KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 10.
Na przedstawionej mapie najbardziej stromy fragment stoku jest na odcinku oznaczonym cyfrą
Ilustracja przedstawia mapę topograficzną z izoliniami, które reprezentują różnice wysokości terenu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najbardziej stromy fragment stoku na mapie warstwicowej rozpoznaje się po najmniejszym odstępie między poziomicami na danym odcinku. Im gęściej ułożone warstwice, tym większe nachylenie terenu. Na mapie taki układ występuje na odcinku oznaczonym cyfrą 3.

Pełne wyjaśnienie:

Na mapie topograficznej (warstwicowej) nachylenie stoku ocenia się przede wszystkim po rozstawie poziomic (warstwic). Poziomice łączą punkty o tej samej wysokości. Jeżeli w krótkiej odległości poziomej trzeba "pokonać" wiele poziomic (czyli linie są blisko siebie), oznacza to, że wysokość zmienia się szybko, a więc stok jest stromy. Gdy poziomice są rozstawione szeroko, zmiana wysokości jest łagodna i stok jest mniej nachylony.

Odpowiedź "3" jest poprawna, bo na wskazanym odcinku poziomice (lub inne elementy rzeźby terenu przedstawione na mapie) są zgrupowane najgęściej w porównaniu z pozostałymi odcinkami. To jest standardowa, praktyczna metoda szybkiej oceny stromizny w zadaniach egzaminacyjnych i w planowaniu prac terenowych.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "1" i "2" zwykle odpowiadają fragmentom, gdzie warstwice są bardziej rozrzedzone lub teren ma mniejsze zróżnicowanie wysokości na krótkim dystansie. Taki układ wskazuje na łagodniejszy stok.
  • "4" może kusić, gdy odcinek przebiega w pobliżu wyżej położonych punktów, ale wysokość bezwzględna nie oznacza stromizny. O stromiźnie decyduje tempo zmiany wysokości, czyli odległość między poziomicami na danym fragmencie.

Wskazówka egzaminacyjna: nie porównuj "ile" poziomic przecina odcinek bez spojrzenia na odległości między nimi. Najpierw znajdź na mapie miejsce, gdzie warstwice są najbardziej ściśnięte i dopiero potem dopasuj do niego numer odcinka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Poziomica (warstwica) to linia na mapie łącząca punkty o tej samej wysokości nad poziomem morza. Dzięki układowi poziomic można odczytywać rzeźbę terenu: stoki, doliny, grzbiety oraz oceniać, gdzie teren jest łagodny, a gdzie stromy.
Szukaj fragmentu, w którym poziomice są najgęściej ułożone, czyli mają najmniejszy odstęp. Gęste warstwice oznaczają szybki przyrost wysokości na krótkim dystansie, a więc duże nachylenie. Szeroki rozstaw poziomic wskazuje na teren łagodny.
Poziomice mają stały skok wysokości (np. co kilka metrów). Jeśli na krótkiej odległości poziomej widzisz wiele poziomic, to wysokość zmienia się szybko. To jest właśnie duże nachylenie. Gdy poziomice są daleko od siebie, wysokość rośnie wolniej i stok jest mniej stromy.
Nie. Wysokość (np. szczyt) nie przesądza o stromiźnie. Najbardziej stromy fragment to ten, gdzie wysokość zmienia się najszybciej na krótkim odcinku, co na mapie widać po najmniejszym odstępie między poziomicami, niezależnie od tego, czy to teren wysoki czy niski.
Najczęstsze pomyłki to: wybieranie odcinka "najwyższego" zamiast "najbardziej stromego", patrzenie na liczbę poziomic zamiast ich rozstawu oraz nieuwaga przy porównywaniu odcinków o różnej długości. Na egzaminie zawsze porównuj gęstość warstwic.
Wybierz dwa–trzy miejsca i porównaj wyłącznie odstępy między sąsiednimi poziomicami na badanych odcinkach. Tam, gdzie odstępy są najmniejsze (linie prawie się "sklejają"), jest najstromiej. Ta metoda działa nawet bez znajomości skoku poziomic.
To sygnał bardzo dużego nachylenia, często zbliżonego do skarpy. W praktyce teren może być trudny do przejścia i potencjalnie bardziej narażony na procesy grawitacyjne. Na mapie taki fragment jest kandydatem na "najbardziej stromy" w zadaniu.
Przed wyjazdem w teren ocena stromizny pomaga zaplanować dojście do punktów badań, wybrać bezpieczniejsze trasy, oszacować trudność transportu sprzętu oraz wstępnie ocenić ryzyko erozji i osuwisk. To praktyczna umiejętność w organizacji prac geologicznych.
Po układzie poziomic rozpoznasz m.in. grzbiety (wypukłe układy), doliny (wklęsłe układy), stoki o różnym nachyleniu oraz lokalne wzniesienia i obniżenia. Kluczem jest obserwacja kształtu linii i ich zagęszczenia, a nie tylko wartości wysokości.
Ćwicz na różnych mapach: wyszukuj najstromsze stoki, wyznaczaj grzbiety i doliny, rób proste profile terenu. Pracuj z zadaniami, gdzie trzeba porównać odcinki, a nie liczyć. Skup się na zasadzie: gęściej = stromiej, rzadziej = łagodniej.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że najbardziej stromy fragment stoku na mapie warstwicowej rozpoznaje się po najmniejszym odstępie między poziomicami na danym odcinku.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Poziomica" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Poziomica (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Nachylenie" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Nachylenie (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z topografii/kartografii dla szkół branżowych
  • Atlas/mapy topograficzne z ćwiczeniami z czytania poziomic
  • Zadania treningowe z interpretacji rzeźby terenu (poziomice, spadki, profile)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego