KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 40.
Oblicz ilość gumy arabskiej, którą należy użyć do sporządzenia emulsji stężonej, stosując w odpowiedniej proporcji 2 części oleju : 1 część gumy arabskiej : 1,5 części wody.
Ilustracja przedstawia receptę farmaceutyczną, która jest częścią pytania egzaminacyjnego z kwalifikacji zawodowej dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W emulsji stężonej obowiązuje proporcja 2 części oleju : 1 część gumy arabskiej : 1,5 części wody. Zatem ilość gumy stanowi połowę ilości oleju (1/2). Skoro poprawny wynik to 5,0 g, odpowiada to sytuacji, gdy oleju jest 10,0 g, a pozostałe składniki dobiera się z tego samego stosunku.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano klasyczną proporcję dla emulsji stężonej z gumą arabską: 2 części oleju : 1 część gumy arabskiej : 1,5 części wody. Klucz polega na tym, że "części" są jednostkami umownymi (udziałami), które trzeba przeliczyć na gramy, gdy znamy ilość przynajmniej jednego składnika.

Z tej proporcji wynika bezpośrednia zależność między olejem a gumą arabską: na 2 części oleju przypada 1 część gumy, czyli masa gumy arabskiej wynosi połowę masy oleju (guma = olej/2).

Odpowiedź "5,0 g" jest zgodna z tą relacją: jeśli guma ma wynosić 5,0 g, to odpowiada to 2 częściom oleju równym 10,0 g (bo 1 część gumy = 5,0 g, więc 2 części oleju = 10,0 g). Następnie woda w tej samej skali wynosiłaby 1,5 części, czyli 7,5 g. Taki tok rozumowania pokazuje, że wynik 5,0 g jest spójny z proporcją 2:1:1,5.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "2,0 g" i "1,0 g" zwykle wynikają z błędu przeskalowania (traktowania "części" jako gramów bez odniesienia do ilości oleju) albo z odwrócenia proporcji.
  • "10,0 g" odpowiadałoby sytuacji, w której pomylono relację i przyjęto gumę jako równą olejowi lub podwojono jej ilość, co nie wynika z podanego stosunku.

W zadaniach egzaminacyjnych najważniejsze jest, aby najpierw zapisać proporcję jako zależność liczbową, a potem sprowadzić ją do relacji między dwoma składnikami (tu: olej i guma). To minimalizuje ryzyko pomyłki w rachunkach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To stosunek "części" składników: 2 części oleju, 1 część gumy arabskiej i 1,5 części wody. "Część" nie jest gramem ani mililitrem sama w sobie—staje się konkretną masą dopiero po przeskalowaniu do podanej ilości jednego składnika.
Z proporcji wynika prosta relacja: na 2 części oleju przypada 1 część gumy. Czyli guma = olej/2. Jeśli oleju jest 10 g, to gumy potrzeba 5 g. To najszybsza metoda, bo nie wymaga liczenia sumy wszystkich części.
Po ustaleniu skali (ile wynosi 1 "część"), liczysz wodę jako 1,5 części. Jeśli 1 część = 5 g (bo tyle wynosi guma), to woda = 1,5 × 5 g = 7,5 g. Zawsze trzymaj się tej samej skali dla wszystkich składników.
"Części" ułatwiają zapamiętanie i przenoszenie receptury na różne wielkości wykonania. Ta sama proporcja działa dla małej i dużej ilości leku, a przeliczenie na gramy robi się dopiero po poznaniu masy jednego składnika (np. oleju).
Nie, do wyliczenia konkretnych gramów potrzebujesz co najmniej jednej danej liczbowej (np. masy oleju, gumy lub wody albo masy całej emulsji). Sama proporcja mówi tylko o relacjach. W testach ta dana bywa podana w treści lub materiale pomocniczym.
Najczęstsze są: mylenie kierunku proporcji (zamiast olej/2 liczone 2×olej), uznanie "części" za gramy bez skali oraz gubienie ułamka 1,5 przy wodzie. Pomaga zapis: 2O : 1G : 1,5W i wyznaczenie wartości 1 części.
Sprawdź relację olej–guma: guma musi być mniejsza od oleju i równa jego połowie. Jeśli wychodzi, że gumy jest więcej niż oleju albo prawie tyle samo, to prawdopodobnie odwrócono proporcję lub źle dobrano skalę "części".
Sygnałem jest podanie klasycznej proporcji z gumą arabską (2:1:1,5) oraz sformułowanie "emulsja stężona". W praktyce oznacza to etap wstępny: przygotowanie koncentratu (primary emulsion), a dopiero potem ewentualne rozcieńczanie do końcowej objętości.
Nie zawsze—dobór emulgatora zależy od rodzaju faz, drogi podania i stabilności. Guma arabska jest klasycznym emulgatorem naturalnym dla emulsji typu O/W, ale w innych przypadkach stosuje się też inne substancje. Na egzaminie liczy się poprawne użycie podanej proporcji.
Ćwicz schemat: 1) wypisz proporcję, 2) zamień na relację (np. guma = olej/2), 3) wyznacz wartość 1 części, 4) oblicz pozostałe składniki i zrób kontrolę "czy wyniki pasują do stosunku".
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "W emulsji stężonej obowiązuje proporcja 2 części oleju : 1 część gumy arabskiej : 1,5 części wody."

Materiały:

  • Podręczniki z receptury aptecznej (dział: emulsje, emulgatory naturalne)
  • Materiały dydaktyczne szkół policealnych dla technika farmaceutycznego (ćwiczenia z przeliczeń recepturowych)
  • Zestawy zadań rachunkowych z receptury (proporcje, stężenia, przeliczenia mas i objętości)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026

Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego