Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM5 - PAŹDZIERNIK 2016



PYTANIE NR 21.
Na wykresach przedstawiono porównanie emisji wybranych zanieczyszczeń powstałych przy spalaniu paliw do celów grzewczych przy produkcji 1GJ ciepła użytecznego. Określ, który z kotłów odpowiedzialny jest za największą emisję CO, CO2 i SO2.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kocioł węglowy zwykle daje najwyższe emisje tych trzech zanieczyszczeń na 1 GJ ciepła: CO (częściej niepełne spalanie), CO2 (najwyższa zawartość węgla w paliwie na jednostkę energii) oraz SO2 (obecność siarki w węglu). Olej i gaz mają niższe wskaźniki, a gaz praktycznie nie emituje SO2.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu porównuje się emisje (na 1 GJ ciepła użytecznego), więc liczy się ile zanieczyszczeń powstaje przy uzyskaniu tej samej porcji energii. Dla typowych paliw grzewczych kocioł opalany węglem osiąga najwyższe wartości jednocześnie dla CO, CO2 i SO2, co wynika z cech paliwa i procesu spalania.

Dlaczego "Węglowy"?

  • CO (tlenek węgla) powstaje przy niecałkowitym spalaniu. W praktyce instalacje węglowe (zwłaszcza starsze i gorzej wyregulowane) częściej pracują w warunkach sprzyjających niedopaleniu, więc wskaźnik CO bywa wysoki.
  • CO2 (dwutlenek węgla) jest produktem spalania węgla pierwiastkowego zawartego w paliwie. Węgiel ma zwykle wyższy "ładunek węgla" na jednostkę uzyskanej energii niż gaz, dlatego emisja CO2 na tę samą ilość ciepła jest większa.
  • SO2 (dwutlenek siarki) zależy głównie od zawartości siarki w paliwie. Węgiel może zawierać jej istotne ilości, a przy spalaniu siarka przechodzi do SO2. Gaz ziemny zawiera śladowe ilości siarki (zwykle pomijalne pod kątem SO2), dlatego wypada najkorzystniej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Olejowy": olej opałowy może emitować CO2 i pewne ilości SO2, ale typowo mniej niż węgiel w przeliczeniu na 1 GJ; ponadto proces spalania jest zwykle bardziej stabilny, co ogranicza CO.
  • "Retortowy": to kocioł węglowy o lepszej technologii spalania (często niższe CO niż w "kopciuchach"), jednak wciąż korzysta z paliwa zawierającego węgiel i siarkę. Na wykresach porównawczych może wypadać lepiej niż najgorsze kotły węglowe, ale nie musi mieć maksimum dla wszystkich trzech wskaźników.
  • "Gazowy": gaz ma najniższą emisję SO2 (praktycznie brak siarki) i zwykle niższą emisję CO2 na jednostkę energii; emisja CO także jest typowo niższa dzięki łatwiejszemu, pełniejszemu spalaniu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się jednocześnie CO, CO2 i SO2, warto pamiętać o trzech różnych mechanizmach: niedopalanie (CO), zawartość węgla (CO2) i zawartość siarki (SO2).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza emisja zanieczyszczeń na 1 GJ ciepła użytecznego?
To wskaźnik porównawczy: ile danego zanieczyszczenia powstaje, gdy źródło ciepła dostarczy taką samą ilość energii użytkowej (1 GJ). Dzięki temu można uczciwie porównać różne paliwa i kotły, niezależnie od ich sprawności i zużycia paliwa.
Dlaczego kotły węglowe mają zwykle wysoką emisję CO?
CO (czad) rośnie, gdy spalanie jest niecałkowite, np. przy złym dopływie powietrza, niskiej temperaturze spalania lub złej regulacji. W praktyce kotły na paliwa stałe częściej pracują w warunkach sprzyjających niedopaleniu niż kotły gazowe, więc wskaźnik CO bywa najwyższy.
Dlaczego węgiel emituje więcej CO2 niż gaz przy tym samym cieple?
Emisja CO2 zależy od tego, ile węgla pierwiastkowego przypada na jednostkę uzyskanej energii. Węgiel ma zwykle wyższy udział węgla w paliwie i inną strukturę energetyczną niż gaz, dlatego na 1 GJ ciepła emisja CO2 jest zazwyczaj większa.
Co decyduje o emisji SO2 podczas spalania paliwa?
Kluczowa jest zawartość siarki w paliwie. Podczas spalania siarka utlenia się do SO2. Węgiel może zawierać jej znaczące ilości, olej opałowy zwykle mniej (zależnie od jakości), a gaz ziemny ma jej bardzo mało, więc emisja SO2 jest tam minimalna.
Czy kocioł retortowy zawsze emituje najwięcej zanieczyszczeń?
Nie. "Retortowy" opisuje typ kotła (często nowocześniejszy) i może mieć lepsze warunki spalania niż stare kotły zasypowe, więc emisja CO może być niższa. Nadal jednak paliwem jest węgiel, więc CO2 i potencjalnie SO2 pozostają istotne, ale maksimum zależy od danych na wykresie.
Czy gaz ziemny może mieć wysoką emisję SO2?
Zwykle nie, bo gaz ziemny praktycznie nie zawiera siarki, więc nie ma "materiału" do tworzenia SO2 w ilościach porównywalnych z węglem. W zadaniach egzaminacyjnych gaz jest najczęściej paliwem o najniższej emisji SO2 na jednostkę energii.
Jak odróżnić w pytaniu emisję CO od emisji CO2?
CO wiąże się z jakością spalania (niedobór tlenu, złe warunki, niedopalanie). CO2 wiąże się głównie z ilością węgla w paliwie i bilansem energetycznym. Na wykresach CO bywa "procesowy", a CO2 jest bardziej "paliwowy".
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy interpretacji wykresów emisji?
Najczęstsze to: pominięcie jednostek (np. na 1 GJ), wskazanie maksimum tylko dla jednego zanieczyszczenia zamiast dla wszystkich wymaganych, oraz mylenie nazw kotłów z nazwami paliw. Warto sprawdzić trzy słupki/krzywe osobno i dopiero potem wskazać wspólny wniosek.
Dlaczego w ochronie powietrza priorytetem jest ograniczanie spalania węgla w domach?
Spalanie węgla w sektorze komunalno-bytowym może generować wysokie emisje zanieczyszczeń na jednostkę ciepła, w tym CO i SO2, a także przyczynia się do emisji CO2. Z perspektywy jakości powietrza wymiana źródła ciepła na mniej emisyjne znacząco poprawia sytuację lokalną.
Jak przygotować się do zadań o emisjach z kotłów na egzaminie technika ochrony środowiska?
Utrwal: (1) zależność SO2 od siarki w paliwie, (2) zależność CO od niedopalenia, (3) kolejność CO2 dla paliw (zwykle węgiel > olej > gaz). Ćwicz też szybkie czytanie wykresów: jednostka, maksimum, porównanie kilku zanieczyszczeń naraz.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Olej i gaz mają niższe wskaźniki, a gaz praktycznie nie emituje SO2."

Źródła:

  • EMEP/EEA air pollutant emission inventory guidebook 2019, 1.A.4 Small combustion (Stationary combustion), European Environment Agency (EEA): https://www.eea.europa.eu/publications/emep-eea-guidebook-2019 (dostęp: 2026-02-27)
  • IPCC 2006 Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Volume 2: Energy, Chapter 2: Stationary Combustion: https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2006gl/vol2.html (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu zanieczyszczeń powietrza i procesów spalania (technikum/kwalifikacja środowiskowa)
  • Poradniki i opracowania o niskiej emisji i smogu (źródła ogrzewania, paliwa, emisje)
  • Podstawy inwentaryzacji emisji: wskaźniki emisji dla spalania w sektorze komunalno-bytowym
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego