Aby obliczyć dawkę dobową sodu fenobarbitalu dla leku sporządzonego według recepty, trzeba konsekwentnie przejść przez dwa etapy: (1) ile substancji czynnej znajduje się w jednej porcji, oraz (2) ile takich porcji pacjent przyjmuje w ciągu doby.
- Krok 1: ilość w porcji – z recepty (zamieszczonej na ilustracji) odczytuje się zawartość sodu fenobarbitalu w przygotowanym leku (np. jako ilość w całej masie lub jako stężenie/udział). Następnie przelicza się to na 1 łyżkę stołową, pamiętając, że masa jednej łyżki wynosi 15,0 g. Jeśli recepta podaje ilość w całej masie, stosuje się proporcję: (ilość substancji / masa całkowita) × 15,0 g.
- Krok 2: ilość na dobę – wynik z kroku 1 mnoży się przez liczbę łyżek przyjmowanych w ciągu 24 godzin (wynika to z dawkowania zapisanego w recepcie). Otrzymany wynik to dawka dobowa.
- Krok 3: kontrola jednostek – na końcu warto sprawdzić, czy wynik jest w gramach (g) i czy nie doszło do pomyłki mg↔g. To typowa przyczyna błędów przy substancjach czynnych.
Odpowiedź "0,30 g" jest poprawna, ponieważ odpowiada prawidłowemu przeliczeniu ilości substancji czynnej na 1 łyżkę (15,0 g) oraz na liczbę porcji dobowych zapisanych w recepcie.
Wartości "0,15 g" i "0,10 g" są typowe dla błędów polegających na policzeniu dawki dla mniejszej liczby porcji (np. tylko części doby) albo na niepełnym przeliczeniu stężenia na masę porcji. Z kolei "0,50 g" często wynika z przeszacowania (np. pomnożenia przez zbyt dużą liczbę łyżek na dobę lub błędnej proporcji związanej z masą preparatu).
Na egzaminie najbezpieczniej jest zapisać cały tok rachunkowy (proporcja + mnożenie przez dawki dobowe) i dopiero na końcu zaokrąglić wynik do postaci wymaganej w odpowiedziach.
