KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 11.
Najbardziej stromy fragment stoku jest na odcinku oznaczonym literą
Ilustracja przedstawia mapę topograficzną z zaznaczonymi poziomicami, które wskazują różnice wysokości terenu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najbardziej stromy fragment stoku rozpoznaje się tam, gdzie spadek jest największy.
Na mapie warstwicowej oznacza to zwykle najmniejsze odległości między poziomicami (największe zagęszczenie). W dostarczonym rysunku taki odcinek oznaczono literą C.

Pełne wyjaśnienie:

Aby wskazać najbardziej stromy fragment stoku, trzeba porównać nachylenie na poszczególnych odcinkach oznaczonych literami. W praktyce szkolnej najczęściej odbywa się to na podstawie mapy warstwicowej (poziomicowej) albo szkicu/profilu terenu.

Zasada odczytu stromości:

  • im bliżej siebie leżą poziomice (większe ich zagęszczenie), tym większy spadek i bardziej stromy stok,
  • im dalej od siebie leżą poziomice, tym stok jest łagodniejszy.

Dlatego poprawna odpowiedź to "C", ponieważ na przedstawionym materiale graficznym odcinek C odpowiada fragmentowi o największym nachyleniu (największym spadku na jednostkę odległości).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Odcinki oznaczone jako "A", "B" i "D" reprezentują fragmenty o mniejszym nachyleniu: albo poziomice są tam bardziej rozrzedzone (łagodniejszy stok), albo zmiana wysokości w podobnej odległości jest mniejsza. Częsty błąd na egzaminie polega na wybieraniu odcinka najwyżej położonego albo "najdłuższego", co nie musi oznaczać największej stromości. Warto zawsze szukać kryterium spadku, a nie samej wysokości.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw sprawdź, czy rysunek pokazuje poziomice (linie o jednakowej wysokości). Jeśli tak, szukaj miejsca o największym ich zagęszczeniu; jeśli to profil, wybieraj fragment o największym kącie nachylenia linii profilu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najbardziej stromy stok jest tam, gdzie poziomice leżą najbliżej siebie. Duże zagęszczenie poziomic oznacza duży spadek na krótkim odcinku. Gdy poziomice są rzadko, teren jest łagodny.
Poziomice pokazują miejsca o tej samej wysokości. Jeśli między dwiema sąsiednimi poziomicami (stała różnica wysokości) jest mała odległość w poziomie, to wysokość zmienia się szybko, czyli nachylenie jest większe.
Wysokość mówi, jak wysoko nad poziomem odniesienia leży punkt. Spadek (nachylenie) opisuje, jak szybko wysokość zmienia się wzdłuż odcinka. Najwyższy punkt nie musi leżeć na najbardziej stromym stoku.
Typowe pomyłki to: wybór odcinka najwyżej położonego, wybór odcinka najdłuższego albo kierowanie się "wyglądem" rysunku zamiast kryterium stromości. Zawsze porównuj zagęszczenie poziomic lub nachylenie profilu.
Ocena nachylenia jest ważna m.in. przy planowaniu tras dojścia w teren, wyborze miejsc obserwacji i odkrywek, a także przy wstępnej ocenie zagrożeń osuwiskowych i erozyjnych. To element bezpiecznej organizacji prac.
Na profilu terenu najbardziej stromy fragment to ten, gdzie linia profilu ma największe nachylenie (największy "kąt" względem poziomu). Porównuj odcinki o podobnej długości w poziomie i patrz na najszybszą zmianę wysokości.
Tak. Skala wpływa na to, jakie odległości widzisz na mapie. Jednak w jednym zadaniu (jedna mapa) porównujesz odcinki w tej samej skali, więc kluczowe jest względne zagęszczenie poziomic. Nie wolno mieszać porównań z różnych map.
Poziomice pomagają rozpoznać m.in. grzbiety, doliny, przełęcze, wierzchołki i formy wypukłe/wklęsłe. Analiza ich układu pozwala też wnioskować o kierunkach spływu wód i potencjalnych strefach erozji.
Największe spadki często pojawiają się na stromych zboczach dolin, krawędziach wzniesień, stokach urwistych oraz w rejonach silnie urzeźbionych. Na mapie będą to miejsca o bardzo gęstych poziomicach.
Ćwicz na wielu przykładach: rozpoznawaj formy terenu, wskazuj kierunki spadku i miejsca o największej stromiźnie. Rób krótkie serie zadań "poziomice → wniosek" i ucz się sprawdzać kryterium (zagęszczenie linii), a nie intuicję.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Najbardziej stromy fragment stoku rozpoznaje się tam, gdzie spadek jest największy.Na mapie warstwicowej oznacza to zwykle najmniejsze odległości między poziomicami (największe zagęszczenie)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Poziomica" – zasada interpretacji gęstości poziomic jako miary stromości, https://pl.wikipedia.org/wiki/Poziomica (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Mapa topograficzna" – ogólne informacje o mapach i elementach treści, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mapa_topograficzna (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kartografii i czytania map topograficznych (poziomice, spadki, profile)
  • Ćwiczenia z interpretacji rzeźby terenu na mapach warstwicowych (zadania z odczytem stromości)
  • Podręczniki/opracowania szkolne dla technika geologa z działu: mapa topograficzna i prace terenowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego