KWALIFIKACJA OGR3 + OGR4 - STYCZEŃ 2008

PYTANIE NR 33.
Objętość mas ziemnych wykopu, obliczona metodą siatki kwadratów z wykorzystaniem poniższego wzoru, wynosi
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny oraz schematyczny rysunek techniczny, który odnosi się do obliczania objętości mas
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć objętość części wykopu odciętej linią zerową, traktuje się ją jak ostrosłup trójkątny: V=(h/3)·((a1·a2)/2). Z rysunku: h=|1,80−1,70|=0,10 m, a1=2,10 m, a2=8,00 m. Po podstawieniu otrzymuje się 0,28 m³.

Pełne wyjaśnienie:

W metodzie siatki kwadratów teren dzieli się na pola, a objętości wykopu i nasypu liczy się osobno dla każdego pola lub jego części. Gdy linia zerowa (granica między wykopem i nasypem) przecina kwadrat i odcina trójkąt, powstaje bryła, którą w obliczeniach przyjmuje się jako ostrosłup trójkątny.

Dla ostrosłupa obowiązuje zależność: V = (1/3) · Pp · h, gdzie Pp to pole podstawy, a h to wysokość (tu: wysokość robocza wynikająca z różnicy rzędnych). W zadaniu pole podstawy jest polem trójkąta o przyprostokątnych a1 i a2, więc Pp = (a1 · a2)/2. Po złożeniu dostajemy wzór z polecenia: V=(h/3)·((a1·a2)/2).

Z rysunku odczytuje się rzędne 1,80 oraz 1,70, więc wysokość robocza wynosi: h = |1,80 − 1,70| = 0,10 m. Wymiary podstawy trójkąta to: a1 = 2,10 m oraz a2 = 8,00 m. Podstawienie:

V = (0,10/3) · ((2,10 · 8,00)/2)
V = (0,10/3) · (16,80/2)
V = (0,10/3) · 8,40
V ≈ 0,0333 · 8,40 ≈ 0,28 m³

Pozostałe odpowiedzi są typowe dla błędów rachunkowych: pominięcia dzielenia przez 2 (pole trójkąta), pominięcia dzielenia przez 3 (ostrosłup) albo błędnego odczytu/wyznaczenia h z rzędnych. Na egzaminie warto zawsze sprawdzić, czy użyto obu współczynników: 1/2 i 1/3.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sposób szacowania kubatury wykopu i nasypu przez podział terenu na regularne pola (kwadraty). Dla każdego pola, na podstawie rzędnych i przebiegu linii zerowej, oblicza się cząstkowe objętości (dla całych kwadratów lub ich fragmentów), a potem je sumuje.
Wysokość robocza to różnica rzędnych (zwykle w metrach). Liczysz: h = |1,80 − 1,70| = 0,10 m. Stosuje się wartość bezwzględną, bo do objętości potrzebna jest dodatnia "grubość" warstwy wykopu/nasypu.
Ponieważ bryłą jest ostrosłup. Dla każdego ostrosłupa objętość wynosi 1/3 pola podstawy razy wysokość. Pominięcie tego współczynnika daje wynik zawyżony trzykrotnie, co jest jednym z najczęstszych błędów w zadaniach o kubaturze.
To pole podstawy trójkąta (tu: trójkąta prostokątnego odciętego linią zerową). Gdy a1 i a2 są przyprostokątnymi, pole wynosi (a1·a2)/2. Dopiero to pole podstawy podstawia się do wzoru na objętość ostrosłupa.
Zwykle odczytuje się: rzędne (do wyznaczenia h jako różnicy), wymiary fragmentu podstawy (a1 i a2, często oznaczone jako o1 i o2) oraz to, czy dany fragment jest wykopem czy nasypem. Bez tych danych nie da się poprawnie podstawić do wzoru.
Wtedy, gdy linia zerowa przecina kwadrat w taki sposób, że część pola ma kształt trójkąta. Ten trójkąt stanowi podstawę, a wysokość robocza h wynika z różnicy rzędnych. W praktyce liczy się oddzielnie takie "odcięte" fragmenty.
Najczęściej podaje się wynik w m³ do dwóch miejsc po przecinku lub zgodnie z podanymi w odpowiedziach wariantami. Ważne, by zachować spójne jednostki (metry) i kontrolować sens wyniku. Jeśli w odpowiedziach jest 0,28 m³, to taki zapis jest wystarczający.
Najczęstsze to: pominięcie dzielenia przez 2 (złe pole trójkąta), pominięcie dzielenia przez 3 (zły wzór na ostrosłup), błędne h (np. 1,80+1,70 zamiast różnicy), oraz odczytanie niewłaściwych wymiarów z rysunku. Każdy z nich daje "ładny", ale błędny wynik.
a1 i a2 opisują wymiary podstawy (trójkąta na rzucie poziomym), a h opisuje różnicę wysokości między terenem istniejącym i projektowanym. Jeśli podstawisz wymiar poziomy jako h, otrzymasz wynik w złej skali i bez sensu inżynierskiego (zwykle wielokrotnie zawyżony).
Decyduje oznaczenie obszaru względem linii zerowej oraz opis na rysunku (np. litera lub znak wskazujący wykop/nasyp). Na egzaminie kluczowe jest, by zrozumieć, że liczysz objętość po jednej stronie linii zerowej, a znak nie zmienia wzoru na wartość objętości.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby obliczyć objętość części wykopu odciętej linią zerową, traktuje się ją jak ostrosłup trójkątny: V=(h/3)·((a1·a2)/2)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Ostrosłup" – wzór na objętość V = (1/3)·Pp·h: https://pl.wikipedia.org/wiki/Ostros%C5%82up (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL), "Trójkąt" – pole trójkąta (w tym zależność (a·h)/2 jako podstawa dla (a1·a2)/2 w trójkącie prostokątnym): https://pl.wikipedia.org/wiki/Tr%C3%B3jk%C4%85t (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu robót ziemnych oraz niwelacji w architekturze krajobrazu
  • Materiały dydaktyczne z geometrii (objętości brył, pola figur) na poziomie szkoły średniej
  • Zadania treningowe z obliczania kubatur metodą siatki kwadratów (wykop/nasyp) z rysunkami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego