Zagrożenie tąpaniami ma podłoże geomechaniczne: wynika z nagłego uwolnienia energii sprężystej nagromadzonej w górotworze i może prowadzić do gwałtownych przemieszczeń skał oraz uszkodzeń wyrobisk. Dlatego typowe, obserwowalne w wyrobisku symptomy ostrzegawcze mają zwykle postać deformacji i zniszczeń elementów wyrobiska.
Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "wyciskanie spągu i łamanie obudowy"?
Wyciskanie spągu oznacza wypiętrzanie lub plastyczne "wypychanie" spągu do wnętrza wyrobiska pod wpływem naprężeń. Łamanie obudowy jest z kolei bezpośrednim skutkiem nadmiernych obciążeń i przemieszczeń górotworu. Oba zjawiska są spójne z obrazem rosnącego zagrożenia dynamicznego i pogarszania się warunków stateczności.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "Odpryskiwanie węgla z calizny" może kojarzyć się z kruchością i koncentracją naprężeń, ale samo w sobie nie jest jednoznacznym, typowym objawem zagrożenia tąpaniami w ujęciu tego pytania. Nie wskazuje wprost na deformację wyrobiska i reakcję obudowy, które są bardziej charakterystyczne i praktycznie obserwowalne.
- "Wydzielanie się węglowodorów aromatycznych" dotyczy zjawisk chemicznych i emisji substancji, które łączy się raczej z procesami gazowymi lub składem atmosfery kopalnianej, a nie z symptomami dynamicznych zjawisk górotworu typowych dla tąpań.
- "Zwiększone wydzielanie gazów po robotach strzałowych" jest typową konsekwencją robót strzałowych i wentylacji (zjawisko po strzale), a nie wskaźnikiem zagrożenia tąpaniami. To inny mechanizm i inny obszar zagrożeń.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach konkurują objawy "mechaniczne" (deformacje, uszkodzenia obudowy, wypiętrzenia spągu) z objawami "gazowymi/po strzale", to dla tąpań zwykle właściwy jest wariant mechaniczno-geomechaniczny.
