KWALIFIKACJA SPO5 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 33.
Najwłaściwszą formą spędzania czasu wolnego przez podopiecznego z chorobą Alzheimera, który w ostatnim czasie czuje się bardzo zagubiony w otaczającej go rzeczywistości, jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przeglądanie rodzinnych albumów w towarzystwie opiekunki sprzyja reminiscencji i daje podopiecznemu znane, bezpieczne bodźce, co może zmniejszać lęk i dezorientację. Nowe, dynamiczne treści (filmy akcji) oraz zmienne bodźce z radia mogą nasilać zagubienie, a samodzielne czytanie bywa zbyt trudne przy pogorszeniu funkcji poznawczych.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby z chorobą Alzheimera, która czuje się zagubiona w otaczającej rzeczywistości, priorytetem jest poczucie bezpieczeństwa, przewidywalność oraz aktywności oparte na znanych skojarzeniach. Dlatego właściwą formą spędzania czasu jest przeglądanie rodzinnych albumów w towarzystwie opiekunki. Zdjęcia bliskich, znanych miejsc i wydarzeń uruchamiają wspomnienia długotrwałe (często względnie lepiej zachowane niż pamięć świeża) i ułatwiają rozmowę. Obecność opiekunki ma znaczenie, bo może ona spokojnie prowadzić dialog, nazywać osoby na zdjęciach, zadawać proste pytania i reagować, gdy pojawi się niepokój.

Dlaczego pozostałe propozycje są mniej właściwe w opisanej sytuacji?

  • "Oglądanie wspólnie z opiekunką filmów akcji, których dotąd nie widział" – nowe i dynamiczne treści, szybkie tempo, gwałtowne dźwięki oraz częste zmiany scen zwiększają obciążenie poznawcze. Przy nasilonej dezorientacji taka stymulacja może pogłębiać lęk, irytację lub pobudzenie, nawet jeśli opiekun towarzyszy.
  • "Słuchanie różnorodnej muzyki nadawanej w radio" – radio jest bodźcem mniej kontrolowanym: pojawiają się reklamy, wiadomości, różne gatunki muzyki i zmienna głośność. Ta zmienność może rozpraszać i utrudniać uspokojenie. Jeśli stosuje się muzykę, zwykle lepiej sprawdza się dobór znanych, lubianych utworów i spokojne warunki.
  • "Czytanie przez niego książek, które dobrze zna" – nawet znana książka wymaga koncentracji, rozumienia tekstu i utrzymania wątku. W okresie zwiększonego zagubienia taka aktywność może frustrować i nasilać poczucie nieadekwatności. Skuteczniejsze są formy angażujące krótkie, proste komunikaty i wspólne działanie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się informacja o dezorientacji i zagubieniu, wybieraj aktywności oparte na rutynie, znajomości i relacji (towarzyszenie, wspomnienia, proste rozmowy), a unikaj propozycji z dużą dawką nowości, hałasu i szybkich zmian bodźców.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Reminiscencja to wspieranie podopiecznego w przywoływaniu wspomnień z przeszłości, np. przez zdjęcia, pamiątki czy rozmowę o dawnych wydarzeniach. U osób z demencją może poprawiać nastrój i orientację emocjonalną, bo opiera się na bardziej utrwalonych wspomnieniach i daje poczucie znajomości.
Album dostarcza znanych bodźców i tematów do rozmowy, co zmniejsza lęk wynikający z dezorientacji. Opiekun może nazywać osoby i miejsca, spokojnie prowadzić dialog oraz reagować na niepokój. To aktywność przewidywalna, bez gwałtownych zmian i nadmiaru informacji.
Najbezpieczniejsze są aktywności proste, znane i prowadzone w spokojnym otoczeniu, np. oglądanie zdjęć, rozmowa o przeszłości, segregowanie przedmiotów, proste prace manualne, słuchanie wybranych znanych utworów. Ważne jest towarzyszenie opiekuna i unikanie pośpiechu.
Zwykle nie, szczególnie gdy podopieczny jest zagubiony lub lękowy. Szybkie tempo, głośne dźwięki i częste zmiany scen mogą przeciążać uwagę, nasilać pobudzenie lub niepokój. Jeśli film, to raczej spokojny, krótki i najlepiej znany, z możliwością przerw.
Radio to bodziec mało przewidywalny: zmieniają się gatunki, głośność, pojawiają się reklamy i wiadomości. Taka zmienność może rozpraszać i zwiększać napięcie. W praktyce lepiej działa celowo dobrana, spokojna muzyka znana podopiecznemu, odtwarzana w stałej głośności.
Niekoniecznie. Czytanie wymaga koncentracji, rozumienia treści i śledzenia wątku, co w demencji bywa trudne, zwłaszcza przy gorszym samopoczuciu i dezorientacji. Może pojawić się frustracja. Lepsze są krótsze formy: wspólne oglądanie zdjęć, krótkie rozmowy, proste podpisy pod fotografiami.
Warto mówić spokojnie, zadawać krótkie pytania, nazywać osoby na zdjęciach i pozwalać na przerwy. Dobrze unikać sprawdzania pamięci ("Czy pamiętasz?"), a zamiast tego wzmacniać emocje i poczucie bezpieczeństwa ("To wasze wakacje, wyglądałeś na szczęśliwego").
Częsty błąd to wybór aktywności zbyt trudnych lub zbyt intensywnych bodźcowo, bo opiekun kieruje się tym, co "ciekawe" dla osoby zdrowej. Innym błędem jest brak przewidywalności i częste zmiany planu. W demencji lepiej działa prostota, stały rytm dnia i znane treści.
Muzyka bywa korzystna, gdy jest dobrze dobrana: znane utwory, umiarkowana głośność, spokojne otoczenie i możliwość przerwania w razie zmęczenia. Najlepiej sprawdza się, gdy ma cel (uspokojenie, poprawa nastroju, aktywizacja) i gdy opiekun obserwuje reakcję podopiecznego.
O przeciążeniu mogą świadczyć narastający niepokój, rozdrażnienie, pobudzenie, wycofanie, skargi na hałas, trudności z koncentracją, a czasem nagłe przerwanie czynności. Wtedy warto uprościć zadanie, zmniejszyć liczbę bodźców (cisza, światło) i wrócić do znanych, uspokajających form spędzania czasu.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Przeglądanie rodzinnych albumów w towarzystwie opiekunki sprzyja reminiscencji i daje podopiecznemu znane, bezpieczne bodźce, co może zmniejszać lęk i dezorientację."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – "Dementia" (fact sheet), https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia - accessed 2026-02-27
  • Alzheimer's Association – "Communication and Alzheimer's", https://www.alz.org/help-support/caregiving/daily-care/communications - accessed 2026-02-27
  • Alzheimer Europe – "Communication" (caregiver guidance), https://www.alzheimer-europe.org/dementia/care-and-support/communication - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Poradniki i materiały edukacyjne o opiece nad osobą z demencją (komunikacja, aktywizacja, bezpieczeństwo)
  • Szkolenia wewnętrzne DPS dotyczące pracy z osobami z zaburzeniami poznawczymi
  • Materiały organizacji zajmujących się Alzheimerem (wskazówki komunikacyjne i aktywizacyjne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego