KWALIFIKACJA ELE3 + ELE4 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 2.
Przedstawiony na rysunku układ VAV reguluje
Ilustracja przedstawia układ VAV (Variable Air Volume), który jest stosowany w systemach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ VAV (Variable Air Volume) steruje ilością powietrza nawiewanego do strefy, czyli reguluje natężenie przepływu (strumień) w kanale. Temperatura i wilgotność mogą być wielkościami zadanymi w strefie, ale w VAV typowym elementem wykonawczym jest przepustnica zmieniająca przepływ powietrza.

Pełne wyjaśnienie:

VAV to rozwiązanie stosowane w wentylacji i klimatyzacji, w którym zmienia się strumień (natężenie przepływu) powietrza doprowadzanego do danej strefy. W praktyce realizuje się to przez element wykonawczy w kanale (najczęściej przepustnicę z siłownikiem), który zwiększa lub zmniejsza otwarcie, a więc i przepływ.

Dlatego odpowiedź "natężenie przepływu" jest właściwa: opisuje wielkość, którą układ VAV reguluje bezpośrednio. Regulacja ta pozwala dopasować ilość powietrza do bieżącego obciążenia cieplnego i wymagań strefy (np. liczby osób, zysków od urządzeń), co ogranicza zużycie energii wentylatorów i poprawia komfort.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:

  • "temperaturę" – temperatura w strefie jest zwykle celem komfortu, ale w układzie VAV podstawowym sposobem oddziaływania jest zmiana strumienia powietrza. Temperatura powietrza nawiewanego może być utrzymywana w centrali lub zmieniana innymi elementami (np. nagrzewnicą/chłodnicą), jednak nie jest to definicyjna cecha układu VAV.
  • "ciśnienie" – w instalacjach HVAC kontroluje się czasem ciśnienie statyczne w kanałach (np. przez regulację pracy wentylatora), ale nie jest to typowa odpowiedź na pytanie o to, co reguluje układ VAV jako rozwiązanie strefowe. VAV dotyczy przede wszystkim przepływu do stref.
  • "wilgotność względną" – wilgotność jest regulowana zwykle w centrali wentylacyjnej (nawilżanie/osuszanie) lub przez procesy uzdatniania powietrza, a nie przez samą zmianę otwarcia przepustnicy VAV. Zmiana przepływu może wpływać pośrednio na odczuwalny komfort, ale nie jest bezpośrednią regulacją wilgotności.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w nazwie systemu występuje "zmienny strumień/objętość powietrza", to pytanie najczęściej dotyczy właśnie przepływu, a nie parametrów psychrometrycznych (temperatury czy wilgotności).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
VAV to system, w którym do strefy doprowadza się zmienną ilość powietrza w zależności od zapotrzebowania (obciążenia). Najczęściej realizuje się to przepustnicą VAV w kanale oraz regulatorem, który dobiera otwarcie przepustnicy.
Układ VAV reguluje strumień/natężenie przepływu powietrza doprowadzanego do strefy. Temperatura lub komfort mogą być celem sterowania, ale bezpośrednio zmieniana jest ilość powietrza przez przepustnicę z siłownikiem.
W VAV temperatura często jest kontrolowana pośrednio: zwiększając lub zmniejszając przepływ powietrza o określonej temperaturze nawiewu. Sama definicja VAV odnosi się jednak do zmiennego przepływu, a nie do zmiany temperatury przez element grzewczy/chłodniczy.
Najczęściej spotkasz przepustnicę regulacyjną w kanale z siłownikiem oraz regulator przepływu. W strefie mogą występować czujniki (np. temperatury), ale elementem, który wykonuje regulację w VAV, jest zwykle przepustnica zmieniająca przepływ.
Tak. Czujnik CO2 bywa używany do sterowania wentylacją według zapotrzebowania (DCV). W takim przypadku regulator może zwiększać przepływ w strefie, gdy rośnie CO2. Nadal jednak regulowana wielkość w VAV to ilość powietrza, a nie samo CO2.
CAV podaje do strefy stały strumień powietrza, a warunki uzyskuje innymi metodami (np. temperaturą nawiewu). VAV zmienia strumień powietrza do stref w zależności od potrzeb, co zwykle poprawia efektywność energetyczną.
Skrót VAV rozwija się jako zmienna objętość/strumień powietrza, więc w zadaniach testuje się rozpoznanie, że chodzi o regulację przepływu. To typowa pułapka: wiele osób odruchowo wybiera temperaturę, bo kojarzy klimatyzację z chłodzeniem.
VAV stosuje się często w budynkach ze zmiennym obciążeniem stref (biura, sale konferencyjne), gdzie liczba osób i zyski ciepła zmieniają się w czasie. Zmiana przepływu pozwala dostarczać tylko tyle powietrza, ile jest potrzebne w danym momencie.
Częsty błąd to uznanie, że VAV "reguluje temperaturę", bo na schemacie widnieje czujnik temperatury. Inny błąd to mylenie VAV z regulacją ciśnienia w kanałach. Warto szukać przepustnicy z siłownikiem – to zwykle wskazuje na regulację przepływu.
Utrwal definicje i skojarzenia: VAV = zmienny przepływ, CAV = stały przepływ. Przećwicz rozpoznawanie na schematach: gdzie jest przepustnica, siłownik i regulator. Dobrze działa też powtarzanie różnic: przepływ vs temperatura vs wilgotność.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że układ VAV (Variable Air Volume) steruje ilością powietrza nawiewanego do strefy, czyli reguluje natężenie przepływu (strumień) w kanale.

Źródła:

  • ASHRAE Handbook—HVAC Systems and Equipment, rozdział dotyczący systemów Variable Air Volume (VAV), edycja zależna od posiadanego wydania (weryfikacja po tytule rozdziału w spisie treści)
  • Engineering ToolBox: "Variable Air Volume (VAV) Systems" https://www.engineeringtoolbox.com/vav-variable-air-volume-systems-d_1153.html (dostęp 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN): "Variable air volume" https://en.wikipedia.org/wiki/Variable_air_volume (dostęp 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z wentylacji oraz klimatyzacji (działy o CAV/VAV)
  • Materiały producentów automatyki HVAC (opisy działania przepustnic VAV i regulatorów)
  • ASHRAE Handbook (rozdziały o systemach VAV)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego