KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 22.
Narzędzie przedstawione na zdjęciu służy do wykonania
Ilustracja przedstawia narzędzie mechaniczne, które jest używane do wykonywania gwintów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "gwintu", ponieważ narzędzia do gwintowania służą do nacinania profilu gwintu na elemencie. Pozostałe opcje dotyczą innych wytworów/operacji: ślimak jest elementem przekładni, sprężyna to detal wykonywany innymi metodami, a podtoczenia wykonuje się innymi narzędziami skrawającymi.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "gwintu" jest właściwa, ponieważ narzędzia przeznaczone do gwintowania służą do wytworzenia zarysu gwintu (na zewnątrz lub wewnątrz otworu) zgodnie z wymaganiami rysunku technicznego. W praktyce szkolnej i warsztatowej rozpoznaje się je po cechach typowych dla narzędzi do nacinania gwintu (np. krawędziach skrawających i geometrii dostosowanej do profilu gwintu).

Odpowiedź "ślimaka" jest błędna: ślimak to element przekładni ślimakowej, a jego obróbka wymaga technologii i narzędzi przeznaczonych do uzębienia/kształtu śrubowego o określonych parametrach, a nie standardowego narzędzia do gwintów. Podobieństwo kształtu (spirala) może mylić, ale funkcja narzędzia jest inna.

Odpowiedź "sprężyny" jest błędna: sprężyny wykonuje się zwykle przez nawijanie drutu, obróbkę cieplną i ewentualne szlifowanie czoła, a nie przez nacinanie gwintu. To inny wyrób i inny proces wytwarzania.

Odpowiedź "podtoczeń" jest błędna: podtoczenia to lokalne zmniejszenia średnicy/rowki technologiczne wykonywane toczeniem (nożem tokarskim lub narzędziem rowkującym) albo inną obróbką ubytkową, ale nie są to operacje polegające na wytwarzaniu profilu gwintu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na zdjęciu widzisz narzędzie, którego zadaniem jest wytworzenie regularnego zarysu współpracującego z nakrętką/śrubą, rozważ najpierw odpowiedź związaną z gwintowaniem. Gdy celem jest rowek, podcięcie lub podtoczenie, zwykle pojawiają się narzędzia o innej geometrii ostrza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gwint to ukształtowany zarys na powierzchni walcowej lub stożkowej, który umożliwia połączenia rozłączne (śruba–nakrętka) albo ruch posuwowy (np. w śrubach pociągowych). W technice mechanicznej odpowiada za przenoszenie sił, pozycjonowanie i regulację.
Do gwintu wewnętrznego najczęściej używa się gwintowników. Dobiera się je do rodzaju gwintu i materiału, a także do sposobu pracy (ręcznie lub maszynowo). Kluczowe jest właściwe przygotowanie otworu oraz prostopadłe prowadzenie narzędzia.
Do gwintu zewnętrznego często stosuje się narzynki lub noże tokarskie do gwintów (przy toczeniu). Wybór zależy od średnicy, dokładności i serii produkcyjnej. Trzeba też zapewnić odpowiednie fazowanie i smarowanie.
Sprężyna powstaje z drutu przez nawijanie na trzpień lub nawijanie maszynowe, a następnie bywa poddawana obróbce cieplnej. Gwintowanie usuwa materiał i tworzy profil gwintu, więc nie daje kształtu sprężyny ani jej własności sprężystych.
Nie. Gwint jest zarysem do połączeń gwintowych lub ruchu śrubowego, natomiast ślimak jest elementem przekładni ślimakowej i współpracuje z kołem ślimakowym. Podobieństwo kształtu może wprowadzać w błąd, ale funkcja i wymagania wykonania są inne.
Narzędzia do podtoczeń/rowków zwykle mają ostrze przystosowane do wykonywania rowka o określonej szerokości i nie tworzą regularnego profilu gwintu na całej długości. Narzędzia do gwintowania są ukierunkowane na powtarzalny zarys gwintu i pracę "po skoku".
Najczęstsze błędy to zły dobór średnicy otworu pod gwint, brak smarowania, zbyt duży nacisk oraz prowadzenie narzędzia pod kątem. Skutkiem bywa urwany gwintownik, zniszczony zarys gwintu lub brak wymaganej klasy dokładności połączenia.
Gwintowanie gwintownikiem/narzynką jest wygodne dla typowych gwintów i mniejszych średnic, często w naprawach i krótkich seriach. Toczenie gwintu nożem wybiera się częściej przy większych średnicach, nietypowych gwintach lub gdy potrzeba większej kontroli parametrów.
Poprawność gwintu kontroluje się dopasowaniem elementu współpracującego (np. nakrętki/śruby) oraz przyrządami kontrolnymi, np. sprawdzianami gwintowymi. Ważne są: brak zadziorów, płynne wkręcanie, zachowanie osiowości i odpowiednia długość pełnego zarysu.
Warto uczyć się rozpoznawania narzędzi po funkcji i śladzie obróbki: co narzędzie wytwarza na detalu (gwint, rowek, podcięcie, fazę). Pomaga przegląd atlasów narzędzi, katalogów producentów i ćwiczenia w pracowni z realnymi narzędziami.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawna jest odpowiedź "gwintu", ponieważ narzędzia do gwintowania służą do nacinania profilu gwintu na elemencie.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwint (dostęp: 2026-03-02)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwintownik (dostęp: 2026-03-02)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Narzynka (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (rozdziały: gwintowanie, narzędzia do gwintów)
  • Katalogi narzędzi skrawających producentów (dział: gwintowniki/narzynki)
  • Encyklopedie i atlasy narzędzi warsztatowych dla mechaników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego