KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 18.
Nierozpuszczalny wodorotlenek cynku można otrzymać, mając do dyspozycji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wodorotlenek cynku otrzymuje się jako osad w reakcji strącania, gdy w roztworze spotkają się jony Zn2+ i OH. Takie jony zapewniają odpowiednio: chlorek cynku (źródło Zn2+) oraz wodorotlenek sodu (źródło OH). Woda sama nie dostarcza OH w wystarczającej ilości do strącenia osadu.

Pełne wyjaśnienie:

Aby otrzymać wodorotlenek cynku jako osad, trzeba doprowadzić do sytuacji, w której w roztworze wodnym obecne są jednocześnie jony cynku Zn2+ oraz jony wodorotlenkowe OH. Wtedy zachodzi reakcja strącania (reakcja podwójnej wymiany), a produktem jest trudno rozpuszczalny wodorotlenek cynku:

ZnCl2(aq) + 2 NaOH(aq) → Zn(OH)2(s) + 2 NaCl(aq)

Odpowiedź "chlorek cynku i wodorotlenek sodu" jest poprawna, ponieważ:

  • ZnCl2 w wodzie dysocjuje, dostarczając jonów Zn2+,
  • NaOH w wodzie dysocjuje, dostarczając jonów OH,
  • po zmieszaniu roztworów tworzy się osad Zn(OH)2.

Pozostałe propozycje są błędne z typowych przyczyn spotykanych w analizie jakościowej:

  • "chlorek cynku i wodę" – woda nie jest wystarczającym źródłem jonów OH, więc nie zajdzie efektywne strącanie wodorotlenku.
  • "tlenek cynku i wodorotlenek sodu" – to nie jest klasyczna para do reakcji strącania z roztworu soli; w praktyce ZnO zachowuje się amfoterycznie i w środowisku zasadowym może przechodzić do form rozpuszczalnych, co nie odpowiada prostemu schematowi "sól + zasada → osad".
  • "cynk i wodę" – metaliczny cynk nie tworzy wprost osadu Zn(OH)2 tylko przez kontakt z wodą w typowych warunkach laboratoryjnych; do wytworzenia jonów Zn2+ potrzebne są inne warunki/reakcje (np. z kwasem lub utleniaczem).

Warto też pamiętać o istotnym niuansie: Zn(OH)2 jest wodorotlenkiem amfoterycznym, więc w nadmiarze mocnej zasady może ulegać rozpuszczaniu. Na egzaminach szkolnych pytanie zwykle dotyczy jednak samego otrzymania osadu w reakcji strącania – i wtedy kluczowe jest dobranie źródeł jonów Zn2+ oraz OH.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Reakcja strącania to taka reakcja w roztworze, w której z jonów powstaje słabo rozpuszczalna substancja stała (osad). Dla wodorotlenków typowy schemat to: jon metalu + jony OH → wodorotlenek jako osad. To podstawa wielu prób jakościowych.
Potrzebne są jednocześnie jony Zn2+ oraz OH w roztworze wodnym. Źródłem Zn2+ jest rozpuszczalna sól cynku (np. chlorek cynku), a źródłem OH jest mocna zasada (np. NaOH). Po zmieszaniu roztworów pojawia się osad.
Bo oba reagenty w wodzie dysocjują na jony: ZnCl2 dostarcza Zn2+, a NaOH dostarcza OH. Te jony łączą się, tworząc trudno rozpuszczalny Zn(OH)2, który wytrąca się jako osad, a w roztworze pozostają jony sodu i chlorkowe.
Nie. W praktyce szkolnej mówi się o nim jako o "nierozpuszczalnym", ale ściślej jest to związek trudno rozpuszczalny. Dodatkowo jest amfoteryczny, więc w odpowiednich warunkach (np. przy nadmiarze mocnej zasady) może przechodzić do form rozpuszczalnych.
Może się rozpuścić, gdy zastosujesz nadmiar mocnej zasady, ponieważ wodorotlenek cynku jest amfoteryczny. Wtedy zamiast trwałego osadu część cynku przechodzi do rozpuszczalnych form kompleksowych. Na egzaminie zwykle chodzi jednak o sam etap strącenia osadu po zmieszaniu roztworów.
Woda nie dostarcza wystarczającej ilości jonów OH, aby wytrącić wodorotlenek cynku. Choć woda ulega autodysocjacji, stężenie OH jest zbyt małe do efektywnego strącania. Dlatego potrzebujesz zasady, która wprowadzi dużo jonów OH do roztworu.
Najczęstszy błąd to dobieranie reagentów "na skojarzenie" (np. woda lub metal), zamiast sprawdzenia, czy w roztworze pojawią się właściwe jony. W strącaniu kluczowe jest: jakie jony powstaną po dysocjacji i czy utworzą trudno rozpuszczalny produkt stały.
Równanie cząsteczkowe: ZnCl2 + 2 NaOH → Zn(OH)2↓ + 2 NaCl. Strzałka w dół oznacza osad. W zapisie jonowym skróconym pozostaje: Zn2+ + 2 OH → Zn(OH)2.
Najczęściej używa się roztworów mocnych zasad, takich jak NaOH lub KOH, jako źródła jonów OH. Drugim składnikiem jest roztwór soli metalu (np. chlorki, azotany). Po zmieszaniu obserwuje się osad, zmianę barwy lub rozpuszczanie w nadmiarze odczynnika.
Ćwicz trzy kroki: (1) rozpisz dysocjację odczynników na jony, (2) sprawdź, czy z pary jonów powstaje trudno rozpuszczalny związek, (3) zapisz równanie jonowe skrócone. Dodatkowo ucz się wyjątków, np. amfoteryczności Zn(OH)2 i Al(OH)3.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wodorotlenek cynku otrzymuje się jako osad w reakcji strącania, gdy w roztworze spotkają się jony Zn2+ i OH−.

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Wodorotlenek cynku" – opis otrzymywania i właściwości (amfoteryczność), https://pl.wikipedia.org/wiki/Wodorotlenek_cynku (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (EN), "Zinc hydroxide" – preparation from zinc salts and alkali, https://en.wikipedia.org/wiki/Zinc_hydroxide (accessed: 2026-02-27)
  • OpenStax Chemistry 2e, rozdział o reakcjach strącania i regułach rozpuszczalności (precipitation reactions), https://openstax.org/details/books/chemistry-2e (accessed: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik chemii analitycznej (dział: analiza jakościowa, reakcje strącania)
  • Tablice rozpuszczalności i materiał o regułach tworzenia osadów
  • Materiały szkolne o amfoteryczności wodorotlenków (Zn(OH)2, Al(OH)3)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego