KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 3.
Na wale o średnicy równej 40 mm osadzono spoczynkowo koło pasowe przenoszące moment obrotowy wynoszący 800 Nm. Ile wynosi wartość siły działającej na wpust koła pasowego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moment obrotowy spełnia zależność M = F·r, gdzie r to promień wału. Dla średnicy 40 mm promień wynosi 20 mm = 0,02 m. Stąd F = 800 Nm / 0,02 m = 40 000 N, czyli 40 kN. Jest to siła obwodowa, którą musi przenieść wpust.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniu wał–piasta (np. koło pasowe na wale) moment obrotowy można powiązać z siłą obwodową działającą na promieniu osadzenia. Podstawowa zależność mechaniki ma postać:

M = F · r

gdzie: M to moment obrotowy, F to siła obwodowa (styczna), a r to ramię siły, czyli w tym uproszczeniu promień wału.

Krok 1: wyznaczenie promienia
Średnica wału wynosi 40 mm, więc promień to połowa średnicy:
r = 40 mm / 2 = 20 mm.

Krok 2: zamiana jednostek
Wzór M = F·r wymaga, aby r było w metrach (gdy M jest w N·m).
20 mm = 0,02 m.

Krok 3: obliczenie siły
Przekształcamy wzór: F = M / r.
F = 800 N·m / 0,02 m = 40 000 N = 40 kN.

Dlatego poprawna jest odpowiedź 40 kN.

Pozostałe wartości są typowymi wynikami błędów rachunkowych: 80 kN zwykle pojawia się po błędnym przyjęciu r = 0,01 m (np. omyłkowe użycie 10 mm), 12 kN może wynikać z użycia średnicy jako ramienia lub z błędnej konwersji jednostek, a 35 kN jest wartością "zaniżoną" wynikającą z nieprecyzyjnych przeliczeń lub zaokrągleń zamiast ścisłego podstawienia danych.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu sprawdź sens wyniku jednostkami. Skoro M jest w N·m, a r w m, to F musi wyjść w N. To prosta kontrola, która chroni przed błędami mm↔m.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności M = F·r, gdzie r to ramię siły (najczęściej promień). Najpierw wyznacz promień z średnicy (r = d/2), zamień mm na m, a potem policz F = M/r. Wynik otrzymasz w niutonach, ewentualnie przelicz na kN.
Wzór na moment wykorzystuje ramię siły, czyli odległość od osi obrotu do miejsca przyłożenia siły. Dla siły obwodowej na powierzchni wału równa się to promieniowi. Użycie średnicy podwaja ramię, a więc daje siłę 2× zaniżoną.
Nm (N·m) to jednostka momentu obrotowego: iloczyn siły w niutonach i ramienia w metrach. To ważne, bo przy podstawianiu do wzoru M = F·r musisz mieć r w metrach, inaczej wynik będzie błędny o rząd wielkości.
1 mm = 0,001 m, więc 20 mm = 20·0,001 m = 0,02 m. Najczęstszy błąd to wpisanie 0,2 m albo 0,002 m. Warto na egzaminie dopisać konwersję obok obliczeń jako kontrolę.
Nie zawsze. Jeśli pytanie dotyczy wyłącznie siły wynikającej z momentu i średnicy wału, wystarczy mechanika (M = F·r). Tabele doboru wpustu są potrzebne dopiero przy sprawdzaniu nacisków, ścinania lub doborze długości i przekroju wpustu.
Bo po przekształceniu F = M/r dzielisz N·m przez m. Metry się skracają i zostają niutony. Jeśli po obliczeniach nadal masz "Nm", to znak, że nieprawidłowo dobrałeś wzór albo nie zamieniłeś jednostek długości.
Nie. Siła wynikająca z momentu na promieniu wału odnosi się do obciążenia obwodowego przenoszonego między wałem a piastą (przez wpust). Siły w pasie wynikają z różnicy naciągów gałęzi pasa i działają na większym promieniu koła.
Wykonaj szybki test: moment 800 N·m na promieniu 0,02 m powinien dać dużą siłę, bo małe ramię wymaga większego F. 800/0,02 = 40 000, więc 40 kN jest logiczne. Gdyby promień był 0,2 m, siła spadłaby do 4 kN.
Najczęściej: brak zamiany mm na m, podstawienie średnicy zamiast promienia, użycie złego przekształcenia wzoru (mnożenie zamiast dzielenia), a także zbyt wczesne zaokrąglanie. Pomaga zapisanie jednostek przy każdym kroku i kontrola wyniku.
Ćwicz krótkie schematy: dane → promień → konwersja → wzór → jednostki. Rozwiązuj serie zadań z momentu, sił obwodowych i prostych zależności. Na egzaminie zapisuj r w metrach i dopisuj jednostki, bo to najszybciej wyłapuje pomyłki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Moment obrotowy spełnia zależność M = F·r, gdzie r to promień wału."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały: wały, połączenia wpustowe)
  • Zbiory zadań z mechaniki technicznej dotyczące momentu i sił obwodowych
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z obliczeń elementów maszyn (wał–piasta)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego