KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 20.
Na wykresie przedstawiającym krzywą wzrostu bakterii, cyfrą IV oznaczono fazę
Ilustracja przedstawia wykres krzywej wzrostu bakterii, co jest istotne w kontekście kwalifikacji zawodowej TECHNIK ANALITYK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Faza IV na klasycznej krzywej wzrostu bakterii odpowiada etapowi spadku liczebności komórek żywych. Po fazie adaptacyjnej, wzrostu wykładniczego i stacjonarnej (równowagi) następuje faza wymierania, związana m.in. z wyczerpaniem składników i nagromadzeniem produktów przemiany materii.

Pełne wyjaśnienie:

W hodowli okresowej (zamkniętej) liczebność żywych komórek bakterii w czasie zwykle przebiega według klasycznej, czterofazowej krzywej wzrostu. Oznaczenie "IV" najczęściej odnosi się do ostatniego etapu tej krzywej, czyli fazy wymierania.

Dlaczego "wymierania" jest poprawne?
W fazie wymierania liczba komórek zdolnych do podziału maleje. Dzieje się tak, gdy warunki w podłożu przestają sprzyjać przeżyciu: wyczerpują się substraty odżywcze, zmienia się pH, pojawiają się toksyczne metabolity, a komórki ulegają uszkodzeniom. Na wykresie jest to widoczne jako wyraźny trend spadkowy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "równowagi" (faza stacjonarna) oznacza stan, w którym przyrost liczby komórek jest równoważony przez ubytek (podziały zachodzą, ale bilans netto jest bliski zeru). Na wykresie odpowiada to zwykle odcinkowi plateau, a nie spadkowi.
  • "wzrostu" jest zbyt ogólne i w typowej interpretacji dotyczy fazy wykładniczej (logarytmicznej), gdzie liczebność szybko rośnie. To etap wcześniejszy niż faza IV.
  • "adaptacyjną" (lag) to początek hodowli, gdy komórki przystosowują się do nowych warunków i nie zwiększają jeszcze gwałtownie liczebności. Na krzywej jest to etap I, a nie końcowy.

Wskazówka egzaminacyjna: patrz na kształt odcinka krzywej. Plateau sugeruje fazę stacjonarną, stromy wzrost sugeruje fazę logarytmiczną, a wyraźny spadek (malejąca liczba komórek żywych) wskazuje na fazę wymierania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wykres pokazujący zmianę liczby żywych komórek bakterii w czasie w zamkniętym układzie (bez dopływu świeżego podłoża). Najczęściej obejmuje fazę adaptacji, wzrost wykładniczy, fazę stacjonarną oraz fazę wymierania.
Klasycznie wyróżnia się: fazę adaptacyjną (lag), fazę wzrostu wykładniczego (log), fazę stacjonarną (równowagi) oraz fazę wymierania. Kolejność wynika z narastających ograniczeń środowiska hodowli.
Spadek wynika zwykle z wyczerpania składników odżywczych i tlenu oraz nagromadzenia produktów przemiany materii (np. zmian pH, toksycznych metabolitów). Część komórek traci zdolność do podziału lub obumiera, więc liczba CFU maleje.
To etap, w którym bilans netto jest bliski zeru: powstawanie nowych komórek jest kompensowane przez obumieranie. Na wykresie często widać wtedy plateau. To nie jest jeszcze faza spadku, tylko "zatrzymanie" wzrostu populacji.
Najprościej po kierunku krzywej: w fazie wzrostu (log) wartości rosną szybko, a w fazie wymierania maleją. Jeśli wykres jest w skali logarytmicznej, faza log bywa linią rosnącą, a wymieranie linią opadającą.
Najczęściej w fazie wzrostu wykładniczego, gdy komórki intensywnie się dzielą i mają dostęp do składników odżywczych. W praktyce laboratoryjnej to ważne przy planowaniu oznaczeń, np. aktywności enzymów lub testów wrażliwości.
Najczęściej spotyka się schemat: I adaptacja, II wzrost log, III faza stacjonarna, IV wymieranie, ale w różnych materiałach mogą pojawić się inne oznaczenia graficzne. Dlatego na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie faz po kształcie krzywej.
Częste są pomyłki między fazą stacjonarną a wymieraniem (plateau vs spadek) oraz mechaniczne przypisywanie "IV" do "wzrostu". Pomaga reguła: wzrost = trend rosnący, równowaga = plateau, wymieranie = trend malejący.
Typowo wykonuje się rozcieńczenia i posiew na podłoża stałe, a następnie liczy kolonie (CFU). Alternatywnie mierzy się mętność (OD), ale to nie zawsze odróżnia komórki żywe od martwych, więc interpretacja faz może być mniej precyzyjna.
Przećwicz rozpoznawanie faz po kształcie wykresu i pojęcia: lag, log, stacjonarna, wymierania. Zrób kilka zadań, gdzie wskazujesz, w której fazie pobrać próbkę do określonego badania. Ucz się też typowych przyczyn przejścia do fazy wymierania.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że faza IV na klasycznej krzywej wzrostu bakterii odpowiada etapowi spadku liczebności komórek żywych.

Źródła:

  • OpenStax Microbiology 2e, rozdział "Microbial Growth", sekcja o krzywej wzrostu w hodowli okresowej (lag/log/stationary/death): https://openstax.org/books/microbiology-2e/pages/9-introduction (dalsza nawigacja do "Microbial Growth") - dostęp 2026-03-02
  • NCBI Bookshelf, "Medical Microbiology" (Baron, red.), rozdziały dotyczące wzrostu bakterii i faz krzywej wzrostu (lag, log, stationary, death): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (wersja angielska), hasło "Bacterial growth" – opis faz wzrostu (lag, log, stationary, death): https://en.wikipedia.org/wiki/Bacterial_growth - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik mikrobiologii ogólnej (rozdziały o wzroście populacji bakterii w hodowli)
  • Materiały dydaktyczne do ćwiczeń z hodowli bakterii (krzywa wzrostu, interpretacja faz)
  • Karty pracy/arkusze egzaminacyjne z zadaniami o krzywej wzrostu i doborze faz do zastosowań laboratoryjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego