KWALIFIKACJA ELE11 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 12.
Oblicz ciśnienie na końcu rury o długości 50 m i średnicy 0,1 m, gdy na początku wynosi 200 kPa. Przez rurę przepływa woda o natężeniu objętościowym 0,01 m3/s. Przyjmij: ρ=1000 kg/m3, ν=1,0×10−6 m2/s, chropowatość bezwzględna ε=0,0001 m. Współczynnik oporu λ wyznacz z równania Colebrook-White'a i zastosuj równanie Darcy'ego–Weisbacha.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw wyznacz v=Q/A, potem Re=vD/ν oraz chropowatość względną ε/D. Dla Re>4000 przepływ jest turbulentny, więc λ wyznacza się z Colebrook-White’a. Następnie oblicza się spadek ciśnienia ΔP=λ(L/D)(ρv²/2) i ciśnienie końcowe P2=P1−ΔP. Daje to ok. 191,5 kPa.

Pełne wyjaśnienie:

Do strat ciśnienia w prostej rurze stosuje się równanie Darcy'ego–Weisbacha:

ΔP = λ · (L/D) · (ρv²/2), a następnie P2 = P1 − ΔP.

Krok 1: prędkość przepływu
Przekrój rury: A = πD²/4 = π·0,1²/4 ≈ 0,00785 m².
v = Q/A = 0,01/0,00785 ≈ 1,27 m/s.

Krok 2: liczba Reynoldsa i chropowatość względna
Re = vD/ν = 1,27·0,1 / (1,0×10−6) ≈ 1,27×105 (ok. 127 000).
ε/D = 0,0001/0,1 = 0,001.

Re jest znacznie większe od 4000, więc przepływ jest turbulentny. Nie wolno wtedy używać zależności λ=64/Re (to dotyczy przepływu laminarnego).

Krok 3: wyznaczenie λ
Dla przepływu turbulentnego z chropowatością λ zależy od Re i ε/D. Z równania Colebrook-White’a (lub równoważnie z wykresu Moody’ego) otrzymuje się typowo λ ≈ 0,021 dla Re≈127 000 i ε/D=0,001.

Krok 4: spadek ciśnienia i ciśnienie końcowe
L/D = 50/0,1 = 500.
Składnik dynamiczny: ρv²/2 = 1000·(1,27²)/2 ≈ 810 Pa.
ΔP ≈ 0,021 · 500 · 810 ≈ 8500 Pa ≈ 8,5 kPa.
Zatem P2 ≈ 200 kPa − 8,5 kPa = 191,5 kPa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 198 kPa oznacza spadek tylko 2 kPa, co wymagałoby dużo mniejszego λ lub znacznie krótszej rury; nie wynika z danych Re i ε/D.
  • 180 kPa oznacza spadek 20 kPa – to odpowiadałoby większemu oporowi (np. dużo większej chropowatości, mniejszej średnicy lub większemu przepływowi).
  • 150 kPa oznacza spadek 50 kPa – w tych warunkach byłoby to typowe raczej dla znacznie bardziej niekorzystnych parametrów lub dodatkowych strat miejscowych, których tu nie podano.

W praktyce zawsze trzeba sprawdzić, czy podano wszystkie dane do wyznaczenia λ. Bez ρ, ν i metody doboru λ wynik nie jest jednoznaczny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wzór do obliczania strat ciśnienia (strat energii) w przepływie przez rury wskutek tarcia. Ma postać ΔP = λ(L/D)(ρv²/2). Stosuje się go m.in. przy doborze pomp, analizie rurociągów i ocenie, czy na końcu instalacji będzie wymagane ciśnienie.
Najpierw liczysz pole przekroju rury: A = πD²/4. Następnie prędkość średnia wynosi v = Q/A. Typowy błąd to pominięcie pola przekroju i traktowanie Q jak prędkości, co całkowicie zniekształca Re i straty ciśnienia.
Liczba Reynoldsa Re = vD/ν określa charakter przepływu. Dla małych Re przepływ jest laminarny (często λ=64/Re), a dla dużych Re turbulentny, gdzie λ zależy od Re oraz chropowatości. Zły wybór zakresu powoduje błędny λ i błędne ΔP.
Bo ν jest potrzebna do policzenia Re=vD/ν, a Re wpływa na wartość współczynnika oporu λ w przepływie turbulentnym. Zmiana temperatury wody zmienia ν, więc w praktyce inżynierskiej właściwości cieczy muszą być określone (np. dla 20°C).
ε to chropowatość bezwzględna (w metrach), opisująca nierówności wewnętrznej powierzchni rury. Do obliczeń tarcia używa się chropowatości względnej ε/D (bezwymiarowej). Częsty błąd to mylenie ε z λ albo użycie złych jednostek (mm zamiast m).
Najczęściej z równania Colebrook-White’a lub z wykresu Moody’ego. Potrzebujesz Re oraz ε/D. W praktyce dopuszcza się przybliżenia (np. równania jawne), ale na egzaminie trzeba umieć wskazać, że λ nie jest stałe "z definicji", tylko wynika z warunków przepływu.
Nie. To zależność dla przepływu laminarnego (zwykle Re<2300). Gdy Re jest duże (turbulentny), λ zależy dodatkowo od chropowatości i trzeba użyć Colebrook-White’a/Moody’ego. Zastosowanie 64/Re przy turbulentnym zwykle zaniża lub zawyża spadek ciśnienia.
Najczęściej: (1) mieszanie Pa i kPa (np. 8500 Pa to 8,5 kPa), (2) podawanie chropowatości w mm bez przeliczenia na m, (3) podstawienie średnicy w cm zamiast w m. Warto na końcu sprawdzić rząd wielkości: czy spadek ciśnienia jest realistyczny.
Bo właściwości wody zależą od temperatury, szczególnie lepkość. Zmiana ν zmienia Re, a to wpływa na λ i ΔP. Jeśli zadanie nie podaje temperatury, zwykle przyjmuje się warunki standardowe (np. woda ok. 20°C) albo podaje ρ i ν bezpośrednio.
Ułóż stałą sekwencję: Q→A→v→Re→ε/D→λ→ΔP→P2. Zapisuj jednostki przy każdej wielkości i kontroluj, czy Re wskazuje właściwy zakres. Na końcu sprawdź, czy P2 jest mniejsze od P1 i czy spadek nie jest absurdalnie mały lub ogromny.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Najpierw wyznacz v=Q/A, potem Re=vD/ν oraz chropowatość względną ε/D."

Źródła:

  • Wikipedia: Darcy–Weisbach equation — https://en.wikipedia.org/wiki/Darcy%E2%80%93Weisbach_equation (dostęp: 2026-02-24)
  • Wikipedia: Colebrook equation — https://en.wikipedia.org/wiki/Colebrook_equation (dostęp: 2026-02-24)
  • Engineering ToolBox: Water - Dynamic and Kinematic Viscosity — https://www.engineeringtoolbox.com/water-dynamic-kinematic-viscosity-d_596.html (dostęp: 2026-02-24)

Materiały:

  • Podręczniki z hydrauliki i mechaniki płynów (rozdziały: przepływ w przewodach, straty tarcia)
  • Tablice właściwości wody w funkcji temperatury (ρ, ν)
  • Materiały dydaktyczne o wykresie Moody'ego i równaniu Colebrooka-White'a

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego