Wywłaszczenie nieruchomości jest instrumentem wyjątkowym, stosowanym wtedy, gdy realizacja celu publicznego jest konieczna, a pozyskanie gruntu w drodze dobrowolnej (np. umowy) nie jest możliwe. Kluczowe jest więc rozróżnienie: czy inwestycja ma charakter publiczny (związany z wykonywaniem zadań publicznych), czy jest przedsięwzięciem prywatnym lub komercyjnym.
Odpowiedź "publicznego przedszkola" jest prawidłowa, ponieważ przedszkole publiczne stanowi element infrastruktury społecznej realizującej zadania publiczne jednostki samorządu terytorialnego (edukacja i opieka przedszkolna w systemie publicznym). Taki obiekt jest przeznaczony do zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej.
Pozostałe propozycje nie spełniają przesłanki celu publicznego, ponieważ co do zasady dotyczą działalności prowadzonej w interesie prywatnym:
- "pawilonu handlowego" – jest typowym obiektem komercyjnym, którego celem jest działalność gospodarcza i osiąganie zysku.
- "stacji benzynowej" – mimo że jest użyteczna dla mieszkańców, zwykle pozostaje przedsięwzięciem rynkowym. Sama powszechna dostępność usługi nie czyni inwestycji celem publicznym.
- "prywatnego ośrodka zdrowia" – nawet jeśli świadczy ważne usługi, określenie "prywatny" wskazuje na realizację przedsięwzięcia niepublicznego (prowadzonego przez podmiot prywatny na własnych zasadach).
Wskazówka egzaminacyjna: w takich pytaniach najpierw ustal, czy obiekt jest publiczny (realizuje zadanie publiczne i ma charakter infrastruktury publicznej), czy prywatny/komercyjny. Dopiero potem oceniaj "przydatność" inwestycji dla mieszkańców.
