KWALIFIKACJA MOT2 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 19.
Na wykresie przedstawiona jest charakterystyka czujnika
Ilustracja przedstawia wykres zależności rezystancji (R) od temperatury (T) dla czujnika termistorowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Charakterystyka termistora pokazuje wyraźną zmianę rezystancji wraz z temperaturą (dla NTC spadek R przy wzroście T, dla PTC wzrost). Czujniki indukcyjne i hallotronowe opisuje zwykle zależność sygnału od pola/prędkości, a piezoelektryczne – od nacisku/drgań, nie od samej temperatury.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie typu czujnika "po charakterystyce" polega na dopasowaniu tego, co jest na osiach wykresu i jak zmienia się wielkość wyjściowa, do typowej zasady działania elementu pomiarowego.

Odpowiedź "termistorowego" jest właściwa, gdy wykres przedstawia silną zależność rezystancji (albo napięcia w dzielniku z termistorem) od temperatury. Termistory (NTC lub PTC) są rezystorami zależnymi od temperatury: dla NTC rezystancja maleje wraz ze wzrostem temperatury, a dla PTC rośnie. Taki przebieg jest charakterystyczny dla czujników temperatury stosowanych w pojeździe (np. cieczy chłodzącej, powietrza dolotowego), gdzie sterownik wnioskuje temperaturę z wartości R lub U.

Dlaczego "indukcyjnego" jest błędne? Czujnik indukcyjny (np. do prędkości/położenia) generuje sygnał zmienny zależny od zmiany strumienia magnetycznego i prędkości ruchu elementu ferromagnetycznego. Jego typowa "charakterystyka" dotyczy amplitudy/napięcia wyjściowego w funkcji prędkości, szczeliny lub częstotliwości, a nie klasycznej krzywej R(T).

Dlaczego "hallotronowego" jest błędne? Czujnik Halla wykorzystuje zjawisko Halla: na wyjściu otrzymuje się sygnał zależny od natężenia pola magnetycznego (często w postaci sygnału cyfrowego po obróbce). Charakterystyki opisują zwykle próg zadziałania, histerezę, zależność od pola lub geometrii, a nie zmianę rezystancji z temperaturą w sposób typowy dla termistora.

Dlaczego "piezoelektrycznego" jest błędne? Czujnik piezoelektryczny generuje ładunek/napięcie pod wpływem odkształcenia, drgań lub uderzenia. Charakterystyki odnoszą się do siły, ciśnienia, przyspieszenia lub częstotliwości drgań. Sam wykres temperaturowy rezystancji jest tu nietypowy.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw sprawdź, co jest na osiach (T, R, U). Jeśli pojawia się temperatura i rezystancja/napięcie w układzie rezystancyjnym, najczęściej chodzi o termistor. Jeśli wykres odnosi się do prędkości, pola, częstotliwości lub drgań – rozważ czujniki indukcyjne, Halla lub piezoelektryczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Termistor to rezystor, którego opór zmienia się wraz z temperaturą (NTC: opór maleje, PTC: rośnie). W samochodzie często pracuje w dzielniku napięcia, a sterownik mierzy napięcie i przelicza je na temperaturę według charakterystyki.
Najczęściej oś X to temperatura, a oś Y to rezystancja (lub napięcie w dzielniku). Dla NTC krzywa oporu opada wraz ze wzrostem temperatury, zwykle nieliniowo. Taki przebieg jest typowy dla czujników temperatury w pojeździe.
Dla PTC, przy rosnącej temperaturze, rezystancja rośnie. W praktyce spotyka się elementy, gdzie wzrost jest wyraźny w pewnym zakresie temperatur. Jeśli wykres pokazuje zależność R(T) rosnącą, to pasuje do PTC, a nie do czujników Halla czy indukcyjnych.
Czujnik indukcyjny to przetwornik elektromagnetyczny: generuje napięcie, gdy zmienia się strumień magnetyczny (np. obrót koła zębatego). Wykresy dotyczą zwykle napięcia/amplitudy w funkcji prędkości, szczeliny lub częstotliwości, a nie rezystancji w funkcji temperatury.
Czujnik Halla reaguje na pole magnetyczne; w motoryzacji często służy do pomiaru położenia lub prędkości obrotowej. Po obróbce elektronicznej daje zwykle sygnał prostokątny (cyfrowy). To inny typ "charakterystyki" niż krzywa zależności od temperatury.
Czujnik piezoelektryczny wytwarza ładunek/napięcie pod wpływem odkształcenia, drgań lub uderzeń. Przykładem zastosowania jest czujnik spalania stukowego. Jego wykresy częściej opisują czułość na drgania lub częstotliwość, a nie zmianę oporu z temperaturą.
Najczęściej pomija się opisy osi i zgaduje po kształcie krzywej. Drugi błąd to skojarzenie "popularnego" czujnika (np. ABS=indukcyjny) mimo że wykres dotyczy temperatury. Warto zawsze sprawdzić jednostki i co jest mierzone: R, U, T, prędkość, pole.
W praktyce w wielu pojazdach czujnik temperatury cieczy chłodzącej jest oparty o termistor (najczęściej NTC), ale nie należy tego traktować jako "zawsze". Na egzaminie rozstrzyga to wykres/charakterystyka i opis osi: jeśli jest zależność rezystancji od temperatury, wskazuje to na termistor.
Najprościej zmierzyć rezystancję czujnika i porównać z tabelą/wykresem dla danej temperatury (np. na zimnym i po rozgrzaniu). W układzie z ECU można też mierzyć napięcie na czujniku (dzielnik). Kluczowe jest odniesienie wyniku do charakterystyki producenta.
Ćwicz odczyt osi i zależności: temperatura–rezystancja (termistor), prędkość–napięcie (indukcyjny), pole–sygnał (Hall), siła/drgania–napięcie (piezo). Warto rozwiązać kilka zadań, gdzie ten sam czujnik pokazano jako R(T) i jako napięcie w dzielniku.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Charakterystyka termistora pokazuje wyraźną zmianę rezystancji wraz z temperaturą (dla NTC spadek R przy wzroście T, dla PTC wzrost)."

Źródła:

  • Wikipedia: "Termistor" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Termistor (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Efekt Halla" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Efekt_Halla (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Czujnik piezoelektryczny" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Piezoelektryczno%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Dokumentacje serwisowe producentów czujników (karty katalogowe z wykresami R(T) dla NTC/PTC)
  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki/elektroniki samochodowej dotyczące czujników
  • Ćwiczenia warsztatowe: pomiar rezystancji termistora w różnych temperaturach i porównanie z charakterystyką

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego