Operacja "PK – przeksięgowanie rzeczywistego kosztu wytworzenia wyrobu gotowego" dotyczy momentu, w którym zakończona produkcja staje się zapasem wyrobów gotowych w magazynie. Kluczowe jest tu rozróżnienie dwóch sposobów ewidencji wyrobów gotowych:
- ceny rzeczywiste (faktyczny koszt wytworzenia),
- ceny ewidencyjne (cena planowana/stała oraz odchylenia).
W ewidencji w cenach rzeczywistych nie rozlicza się odchyleń od ceny planowanej, bo nie stosuje się ceny planowanej. Dlatego nie ma potrzeby używania konta 580 "Rozliczenie kosztów działalności" w tej operacji. Schemat jest prosty: koszty produkcji są gromadzone na koncie 500 "Koszty działalności podstawowej", a po zakończeniu produkcji przenosi się je na konto zapasów produktów 601 "Wyroby gotowe".
Poprawny zapis Wn 601 / Ma 500 oznacza:
- po stronie Wn 601 – wzrost stanu wyrobów gotowych (aktywa rosną),
- po stronie Ma 500 – zmniejszenie (zamknięcie) kosztów produkcji przypisanych do zakończonego wyrobu.
Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe? Zapis z kontem 580 sugeruje rozliczanie odchyleń charakterystyczne dla ewidencji w cenach ewidencyjnych, a nie rzeczywistych. Zapis Wn 500 / Ma 601 ma przeciwny skutek gospodarczy: zwiększa koszty i zmniejsza zapas wyrobów, czyli "cofa" przyjęcie produktu do magazynu.
W praktyce oznacza to, że przy cenach rzeczywistych po zakończeniu zlecenia/partii produkcyjnej sumuje się poniesione koszty ujęte na 500 i przenosi na 601, aby prawidłowo wykazać zapasy oraz wynik finansowy.
