Operacja dotyczy nadwyżki towarów ujawnionej np. w toku inwentaryzacji. Kluczowa informacja brzmi: "przyczyn powstania nie ustalono". Skoro jednostka nie potrafi przypisać różnicy do konkretnego zdarzenia (np. błędu dokumentacji, pomyłki w przyjęciach), to jej skutek ujmuje się jako zdarzenie operacyjne niezwiązane bezpośrednio ze sprzedażą ani z typową działalnością podstawową.
Dlaczego Wn "Rozliczenie nadwyżek" i Ma "Pozostałe przychody operacyjne"?
- Konto "Rozliczenie nadwyżek" pełni rolę konta technicznego/rozliczeniowego do ujęcia i wyjaśnienia różnic. Zapewnia kontrolę i możliwość późniejszego rozliczenia, jeżeli pojawią się informacje o przyczynie.
- Konto "Pozostałe przychody operacyjne" odzwierciedla fakt, że nadwyżka (gdy nie ma ustalonej przyczyny) stanowi dla jednostki korzyść ujmowaną po stronie przychodów, a nie kosztów.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Wn "Zużycie materiałów i energii" / Ma "Rozliczenie nadwyżek" – to schemat kosztowy, typowy dla zużycia w działalności. Nadwyżka towarów nie jest "zużyciem", więc taki zapis fałszuje wynik i strukturę kosztów.
- Wn "Rozliczenie nadwyżek" / Ma "Towary" – zapis po stronie Ma na koncie "Towary" oznaczałby zmniejszenie zapasu, co odpowiada rozchodowi lub niedoborowi, a nie nadwyżce. To odwraca sens zdarzenia.
- Wn "Rozliczenie nadwyżek" / Ma "Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu" – dotyczy kosztu własnego sprzedaży i jest właściwe w ewidencji sprzedaży, a nie przy ujawnieniu nadwyżki inwentaryzacyjnej. Nadwyżka nie wynika ze sprzedaży, więc nie koryguje bezpośrednio tego kosztu.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy zdarzenie zwiększa czy zmniejsza zapasy oraz czy skutkiem jest przychód czy koszt. Zwrot "nie ustalono przyczyn" często kieruje do kont pozostałych przychodów/kosztów operacyjnych.
