostać przekształcone w czytelny ruch obrotowy wskazówki. Realizuje to mechanizm przekładniowo-dźwigniowy, w którym kolejne części przenoszą i wzmacniają przemieszczenie, a następnie zamieniają je na obrót osi wskazówki.

Odpowiedź "dźwignię zębatą" należy rozumieć jako element pośredni: dźwignia z uzębieniem współpracuje z kołem zębatym i dzięki temu skutecznie przekazuje ruch z układu dźwigni/cięgien na przekładnię napędzającą wskazówkę. W typowych rozwiązaniach to właśnie taki element odpowiada za zamianę niewielkiego przemieszczenia na ruch obrotowy dalszych kół.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Koło zębate" jest częścią przekładni obrotowej. Na schematach występuje zwykle jako element okrągły (zębnik/koło), a nie jako dźwignia. Jeśli na rysunku oznaczono element dźwigniowy z uzębieniem, nie jest to samo koło.
  • "Wskazówka" to element odczytowy na tarczy, zwykle mocowany na osi. Jej funkcja to wskazywanie wartości, a nie przenoszenie ruchu wewnątrz mechanizmu.
  • "Cięgno" przenosi ruch między dźwigniami (często ruch posuwisty/oscylacyjny). Nie jest elementem uzębionym; jeśli na schemacie widać współpracę z kołem zębatym, to wskazuje na część zębatą, nie na samo cięgno.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "co oznaczono literą X" kluczowe jest odróżnienie funkcji i kształtu symbolu na schemacie (element uzębiony, element obrotowy, element odczytowy, element łączący). To pozwala uniknąć mylenia podobnych nazw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Manometr sprężynowy to przyrząd do pomiaru ciśnienia, w którym odkształcenie elementu sprężystego jest zamieniane na ruch wskazówki. Stosuje się go m.in. w instalacjach pneumatycznych i hydraulicznych, gdzie potrzebny jest szybki odczyt wartości na tarczy.
Mechanizm wskazówkowy przekształca małe przemieszczenie elementu sprężystego w obrót wskazówki. Zwykle wykorzystuje układ dźwigni, cięgien oraz elementów zębatych (dźwignia zębata i koła zębate), które przenoszą ruch na oś wskazówki.
Przekładnia zębata zwiększa kąt wychylenia osi wskazówki i stabilizuje przeniesienie ruchu, dzięki czemu odczyt na tarczy jest wyraźny. Bez niej przemieszczenie elementu sprężystego byłoby zbyt małe, aby uzyskać wygodny zakres wychylenia wskazówki.
Dźwignia zębata to element pośredni, który ma uzębienie i współpracuje z kołem zębatym. Jej zadaniem jest przekazanie ruchu z części wykonującej niewielkie przemieszczenia na przekładnię, która ostatecznie obraca oś wskazówki.
Koło zębate jest elementem obrotowym o kształcie koła, a dźwignia zębata ma charakter dźwigni (wahliwy/posuwisty) i posiada odcinek uzębienia. Na schematach koło wygląda "okrągło", a dźwignia zębata częściej jako wydłużony element współpracujący z kołem.
Nie. Cięgno jest łącznikiem przenoszącym ruch (zwykle bez uzębienia), natomiast dźwignia zębata ma uzębienie i współpracuje z kołem zębatym. W zadaniach egzaminacyjnych warto szukać na rysunku oznak uzębienia lub współpracy z kołem.
Wskazówka jest elementem odczytowym umieszczonym na tarczy (skali) i zwykle jest narysowana jako cienki "piórowy" wskaźnik wychodzący z osi. W odróżnieniu od elementów mechanizmu, nie ma uzębienia ani połączeń cięgnami w części wewnętrznej.
Są trudne, bo wymagają jednocześnie znajomości nazw części i umiejętności czytania schematu. Dodatkowo podobne terminy (koło zębate, dźwignia zębata, cięgno) łatwo pomylić, gdy rysunek jest uproszczony lub elementy są blisko siebie.
Najczęstsze błędy to wybór odpowiedzi "na skojarzenie" (np. każda część z zębami = koło), ignorowanie kształtu symbolu na rysunku oraz mylenie elementu przenoszącego ruch z elementem odczytowym. Pomaga porównanie funkcji: przenosi ruch czy wskazuje wartość.
Ćwicz na kilku różnych schematach: najpierw nazwij elementy (wskazówka, oś, koła, dźwignie, cięgna), potem opisz ich funkcję w łańcuchu przeniesienia ruchu. Dobrą metodą jest "śledzenie ruchu" od elementu sprężystego do osi wskazówki krok po kroku.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Manometr sprężynowy ma mechanizm, który zamienia odkształcenie elementu sprężystego na ruch wskazówki."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Manometr - dostęp 2026-02-27
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Bourdon_gauge - dostęp 2026-02-27
  • https://www.britannica.com/technology/Bourdon-tube - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii technicznej (dział: manometry sprężynowe i mechanizmy wskazówkowe)
  • Materiały dydaktyczne o budowie przyrządów pomiarowych wskazówkowych (mechanizmy dźwigniowo-zębate)
  • Ćwiczenia z rozpoznawania elementów na rysunkach montażowych i schematach przyrządów pomiarowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego