W zadaniach z kalkulacji materiałowej kluczowe jest rozróżnienie:
- zużycia netto – ilości materiału "w produkcie" (po odjęciu strat, odpadów, przycinków),
- ilości zakupionej (brutto) – ilości, którą trzeba kupić, aby po przetworzeniu uzyskać wymaganą ilość netto.
Podano, że na 100 taboretów zużyto netto 1,3 m3 tarcicy, a wskaźnik wydajności wynosi 50%. W takim ujęciu wydajność mówi, jaka część materiału zakupionego przechodzi do zużycia netto:
wydajność = netto / brutto
Skoro wydajność = 50% = 0,5, to:
0,5 = 1,3 / brutto, więc brutto = 1,3 / 0,5 = 2,6 m3.
Następnie liczymy koszt zakupu przy cenie 1200 zł/m3:
koszt = 2,6 × 1200 = 3120 zł.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 1560 zł – to koszt policzony od 1,3 m3 (1,3 × 1200), czyli z pominięciem wydajności i strat procesu.
- 4680 zł – odpowiada 3,9 m3 po przeliczeniu, co sugeruje błędne działanie na procentach (np. dodawanie 50% zamiast dzielenia).
- 6240 zł – odpowiada 5,2 m3, zwykle wynika z podwójnego "skorygowania" wydajności (np. pomnożenia i dodatkowego przeliczenia).
Wskazówka egzaminacyjna: gdy wydajność jest mniejsza niż 100%, ilość zakupiona musi być większa niż ilość netto, więc w praktyce najczęściej wykonuje się dzielenie przez ułamek wydajności.