KWALIFIKACJA SPO5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 37.
Które z wymienionych zajęć powinna zaplanować opiekunka środowiskowa dla podopiecznego z rozpoznaną chorobą Alzheimera w celu podtrzymywania funkcji pamięci?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "Oglądanie rodzinnych zdjęć" jest właściwa, ponieważ uruchamia pamięć autobiograficzną i sprzyja rozmowie o przeszłości (reminiscencja), co pomaga podtrzymywać funkcje pamięci u osoby z chorobą Alzheimera. Telewizja i radio są zwykle bierne, a czytanie bywa za trudne na tym etapie.

Pełne wyjaśnienie:

W chorobie Alzheimera jednym z celów opieki jest podtrzymywanie funkcji poznawczych tak długo, jak to możliwe, przy jednoczesnym dopasowaniu aktywności do aktualnych możliwości podopiecznego. Zajęcia powinny być proste, bezpieczne, przewidywalne i najlepiej powiązane z osobistym doświadczeniem chorego.

Aktywność "Oglądanie rodzinnych zdjęć" jest typowym przykładem podejścia reminiscencyjnego: zdjęcia, pamiątki i znane historie działają jak "kotwice" ułatwiające przywoływanie wspomnień. Taka forma pracy wspiera:

  • pamięć autobiograficzną (wspomnienia z życia),
  • nazywanie osób i zdarzeń (ćwiczenie językowe),
  • orientację w czasie (kiedy to było?),
  • poczucie tożsamości i bezpieczeństwa (znane twarze, miejsca),
  • relację opiekun–podopieczny poprzez rozmowę i emocjonalnie znaczące bodźce.

Pozostałe propozycje są mniej trafne jako metoda celowanego podtrzymywania pamięci. "Oglądanie telewizji" oraz "Słuchanie radia" to aktywności głównie bierne: mogą wypełniać czas, ale często nie wymagają aktywnego przywoływania informacji, a treści bywają chaotyczne lub stresujące (hałas, szybkie zmiany scen), co może nasilać niepokój lub dezorientację.

"Czytanie książek" może być wartościowe u osób z łagodnymi zaburzeniami, jednak u wielu chorych z Alzheimerem szybko pojawiają się trudności z koncentracją, rozumieniem tekstu i zapamiętywaniem wątków. W efekcie aktywność bywa frustrująca i nie spełnia celu podtrzymywania pamięci, jeśli nie jest bardzo dobrze dopasowana (np. krótkie, proste teksty, wspólne czytanie).

W praktyce opiekun środowiskowy powinien obserwować reakcje podopiecznego (zmęczenie, zniecierpliwienie, wzrost lęku), skracać sesje, zadawać proste pytania pomocnicze i unikać sprawdzania "na ocenę". Najlepszy efekt daje połączenie zdjęć z rozmową, spokojnym tempem i pozytywnymi emocjami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Terapia reminiscencyjna polega na przywoływaniu wspomnień z życia (np. przez zdjęcia, pamiątki, muzykę) i rozmowie o nich. W demencji pomaga angażować pamięć autobiograficzną, wspiera komunikację i często poprawia nastrój, bo opiera się na znanych, osobistych treściach.
Najczęściej sprawdzają się proste, krótkie aktywności oparte na tym, co znajome: oglądanie rodzinnych zdjęć, rozmowy o przeszłości, układanie prostych sekwencji, podpisywanie obrazków, nazywanie przedmiotów. Kluczowe jest dopasowanie trudności, spokojne tempo i brak presji "wyniku".
Zdjęcia uruchamiają skojarzenia i emocje związane z ważnymi osobami oraz wydarzeniami, dzięki czemu łatwiej rozpocząć rozmowę i przywołać wspomnienia. To wspiera pamięć autobiograficzną oraz język (nazywanie osób, miejsc), a jednocześnie daje poczucie bezpieczeństwa.
Telewizja zwykle jest aktywnością bierną i nie zawsze ćwiczy przywoływanie informacji. Może być elementem dnia, ale jako "trening pamięci" bywa słabsza niż rozmowa o zdjęciach czy pamiątkach. U części osób szybkie bodźce i hałas zwiększają rozdrażnienie lub dezorientację.
Czytanie staje się trudne, gdy pojawiają się problemy z koncentracją, rozumieniem tekstu, śledzeniem wątku i zapamiętywaniem treści. Wtedy książka może frustrować. Jeśli czytanie ma pozostać w planie, lepiej wybierać krótkie teksty, czytać wspólnie i często robić przerwy.
Poziom dobiera się przez obserwację: czy podopieczny rozumie polecenie, czy szybko się męczy, czy pojawia się napięcie lub złość. Zasada praktyczna: aktywność ma być prosta do rozpoczęcia i kończenia, z jasnym celem, a opiekun powinien wspierać podpowiedziami, nie poprawianiem.
Częste błędy to: zadawanie zbyt trudnych pytań, sprawdzanie "jak na teście", poprawianie na siłę, zbyt długi czas trwania zajęcia oraz ignorowanie zmęczenia. To może wywołać lęk i opór. Lepiej stosować krótkie sesje, pochwały i bodźce z życia podopiecznego.
Muzyka bywa bardzo pomocna, zwłaszcza gdy jest znana i lubiana, bo może wywoływać wspomnienia i poprawiać nastrój. Samo słuchanie radia jest jednak często bierne. Lepszy efekt daje aktywne wykorzystanie muzyki: rozmowa o utworach, śpiew, rytmika lub łączenie muzyki ze zdjęciami.
Można przygotować album lub segregator z podpisanymi zdjęciami (imiona, relacje), a potem omawiać je krótko, w spokojnym tempie. Warto zadawać pytania otwarte ("Kto to jest?", "Co lubiliście robić?") i akceptować niepewne odpowiedzi, skupiając się na emocjach i kontakcie.
Ucz się przez kojarzenie celu z metodą: pamięć autobiograficzna → zdjęcia i pamiątki; orientacja → kalendarz, plan dnia; sprawność → proste czynności domowe. Zwracaj uwagę, czy aktywność jest aktywna (wymaga zaangażowania) i czy jest dopasowana do możliwości, a nie "ambitna".
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Telewizja i radio są zwykle bierne, a czytanie bywa za trudne na tym etapie."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), "Risk reduction of cognitive decline and dementia: WHO guidelines", 2019, https://www.who.int/publications/i/item/9789241550543 (dostęp: 28.02.2026)
  • Alzheimer's Association, strona edukacyjna o komunikacji i angażowaniu osoby z demencją (aktywności, wspomnienia/reminiscencja), https://www.alz.org/help-support/caregiving (dostęp: 28.02.2026)
  • NHS (UK), "Dementia - Activities", informacje dla opiekunów o doborze aktywności (w tym wspomnienia, zdjęcia), https://www.nhs.uk/conditions/dementia/ (dostęp: 28.02.2026)

Materiały:

  • Wytyczne i poradniki dotyczące opieki nad osobą z otępieniem (organizacje zdrowotne)
  • Materiały edukacyjne o terapii reminiscencyjnej i aktywizacji poznawczej
  • Szkolenia dla opiekunów z komunikacji z osobą z demencją

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego