KWALIFIKACJA ELE3 + ELE4 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 1.
Na zamieszczonym rysunku centrali klimatyzacyjnej element służący do odzysku ciepła oznaczono cyfrą
Ilustracja przedstawia centralę klimatyzacyjną, która jest istotnym elementem w systemach chłodnictwa i klimatyzacji.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odzysk ciepła w centrali klimatyzacyjnej realizuje wymiennik (rekuperator), który przekazuje energię między strumieniem wywiewanym i nawiewanym bez ich mieszania. Na schemacie taki element rozpoznaje się po połączeniu dwóch torów powietrza. W przedstawionym rysunku wskazano go numerem 2.

Pełne wyjaśnienie:

W centralach wentylacyjno-klimatyzacyjnych odzysk ciepła służy do zmniejszenia kosztów energii: ciepło (lub chłód) ze strumienia powietrza usuwanego z budynku jest przekazywane do strumienia powietrza świeżego. Elementem realizującym tę funkcję jest zwykle wymiennik odzysku ciepła (rekuperator), np. płytowy lub obrotowy.

Na schematach/rysunkach centrali element odzysku ciepła rozpoznaje się po tym, że jest "wspólnym" podzespołem dla dwóch torów przepływu: nawiewu i wywiewu. W praktyce oznacza to, że jest umieszczony w miejscu, gdzie oba strumienie są prowadzone równolegle przez jeden moduł, a jego symbol/kształt sugeruje wymianę energii między kanałami.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: 2?
Na załączonym rysunku numer 2 odnosi się do elementu spełniającego funkcję wymiennika odzysku ciepła, czyli komponentu odpowiedzialnego za transfer energii pomiędzy powietrzem wywiewanym i nawiewanym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1 – oznacza inny element centrali, który nie realizuje przekazywania energii między dwoma strumieniami powietrza.
  • 6 – wskazuje podzespół o innej funkcji (typowo: transport/uzdatnianie powietrza w jednym torze), a nie moduł łączący nawiew i wywiew energetycznie.
  • 7 – odpowiada elementowi niebędącemu wymiennikiem odzysku; nie spełnia kryterium równoczesnej współpracy z oboma strumieniami powietrza.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy odzysku ciepła, szukaj na schemacie miejsca, w którym nawiew i wywiew "spotykają się" w jednym module. Filtry, nagrzewnice/chłodnice i wentylatory zwykle pracują w jednym torze, natomiast rekuperator wiąże oba tory energetycznie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To proces przekazywania energii cieplnej (a czasem także wilgoci) ze strumienia powietrza wywiewanego do powietrza nawiewanego. Realizuje go rekuperator/wymiennik, dzięki czemu zmniejsza się zapotrzebowanie na dogrzewanie lub dochładzanie powietrza zewnętrznego.
Najczęściej jest to jedyny element, który "łączy" energetycznie dwa tory: nawiew i wywiew. Na schemacie szukaj modułu umieszczonego pomiędzy kanałami, gdzie oba strumienie przechodzą przez wspólny wymiennik (płytowy lub obrotowy).
W praktyce spotyka się głównie wymienniki płytowe (przeciwprądowe/krzyżowe) oraz obrotowe (rotory). Oba służą do odzysku energii, ale różnią się budową, sprawnością, oporami przepływu i wrażliwością na zabrudzenia.
W typowych rozwiązaniach wymiana odbywa się przez przegrodę (wymiennik płytowy) albo przez element wirujący, który przenosi energię. Celem jest przekazanie ciepła, a nie mieszanie strumieni, bo mieszanie pogarsza jakość powietrza i może przenosić zanieczyszczenia.
Nie. Nagrzewnica dostarcza energię z zewnętrznego źródła (np. woda grzewcza, elektryczność), aby podnieść temperaturę nawiewu. Odzysk ciepła wykorzystuje energię już obecną w powietrzu wywiewanym i przekazuje ją do nawiewu, ograniczając zużycie źródła ciepła.
Najczęstsze pomyłki to wybór elementu pracującego tylko w jednym torze (np. filtr, wentylator, nagrzewnica) zamiast modułu łączącego nawiew i wywiew. Drugi błąd to ignorowanie kierunków przepływu i wybór "podobnego symbolu" bez sprawdzenia funkcji.
Podczas uruchomienia centrali, przeglądów okresowych i przy skargach na zbyt niską/za wysoką temperaturę nawiewu. Typowo kontroluje się czystość wymiennika, szczelność obejść (by-pass), poprawność nastaw automatyki oraz spadki ciśnienia po obu stronach.
Najczęściej zabrudzenie wymiennika, nieszczelności w przegrodach, nieprawidłowo działający by-pass, złe wyregulowanie przepływów nawiewu/wywiewu albo błędna praca automatyki. Skutkiem jest większe zużycie energii i gorsza kontrola parametrów nawiewu.
By-pass omija wymiennik odzysku, gdy odzysk jest niepożądany (np. w okresie letnim, gdy powietrze zewnętrzne jest chłodniejsze i można chłodzić "za darmo"). Umożliwia też ochronę przed zamarzaniem i stabilizację pracy układu w określonych warunkach.
Ćwicz na schematach funkcjonalnych: naucz się odróżniać filtr, wentylator, nagrzewnicę, chłodnicę, tłumik oraz rekuperator. Zawsze analizuj dwa tory (nawiew/wywiew) i szukaj elementu, który je energetycznie łączy. Pomaga też czytanie DTR producentów central.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Odzysk ciepła w centrali klimatyzacyjnej realizuje wymiennik (rekuperator), który przekazuje energię między strumieniem wywiewanym i nawiewanym bez ich mieszania."

Źródła:

  • VENTEUR, "Heat Recovery in Air Handling Units" (opis i rodzaje odzysku ciepła), https://www.venteur.com/heat-recovery/ - accessed 2026-02-18
  • Systemair, "Rotary heat exchangers (heat recovery) – principle and application" (zasada działania odzysku ciepła), https://www.systemair.com/academy/knowledge-bank/rotary-heat-exchangers/ - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Instrukcje producentów central wentylacyjnych (sekcje: odzysk ciepła/rekuperator) oraz schematy funkcjonalne
  • Podstawy wentylacji i klimatyzacji – rozdziały o centralach wentylacyjnych i odzysku ciepła
  • Ćwiczenia z czytania schematów HVAC: identyfikacja filtrów, wentylatorów, nagrzewnic/chłodnic i wymienników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego