KWALIFIKACJA BPO1 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 20.
Natężenie oświetlenia w polu zadania wynosi 150 lx. Natężenie oświetlenia w polu bezpośredniego otoczenia powinno wynosić
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą natężenia oświetlenia w polu zadania oraz w polu bezpośredniego otoczenia.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla natężenia w polu zadania równego 150 lx obowiązuje wiersz tabeli dla wartości ≤200 lx.
W tym przypadku natężenie oświetlenia w polu bezpośredniego otoczenia powinno wynosić tyle, co w polu zadania (E pola zadania), czyli 150 lx. Pozostałe wartości pochodzą z innych progów tabeli.

Pełne wyjaśnienie:

W oświetleniu stanowisk pracy rozróżnia się pole zadania (obszar wykonywania pracy wzrokowej) oraz pole bezpośredniego otoczenia – pas co najmniej ok. 0,5 m wokół pola zadania w obrębie pola widzenia. Wymagania dotyczące doboru natężenia w otoczeniu odnoszą się do tego, aby unikać dużych różnic jasności, które powodują trudniejszą adaptację wzroku, dyskomfort i szybsze zmęczenie.

Zależność między tymi polami jest podana w tabeli normowej: dla wysokich wartości w polu zadania otoczenie może mieć mniejsze natężenie, ale w sposób stopniowany (np. 750→500, 500→300, 300→200). Kluczowy jest ostatni wiersz: gdy natężenie w polu zadania jest ≤200 lx, to w polu bezpośredniego otoczenia przyjmuje się E pola zadania, czyli tę samą wartość.

W zadaniu podano 150 lx w polu zadania. Ponieważ 150 lx spełnia warunek "≤200 lx", wymagane natężenie w bezpośrednim otoczeniu wynosi 150 lx.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 200 lx to wartość przypisana w tabeli do sytuacji, gdy pole zadania ma 300 lx; przeniesienie jej na 150 lx wynika z mylenia wierszy/progów.
  • 300 lx dotyczy przypadku, gdy pole zadania ma 500 lx; to typowy błąd "zawyżania", jakby otoczenie zawsze musiało być jaśniejsze.
  • 120 lx nie wynika z relacji tabelarycznej; przy progu ≤200 lx nie obniża się otoczenia poniżej wartości zadania, bo zwiększałoby to kontrast i obciążało wzrok.

W praktyce technik BHP powinien umieć: dobrać właściwy wiersz zależności (z uwzględnieniem znaków ≤/≥), zinterpretować zapis "E pola zadania" jako "taka sama wartość" oraz powiązać wymaganie z komfortem widzenia i oceną ryzyka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pole zadania to obszar, w którym wykonywana jest praca wzrokowa (np. miejsce czytania, montażu, pisania). Dla tego obszaru określa się wymagane natężenie oświetlenia, bo bezpośrednio wpływa ono na widoczność detali, tempo pracy i zmęczenie wzroku.
Pole bezpośredniego otoczenia to strefa wokół pola zadania w obrębie pola widzenia (często przyjmuje się pas min. ok. 0,5 m). Ocenia się je, aby ograniczyć duże różnice jasności między zadaniem a tłem, co poprawia komfort adaptacji wzrokowej i zmniejsza stres wzrokowy.
Przy niskich natężeniach (≤200 lx) zasada doboru otoczenia mówi, że w bezpośrednim otoczeniu utrzymuje się taki sam poziom jak w polu zadania (E pola zadania). Dzięki temu nie powstaje dodatkowy kontrast między zadaniem a tłem, który mógłby pogarszać komfort widzenia.
Wartość 200 lx dla pola bezpośredniego otoczenia jest typowa dla sytuacji, gdy w polu zadania wymagane jest 300 lx. To częsta pułapka egzaminacyjna: przeniesienie 200 lx na przypadek 150 lx wynika z pomylenia wierszy (progów) w tabeli zależności.
Najpierw porównaj podane natężenie w polu zadania z progami w tabeli. Jeśli wartość jest mniejsza lub równa 200 lx (np. 150 lx), wybierasz wiersz "≤200 lx". Wtedy zamiast konkretnej liczby dla otoczenia stosuje się regułę "E pola zadania", czyli tę samą wartość.
Nie. Wymagania opierają się na ograniczaniu kontrastów, a nie na zasadzie "otoczenie zawsze jaśniejsze". Dla wyższych natężeń w polu zadania otoczenie bywa niższe (np. stopniowanie 500→300). Dla wartości ≤200 lx otoczenie ma być równe polu zadania.
Najczęstsze są: mylenie wierszy tabeli (np. wybór 200 lx, bo "kojarzy się" z tabelą), pomijanie znaków ≤/≥, oraz heurystyka "większa liczba bezpieczniejsza". Warto zawsze najpierw ustalić próg, a dopiero potem odczytać wymaganą relację dla otoczenia.
W praktyce wykonuje się pomiary luksomierzem na płaszczyźnie pracy w punktach siatki pomiarowej osobno dla pola zadania i osobno dla bezpośredniego otoczenia, a następnie wyznacza wartości średnie. Porównuje się je z wymaganiami (dla zadania) i z relacją tabelaryczną (dla otoczenia).
Duże różnice jasności powodują częste i męczące przechodzenie adaptacji wzroku między obszarami o różnej luminancji. Skutkiem może być szybsze zmęczenie, dyskomfort, gorsza koncentracja, a czasem błędy w pracy. Właśnie dlatego normy wymagają odpowiedniego doboru otoczenia względem pola zadania.
Naucz się rozróżniać: pole zadania, bezpośrednie otoczenie i tło oraz zapamiętaj kluczowe progi relacji natężeń (w tym wiersz "≤200 lx → E pola zadania"). Ćwicz na przykładach: najpierw wybór właściwego progu, potem dopasowanie wymagania. To minimalizuje pomyłki "z sąsiedniego wiersza".
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe wartości pochodzą z innych progów tabeli.

Źródła:

  • PN-EN 12464-1:2012, "Światło i oświetlenie — Oświetlenie miejsc pracy — Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach", Tablica 1 (zależność natężenia w polu zadania i w polu bezpośredniego otoczenia)

Materiały:

  • Norma PN-EN 12464-1:2012 (tabele zależności natężeń oraz definicje pól)
  • Materiały szkoleniowe CIOP-PIB dotyczące oświetlenia stanowisk pracy i ergonomii widzenia
  • Podręczniki z ergonomii i oświetlenia wnętrz (rozdziały o natężeniu, równomierności i adaptacji wzrokowej)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego