KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 32.
Na terenach objętych eksploatacją górniczą surowców plastycznych powstają
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Eksploatacja górnicza surowców plastycznych (np. glin) najczęściej przekształca powierzchnię terenu przez tworzenie wyrobisk.
Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych procesów: hutnictwa (zwały hutnicze), górnictwa podziemnego (korytarze) lub przeróbki rud (osadniki poflotacyjne).

Pełne wyjaśnienie:

W eksploatacji górniczej surowców plastycznych (w praktyce często kopalin ilastych, stosowanych m.in. w ceramice budowlanej) typowym i bezpośrednim efektem w terenie jest powstanie wyrobiska, czyli przestrzeni powstałej wskutek wybierania kopaliny. To właśnie wyrobisko jest podstawowym "śladem" eksploatacji widocznym w krajobrazie i najczęściej staje się później przedmiotem rekultywacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • Zwały hutnicze są związane z procesami hutniczymi (wytapianie, przerób metali) i dotyczą składowania odpadów/ubocznych produktów produkcji. Nie są typowym obiektem tworzonym przez samą eksploatację surowców plastycznych.
  • Korytarze podziemne to charakterystyczny element górnictwa podziemnego (chodniki, sztolnie). Surowce plastyczne są w wielu przypadkach wydobywane metodą odkrywkową, gdzie dominują wyrobiska powierzchniowe, a nie system korytarzy.
  • Osadniki poflotacyjne są elementem gospodarki odpadami po procesie flotacji (wzbogacania), typowym np. dla przeróbki rud metali. Nie wynikają bezpośrednio z eksploatacji surowców plastycznych jako takich.

W kontekście ochrony środowiska umiejętność rozpoznania, co faktycznie powstaje w danym typie działalności, jest ważna przy ocenie oddziaływań: wyrobisko wpływa na rzeźbę terenu, stosunki wodne, glebę i krajobraz, a także determinuje możliwe kierunki rekultywacji (np. zalanie i zbiornik wodny, rekultywacja rolnicza lub leśna).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyrobisko górnicze to przestrzeń w górotworze lub na powierzchni terenu powstała w wyniku wydobywania kopaliny. Tworzy się je przez usuwanie nadkładu i wybieranie złoża (odkrywka) albo przez drążenie i wybieranie w podziemiu. To podstawowy, widoczny efekt eksploatacji w krajobrazie.
Najczęściej spotkasz wyrobisko oraz hałdy/zwałowiska nadkładu, drogi technologiczne i place składowe. W ochronie środowiska ważne jest odróżnienie obiektów eksploatacyjnych (wyrobisko) od obiektów przeróbczych (np. osadniki) i przemysłów pokrewnych (hutnictwo).
Korytarze podziemne (chodniki) wiążą się z eksploatacją podziemną. Surowce plastyczne, wykorzystywane m.in. w ceramice, często zalegają płytko i są wydobywane odkrywkowo, co skutkuje przede wszystkim powstaniem wyrobiska powierzchniowego, a nie sieci wyrobisk podziemnych.
Osadniki poflotacyjne to obiekty do gromadzenia odpadów powstałych po procesie flotacji (wzbogacania surowca, typowo rud). Buduje się je przy zakładach przeróbczych, gdy występują drobnoziarniste odpady zawiesinowe. Nie są one typowym skutkiem samej eksploatacji surowców plastycznych.
Zwał hutniczy dotyczy hutnictwa i powstaje z ubocznych produktów/odpadów procesów metalurgicznych. Zwałowisko nadkładu w kopalni tworzy się z materiału zdejmowanego nad złożem (grunt, skały), aby dotrzeć do kopaliny. Na egzaminie kluczowe jest przypisanie obiektu do właściwej branży.
Wyrobisko zmienia rzeźbę terenu i krajobraz, może wpływać na stosunki wodne (odpływ, infiltracja, poziom wód), prowadzić do degradacji gleb i fragmentacji siedlisk. W dokumentacji środowiskowej analizuje się m.in. powierzchnię zajętego terenu, emisję pyłu i plan rekultywacji po zakończeniu eksploatacji.
Dzieje się tak, gdy po zakończeniu wydobycia wyrobisko ma warunki do gromadzenia wód (np. dopływ wód gruntowych, opadowych) i zostanie zaplanowane jako rekultywacja wodna. W praktyce wymaga to oceny bezpieczeństwa skarp, jakości wody oraz zgodności z planem zagospodarowania i decyzjami środowiskowymi.
Najbardziej charakterystyczne są: zagłębienia i skarpy wyrobiska, drogi technologiczne, place składowe, czasem zwałowiska nadkładu oraz ślady odwodnienia. Technik ochrony środowiska podczas wizji lokalnej opisuje te elementy i wiąże je z potencjalnymi oddziaływaniami (pylenie, erozja, odpływ wód).
Najczęstsze pomyłki wynikają z mieszania branż: wybieranie obiektów hutniczych (zwały hutnicze) zamiast górniczych, albo przenoszenie pojęć z przeróbki rud (osadniki poflotacyjne). Pomaga zapamiętanie: eksploatacja tworzy wyrobisko, a przeróbka i metalurgia tworzą własne, odrębne obiekty.
Stosuj prostą mapę skojarzeń: eksploatacja → wyrobisko, nadkład, skarpy; przeróbka → osadniki, odpady przeróbcze; hutnictwo → żużle i zwały hutnicze. W notatkach dopisuj po 1–2 skutki środowiskowe dla każdego obiektu, co utrwala rozumienie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 77% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło: "wyrobisko górnicze" (definicja pojęcia). https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/wyrobisko-gornicze;3999032.html - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (pl) – "Wyrobisko" (opis pojęcia i kontekstu górniczego). https://pl.wikipedia.org/wiki/Wyrobisko - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (pl) – "Flotacja" oraz kontekst "odpadów poflotacyjnych" (powiązanie osadników z procesem wzbogacania). https://pl.wikipedia.org/wiki/Flotacja - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Hasła encyklopedyczne i słowniki terminów górniczych (wyrobisko, rekultywacja)
  • Podstawy geologii złóż i górnictwa odkrywkowego (skrypty/szkolne podręczniki branżowe)
  • Materiały o rekultywacji terenów pogórniczych i ocenie oddziaływania na krajobraz

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego