Nieprawidłowa kalibracja (w praktyce: rozregulowanie wagi lub błędne odniesienie do wzorca) powoduje, że wskazania są systematycznie przesunięte względem wartości prawdziwej. Oznacza to, że przy wielu kolejnych ważeniach błąd ma zwykle podobny znak i podobną tendencję (np. wyniki są stale zawyżane o pewną wartość lub o pewien ułamek).
Dlatego poprawna jest odpowiedź: "systematycznego." Błąd systematyczny wynika z trwałej przyczyny w układzie pomiarowym (sprzęt, ustawienie, metoda) i nie znosi się przez samo powtarzanie pomiarów. Jeśli waga jest źle skalibrowana, to nawet uśrednianie wielu wyników da wartość obciążoną.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "przypadkowego." Błąd przypadkowy (losowy) odpowiada za rozrzut wyników wokół pewnej wartości średniej. Jego przyczyny są zmienne i nie mają stałego kierunku; powtarzanie pomiaru i uśrednianie zwykle zmniejsza jego wpływ. Zła kalibracja działa odwrotnie: wprowadza stałą składową.
- "grubego." Błąd gruby to najczęściej jednorazowa, wyraźna pomyłka (np. pomylenie jednostek, odczyt nie z tej skali, upuszczenie próbki, błędne wyzerowanie przez operatora). Nie musi się powtarzać w tym samym kierunku i zwykle jest łatwy do wykrycia jako "odstający".
- "metodycznego." W praktyce dydaktycznej bywa używany jako błąd wynikający z przyjętej metody/techniki, jednak w kontekście samej kalibracji kluczowe jest to, że efekt jest stały i powtarzalny, czyli odpowiada klasycznej definicji błędu systematycznego.
W zadaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać: kalibracja/wzorcowanie wpływa na przesunięcie wskazań (bias), a losowe czynniki środowiskowe/operatora częściej zwiększają rozrzut (precyzję), nie zmieniając stale średniej w jednym kierunku.
