KWALIFIKACJA GIW2 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 34.
Najwyższe dopuszczalne stężenie (NDS) dla CO w powietrzu wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
NDS to najwyższe dopuszczalne stężenie substancji w powietrzu w środowisku pracy, odnoszone do uśrednienia w czasie pracy. Dla CO wartość 0,0026% oznacza bardzo niski dopuszczalny udział objętościowy gazu; przeliczając jednostki, 0,0026% to 26 ppm. Pozostałe propozycje różnią się o rząd lub dwa rzędy wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

NDS (najwyższe dopuszczalne stężenie) jest wartością graniczną dla narażenia zawodowego na daną substancję w powietrzu. W praktyce ma pomagać ocenić, czy warunki na stanowisku pracy są bezpieczne przy typowym, uśrednionym narażeniu w czasie zmiany. W górnictwie podziemnym ma to szczególne znaczenie, bo skład atmosfery w wyrobiskach może zmieniać się dynamicznie, a dostęp do świeżego powietrza zależy od prawidłowej wentylacji.

Odpowiedź "0,0026%" wskazuje dopuszczalny udział objętościowy CO w powietrzu. Umiejętność odczytania zapisu procentowego jest istotna także dlatego, że część detektorów i opracowań podaje stężenia w ppm. Warto pamiętać prostą zależność: 1% = 10 000 ppm, więc 0,0026% = 26 ppm.

  • Odpowiedź "0,00026%" jest dziesięć razy mniejsza (2,6 ppm). To typowy błąd przesunięcia przecinka, gdy ktoś zapamiętał cyfry, ale nie rząd wielkości.
  • Odpowiedź "0,026%" jest dziesięć razy większa (260 ppm). Takie wartości mogą pojawiać się w kontekstach progów alarmowych lub krótkotrwałych zdarzeń, ale nie są tym, o co pyta NDS w tym zapisie.
  • Odpowiedź "0,26%" jest sto razy większa (2600 ppm) i wskazuje na bardzo wysoki poziom, zdecydowanie odbiegający od typowych limitów higienicznych dla gazu silnie toksycznego.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o NDS zawsze sprawdź jednostkę (%, ppm, mg/m³) i rząd wielkości. Najczęstsze pomyłki wynikają nie z braku wiedzy o CO, tylko z mechanicznego mylenia zapisu liczbowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
NDS to najwyższe dopuszczalne stężenie substancji w powietrzu środowiska pracy, zwykle odnoszone do uśrednienia narażenia w czasie zmiany. Służy do oceny, czy warunki pracy są akceptowalne i kiedy należy wdrożyć działania ograniczające narażenie.
CO jest niebezpieczny, bo jest bezbarwny i bezwonny, a jednocześnie silnie toksyczny. Może powodować niedotlenienie organizmu bez wyraźnych sygnałów ostrzegawczych. W kopalni ryzyko wzrasta przy pożarach, niedowietrzaniu i niektórych pracach technologicznych.
Aby przeliczyć % na ppm, użyj zależności: 1% = 10 000 ppm. Zatem 0,0026% × 10 000 = 26 ppm. Ten typ przeliczenia bywa potrzebny, gdy detektor podaje wynik w ppm, a dokumentacja lub pytanie w %.
Najczęściej myli się rząd wielkości: przesuwa przecinek o jedno lub dwa miejsca i wybiera wartość 10× lub 100× inną. Drugi błąd to nieuważne czytanie jednostki (ppm vs %). Warto zawsze porównać, czy wynik jest "logicznie niski" dla gazu toksycznego.
Nie. NDS dotyczy wartości granicznej dla narażenia w pracy (zwykle uśrednianej), a progi alarmowe w detektorach mogą być ustawiane inaczej, aby wcześniej ostrzegać przed ryzykiem. Dlatego nie należy automatycznie przenosić wartości z ustawień czujników na pytania o NDS.
Wzrost CO może wystąpić m.in. przy pożarach i tleniu się materiałów, przy awariach wentylacji, w rejonach zanieczyszczonych spalinami urządzeń oraz po niektórych zdarzeniach technologicznych. Kluczowe jest szybkie wykrycie i reakcja zgodna z procedurami zakładowymi.
Objawy mogą być niespecyficzne: ból głowy, zawroty, osłabienie, nudności, senność. To sprawia, że łatwo je zlekceważyć lub pomylić z przemęczeniem. W warunkach pracy pod ziemią zawsze należy traktować je poważnie i powiązać z oceną atmosfery oraz wskazaniami detektorów.
Podstawą jest sprawna wentylacja i stały monitoring atmosfery. Dodatkowo ważne są: przestrzeganie procedur pożarowych, właściwa organizacja robót, kontrola źródeł emisji oraz szybka reakcja na alarmy. W praktyce liczy się też szkolenie załogi z interpretacji wskazań czujników.
Wiedzę o NDS wykorzystuje się przy ocenie wyników pomiarów powietrza, kwalifikowaniu sytuacji jako bezpiecznej lub wymagającej działań oraz przy doborze środków organizacyjnych i technicznych. Pomaga też rozumieć, dlaczego określone progi i procedury w zakładzie są ustawione na konkretnych poziomach.
Ucz się nie tylko samych liczb, ale też jednostek i rzędu wielkości. Ćwicz szybkie przeliczenia % ↔ ppm i porównywanie wartości. Dobrą metodą jest stworzenie własnej tabeli "gaz – zagrożenie – typowe jednostki – wartości graniczne", opartej na materiałach używanych w Twoim zakładzie i w nauce zawodu.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "NDS to najwyższe dopuszczalne stężenie substancji w powietrzu w środowisku pracy, odnoszone do uśrednienia w czasie pracy."

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu wentylacji i klimatyzacji kopalń (rozdziały o gazach szkodliwych)
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące zagrożeń gazowych w górnictwie podziemnym
  • Instrukcje zakładowe dotyczące monitoringu atmosfery i postępowania po przekroczeniach progów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego