Objętość masy ziemi (urobku) pochodzącej z wykopu wyznacza się jako kubaturę przestrzeni, którą zajmuje wykop. W praktyce egzaminacyjnej dane potrzebne do obliczeń są podane na rysunkach (najczęściej rzut z góry oraz jeden lub kilka przekrojów), dlatego kluczowe są dwa kroki: poprawny odczyt wymiarów i właściwy dobór bryły.
Jak postępować krok po kroku:
- Odczytaj wymiary w planie (np. długość i szerokość wykopu) oraz głębokości z przekroju/ów.
- Zidentyfikuj kształt: czy jest to bryła o stałej głębokości (wtedy często liczy się jak graniastosłup), czy głębokość się zmienia albo są skarpy (wtedy częściej potrzebny jest klin/ostrosłup lub uśrednienie przekrojów).
- Rozbij bryłę na proste elementy, jeżeli wykop nie jest jednorodny. Dla każdego elementu policz objętość i zsumuj.
- Zadbaj o jednostki: wszystkie wymiary muszą być w metrach, a wynik w m3. Typowy błąd to pozostawienie cm lub mm, co drastycznie zmienia wynik.
- Zaokrąglaj na końcu. Zbyt wczesne zaokrąglanie pośrednich wartości może przesunąć wynik o istotne dziesiąte części m3.
Odpowiedź 21,0 m3 jest poprawna, ponieważ odpowiada kubaturze wykopu obliczonej na podstawie wymiarów z rysunków po zastosowaniu właściwego modelu geometrycznego.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne (typowe źródła pomyłek):
- 2,5 m3 i 2,1 m3 to wartości podejrzanie małe jak na zadania z kubatury wykopu; najczęściej powstają, gdy ktoś policzy tylko pole (m2) i błędnie zapisze je jako m3, albo pominie jeden wymiar (np. głębokość) czy zastosuje złe jednostki.
- 25,0 m3 bywa skutkiem przyjęcia zbyt uproszczonej bryły (np. prostopadłościanu bez uwzględnienia skarp/ścięć) lub pomyłki w odczycie jednej z długości z rysunku.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zrób szybki test sensowności: porównaj rząd wielkości z iloczynem przybliżonej powierzchni w planie i średniej głębokości. Jeśli wynik różni się kilkukrotnie, wróć do jednostek i do tego, czy na pewno policzono objętość, a nie pole.
