KWALIFIKACJA BUD13 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 13.
Na usunięcie 100 m2 warstwy humusu o grubości 10 cm robotnicy potrzebują 20 r-g. Jaką powierzchnię humusu o tej samej grubości usuną w ciągu jednego ośmiogodzinnego dnia pracy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
20 r-g na 100 m² oznacza, że 1 r-g pozwala usunąć 100/20 = 5 m² humusu (przy tej samej grubości). W ciągu 8 godzin pracy (8 r-g dla jednej osoby) wykona się 8 · 5 = 40 m². Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnego ustawienia proporcji.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie dotyczy pracochłonności robót, wyrażonej w roboczogodzinach (r-g), oraz wynikającej z niej wydajności. Skoro usunięcie 100 m² humusu o grubości 10 cm wymaga 20 r-g, to przy niezmienionych warunkach (ta sama grubość i ten sam rodzaj pracy) zależność jest liniowa: im więcej r-g, tym większa powierzchnia.

Krok 1: policz wydajność na 1 r-g.
Skoro 20 r-g odpowiada 100 m², to:

1 r-g = 100 m² / 20 = 5 m²

Oznacza to, że w każdej roboczogodzinie można wykonać średnio 5 m² odhumusowania.

Krok 2: przelicz na 8-godzinny dzień pracy.
"Jeden ośmiogodzinny dzień pracy" to 8 r-g (dla jednego pracownika), więc:

8 r-g = 8 · 5 m² = 40 m²

Dlatego poprawna jest odpowiedź "40 m²".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "25 m²" często wynika z mylnego założenia, że 8 godzin to "mniej niż połowa" z 20 r-g i zbyt mechanicznego dzielenia/mnożenia bez sprawdzenia proporcji.
  • "10 m²" może być skutkiem pomylenia r-g z godzinami pracy całej brygady albo błędnego odczytania, że 20 r-g to czas jednej osoby, a nie nakład łączny.
  • "80 m²" bywa wybierane po odwróceniu proporcji (traktowaniu 20 r-g jako "wydajności"), co prowadzi do zawyżenia wyniku.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj szybki test sensowności. Skoro 8 r-g to mniej niż 20 r-g, wynik musi być mniejszy niż 100 m², ale nie skrajnie mały. Najpierw wyznacz "na 1 r-g", dopiero potem mnożysz przez liczbę godzin.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
R-g to roboczogodzina, czyli jednostka nakładu pracy ludzi. 1 r-g oznacza 1 godzinę pracy 1 pracownika. Np. 20 r-g to 20 godzin pracy jednej osoby albo 10 godzin pracy dwóch osób (łącznie).
Najpierw wyznacz wydajność na 1 r-g: powierzchnia / r-g. Potem pomnóż przez liczbę r-g dostępnych w zadanym czasie. To najprostszy sposób, bo kontrolujesz jednostki i unikasz odwrócenia proporcji.
Bo warunki są stałe: ta sama grubość humusu i ten sam rodzaj czynności. Przy takich założeniach efekt pracy (m²) rośnie wprost proporcjonalnie do nakładu (r-g). Gdyby zmieniły się warunki, proporcja mogłaby nie działać.
Zrób test porównawczy: jeśli masz mniej r-g niż w danych wyjściowych, wynik musi być mniejszy od 100 m². Dodatkowo policz "na 1 r-g" i sprawdź, czy po pomnożeniu nie wychodzi wartość skrajnie zawyżona lub zaniżona.
Tylko wtedy, gdy chodzi o jedną osobę. Jeśli pracuje brygada, liczba r-g rośnie: np. 3 osoby przez 8 godzin to 24 r-g. W zadaniach egzaminacyjnych zwracaj uwagę, czy podano liczbę pracowników, czy tylko czas zmiany.
Najczęściej: odwrócenie proporcji (dzielenie nie tej strony), pomylenie r-g z "godzinami brygady", brak kontroli jednostek oraz liczenie "na skróty" bez kroku pośredniego (wydajność na 1 r-g), co prowadzi do losowych wyników.
Wydajność liczysz jako m² na 1 r-g lub m² na zmianę. Jeśli znasz pracochłonność, to wydajność = powierzchnia / r-g. Jeśli znasz wydajność, to pracochłonność = r-g / powierzchnia (odwrotność).
Gdy zmieniają się warunki: inna grubość zdejmowanej warstwy, inna wilgotność gruntu, trudniejszy dojazd, praca na skarpach lub w ciasnym wykopie. Wtedy wydajność spada i prosta proporcja z jednego przypadku może wprowadzać błąd.
Zwykle większa grubość oznacza więcej urobku do przemieszczenia i dłuższy czas pracy, więc rośnie pracochłonność. W zadaniu grubość jest taka sama, więc nie trzeba jej przeliczać, ale w praktyce to jeden z kluczowych parametrów planowania robót.
Ćwicz schemat: dane → wydajność na 1 jednostkę czasu → wynik. Rozwiązuj zadania z r-g, m³ i m², zawsze pilnując jednostek. Pomaga też zapisywanie krótkich równań w formie ułamków, bo wtedy łatwo zauważyć odwróconą proporcję.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "20 r-g na 100 m² oznacza, że 1 r-g pozwala usunąć 100/20 = 5 m² humusu (przy tej samej grubości)."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN – hasło "roboczogodzina" (definicja jednostki nakładu pracy): https://sjp.pwn.pl/sjp/roboczogodzina;2576651.html - dostęp 2026-02-27
  • Encyklopedia PWN – hasło "wydajność pracy" (pojęcie wydajności jako relacji efektu do nakładów): https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/wydajnosc-pracy;3996929.html - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania do kosztorysowania robót budowlanych (działy: pracochłonność, normowanie)
  • Materiały dydaktyczne BUD.13 dotyczące organizacji robót ziemnych i planowania produkcji
  • Zadania rachunkowe z wydajności i nakładów pracy (proporcje, jednostki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego