KWALIFIKACJA SPC1 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 31.
Jak należy postąpić, jeżeli po przesianiu mąki na sicie stwierdzono obecność wołków zbożowych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obecność wołków zbożowych oznacza, że surowiec jest zanieczyszczony i nie powinien trafić do produkcji.
W praktyce należy mąkę odseparować i wycofać z magazynu oraz podjąć działania sanitarne w miejscu składowania, aby przerwać źródło infestacji i nie dopuścić do skażenia innych partii.

Pełne wyjaśnienie:

Jeżeli po przesianiu mąki na sicie stwierdzono obecność wołków zbożowych, oznacza to niezgodność surowca i realne ryzyko zanieczyszczenia produktu. W warunkach produkcji żywności celem nie jest "uratowanie" mąki, tylko eliminacja ryzyka oraz niedopuszczenie do rozprzestrzenienia się szkodników w magazynie i na produkcji.

Dlaczego poprawna odpowiedź jest właściwa?
Wycofanie mąki z magazynu (odseparowanie/wyłączenie z użycia) zapobiega wykorzystaniu surowca, który może zawierać nie tylko owady, ale też ich pozostałości. Równocześnie działania sanitarne w obszarze magazynowania są konieczne, bo obecność szkodników zwykle wskazuje na problem środowiskowy (zakażenie innych opakowań, szczeliny, resztki surowców). W praktyce obejmuje to porządkowanie i zabiegi ukierunkowane na owady, aby przerwać cykl rozwojowy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Mąkę mocno schłodzić, aby szkodniki zginęły." Samo schłodzenie może nie rozwiązać problemu (część form rozwojowych może przetrwać), a nawet jeśli owady zginą, surowiec pozostaje zanieczyszczony i nie usuwa to przyczyny w magazynie.
  • "Przesiewanie mąki powtórzyć przed produkcją." Przesiewanie jest czynnością technologiczną poprawiającą jakość surowca, ale nie jest metodą postępowania z surowcem niebezpiecznym. Nie daje pewności usunięcia wszystkich zanieczyszczeń i nie eliminuje ryzyka dalszego rozsiewania szkodników.
  • "Podwyższyć temperaturę wypieku, aby zniszczyć szkodniki." To błędne myślenie, bo zakłada, że obróbka cieplna "naprawi" problem na etapie wypieku. Ryzyko dotyczy już etapu magazynu i przygotowania surowców, a ponadto celem jest niedopuszczenie do użycia zanieczyszczonego składnika, a nie jego maskowanie.

Wskazówka egzaminacyjna: Gdy w surowcu wykryjesz szkodniki lub inne nieakceptowalne zanieczyszczenia, właściwa logika odpowiedzi to: odseparuj → wycofaj → zabezpiecz miejsce → usuń przyczynę. Odpowiedzi typu "schłodzić/podgrzać/przesiać" zwykle dotyczą obróbki, a nie bezpieczeństwa surowca.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wołki zbożowe to szkodniki magazynowe, które mogą pojawić się w zbożach i produktach sypkich. Ich obecność w mące oznacza niezgodność surowca i ryzyko zanieczyszczeń (np. fragmentami owadów), a także możliwość rozprzestrzenienia infestacji na inne partie w magazynie.
Należy odseparować i wycofać partię mąki z użycia oraz podjąć działania higieniczne w magazynie (czyszczenie i zabiegi przeciw owadom). Celem jest przerwanie źródła infestacji i zapobieganie skażeniu krzyżowemu innych surowców oraz półproduktów.
Przesiewanie może usunąć część zanieczyszczeń widocznych, ale nie daje pewności, że usunięto wszystkie formy rozwojowe i pozostałości. Co ważne, nie rozwiązuje problemu w magazynie. W produkcji żywności zanieczyszczony surowiec traktuje się jako niezgodny i wycofuje.
W warunkach zakładu spożywczego to nie jest właściwe postępowanie korygujące dla surowca przeznaczonego do produkcji. Nawet jeśli część owadów zginie, surowiec nadal może być zanieczyszczony, a przyczyna infestacji w magazynie pozostaje. Standardowo taką partię się wycofuje.
To mylenie etapu obróbki z etapem bezpieczeństwa surowca. Produkt może zostać zanieczyszczony już wcześniej, a użycie niezgodnej mąki zwiększa ryzyko problemów jakościowych i higienicznych. Prawidłowe działanie to wycofanie surowca i usunięcie źródła szkodników w magazynie.
Najczęściej: porządek i czystość, szybkie usuwanie rozsypów, szczelne opakowania i pojemniki, rotacja FIFO, kontrola dostaw, przegląd miejsc trudno dostępnych oraz stały monitoring (np. pułapki). Gdy pojawi się problem, wdraża się działania sanitarne ukierunkowane na owady.
Należy zwiększyć kontrolę pozostałych surowców w magazynie: sprawdzić opakowania, ślady aktywności szkodników i miejsca składowania. Często potrzebne jest czasowe odseparowanie podejrzanych partii oraz dokładne czyszczenie strefy. Celem jest zatrzymanie rozprzestrzeniania infestacji.
Dezynfekcja dotyczy ograniczania drobnoustrojów (bakterii, wirusów) na powierzchniach. Dezynsekcja dotyczy zwalczania owadów. Przy wołkach kluczowe są działania przeciw owadom oraz gruntowne czyszczenie. W praktyce w zakładach mówi się też o programie DDD.
Gdy stwierdza się cechy wskazujące na zagrożenie lub brak akceptowalnej jakości, np. obecność szkodników, ciał obcych, nietypowy zapach, zawilgocenie, pleśń czy uszkodzone opakowania. Wtedy właściwa reakcja to odseparowanie i decyzja o wycofaniu, a nie "ratowanie" surowca na produkcji.
Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi "technologicznej" (przesiać, schłodzić, dopiec) zamiast "higienicznej" (wycofać, odseparować, usunąć przyczynę). Drugi błąd to nieuwzględnienie magazynu jako źródła problemu. Na egzaminie szukaj działań eliminujących ryzyko i zapobiegających rozprzestrzenieniu.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych, załącznik II (wymagania dla pomieszczeń i ochrony przed szkodnikami)
  • Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r., art. 14 (wymogi bezpieczeństwa żywności) i art. 19 (odpowiedzialność i wycofanie produktu)
  • Codex Alimentarius: General Principles of Food Hygiene CXC 1-1969 (Rev. 2020), sekcje dotyczące kontroli zanieczyszczeń i szkodników

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z GHP/GMP dla zakładów produkujących żywność
  • Podręczniki i skrypty z technologii gastronomicznej/cukierniczej (higiena produkcji)
  • Wytyczne dotyczące kontroli szkodników w obiektach spożywczych (programy DDD) – materiały szkoleniowe branżowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego