KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 21.
Na wykresie przedstawiono poziom emisji zanieczyszczeń (w %), gdzie rok 2010 = 100%. Na podstawie danych stwierdzono
Ilustracja przedstawia wykres liniowy zatytułowany 'Redukcja emisji zanieczyszczeń pyłowo-gazowych w EC Mielec 2010-2015'.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oś Y należy czytać jako poziom emisji względem roku bazowego (2010=100%).
Skoro linie dla pyłu i tlenków azotu opadają poniżej 100%, oznacza to mniejszą emisję tych zanieczyszczeń w kolejnych latach. Pozostałe stwierdzenia nie pasują do spadkowych trendów na wykresie.

Pełne wyjaśnienie:

Wykres ma charakter wskaźnikowy: pokazuje poziom emisji w % względem roku bazowego, gdzie 2010 = 100%. Taki zapis oznacza, że wartość 100% jest punktem odniesienia, a wartości poniżej 100% wskazują, że w danym roku emitowano mniej zanieczyszczeń niż w roku bazowym.

Na wykresie wszystkie trzy serie startują od 100% w roku 2010. Następnie:

  • pył wyraźnie spada (do ok. 23% w 2015 r.), więc emisja pyłu została znacząco ograniczona,
  • tlenki azotu również spadają (do ok. 70% w 2015 r.), więc emisja NOx zmniejsza się w czasie,
  • dwutlenek węgla spada nieznacznie (nieco poniżej 100%, ok. 90% w 2015 r.), co także oznacza spadek, choć mniejszy.

Dlatego poprawne jest stwierdzenie: "spadek zanieczyszczeń pyłowych i tlenków azotu." – oba te wskaźniki są niższe niż 100% w kolejnych latach.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ:

  • "spadek tylko zanieczyszczeń gazowych." – na wykresie spada także pył, który jest zanieczyszczeniem pyłowym (stałym), więc nie można mówić o spadku tylko gazowych,
  • "stały poziom wszystkich zanieczyszczeń." – stały poziom oznaczałby linie poziome na 100% (lub na innej stałej wartości), a tu widać trendy spadkowe,
  • "wzrost zanieczyszczeń gazowych." – wzrost oznaczałby wartości powyżej 100% lub rosnący trend; na wykresie serie gazowe (tlenki azotu i dwutlenek węgla) opadają.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy wykres pokazuje poziom (indeks względem bazowego 100%), czy redukcję rozumianą jako "o ile mniej w porównaniu do bazowego". W obu ujęciach spadek poziomu emisji oznacza poprawę, ale mylne nazwanie osi może skłaniać do złego wniosku, jeśli nie zauważysz roku bazowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To oznacza rok bazowy. Wartość 100% jest punktem odniesienia (emisja w 2010 r.). Jeśli w kolejnym roku wykres pokazuje np. 70%, to znaczy, że emisja wynosi 70% emisji z 2010 r., czyli jest niższa względem bazy.
Spadkowa linia na wykresie poziomu emisji oznacza, że w czasie emisja maleje (następuje poprawa). Kluczowe jest sprawdzenie, czy oś Y pokazuje poziom względem bazy (np. 2010=100%), bo wtedy wartości poniżej 100% to mniejsza emisja.
"Redukcja" bywa rozumiana jako ile ubyło (np. 30% redukcji), a nie jako bieżący poziom emisji. Gdy wykres jest indeksowy (2010=100%), opadająca linia pokazuje spadek poziomu emisji, a nie "spadek redukcji". Trzeba więc doprecyzować interpretację osi.
Pyłowe to cząstki stałe unoszące się w powietrzu (pył). Gazowe to związki w postaci gazów, np. tlenki azotu i dwutlenek węgla. W zadaniach egzaminacyjnych często sprawdza się umiejętność rozróżnienia tych grup oraz odczyt trendu na wykresie.
Jeśli 2010=100%, a potem jest 23%, to 23% oznacza pozostały poziom emisji względem roku bazowego. Redukcja względem bazy wynosi wtedy 100% − 23% = 77%. W pytaniach trzeba odróżniać "poziom" od "wielkości redukcji".
Najczęstsze błędy to: czytanie osi Y jako "redukcji", gdy faktycznie pokazuje poziom; skupienie się na jednej linii i pominięcie pozostałych; oraz wnioskowanie "tylko gazowe", mimo że pył też się zmienia. Pomaga nawyk: najpierw sprawdź bazę 100% i kierunek trendu.
W kontekście emisji do powietrza spadek wskaźnika (poniżej 100% przy roku bazowym 100%) zwykle oznacza mniejszą emisję, czyli korzystny kierunek. Trzeba jednak upewnić się, że wykres dotyczy emisji (a nie np. produkcji energii), bo interpretacja zależy od mierzonej wielkości.
Porównaj wartości z 100% w roku bazowym. Jeśli punkty w kolejnych latach są poniżej 100%, to jest spadek emisji; jeśli powyżej 100%, to wzrost. Dodatkowo sprawdź nachylenie linii: opadająca = spadek, rosnąca = wzrost.
Rok bazowy stosuje się, gdy chce się łatwo pokazać zmiany w czasie (np. po modernizacji instalacji). Dzięki indeksowi 100% można porównywać różne zanieczyszczenia na jednym wykresie, nawet jeśli mają inne jednostki (np. kg i Mg), bo liczy się zmiana względna.
Ćwicz trzy kroki: 1) sprawdź, co dokładnie przedstawia oś Y (poziom czy redukcję), 2) porównaj wartości do roku bazowego 100%, 3) formułuj wniosek, obejmując wszystkie serie (pył, tlenki azotu, dwutlenek węgla), a nie tylko jedną linię.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Oś Y należy czytać jako poziom emisji względem roku bazowego (2010=100%).Skoro linie dla pyłu i tlenków azotu opadają poniżej 100%, oznacza to mniejszą emisję tych zanieczyszczeń w kolejnych latach."

Źródła:

  • European Environment Agency (EEA) – Air pollutant emissions: indicator overview, https://www.eea.europa.eu/en/analysis/indicators (dostęp: 2026-02-28)
  • European Commission – Industrial Emissions Directive (IED): overview, https://environment.ec.europa.eu/topics/industrial-emissions-and-safety/industrial-emissions-directive_en (dostęp: 2026-02-28)
  • KOBiZE (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami) – informacje o raportowaniu/bilansowaniu emisji, https://www.kobize.pl/pl (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z interpretacji wykresów i wskaźników środowiskowych (trend, indeks, rok bazowy)
  • Przykładowe raporty/opracowania dotyczące emisji do powietrza (pył, NOx, CO2) publikowane przez instytucje środowiskowe
  • Wprowadzenie do monitoringu i raportowania emisji z instalacji energetycznych (pojęcia i jednostki)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego