W zapisie recepturowym kluczowe znaczenie ma skrót "aa" (łac. ana partes aequales), czyli "w równych częściach". Jeżeli po dwóch pozycjach recepty widnieje zapis "aa 20,0", oznacza to, że liczba 20,0 dotyczy każdego z wymienionych składników, a nie ich sumy.
W tym zadaniu oba składniki są roztworami o stężeniu 2%. Aby obliczyć, ile substancji czynnej należy odważyć do przygotowania 20,0 g roztworu 2%, wykonuje się standardowe przeliczenie procentowe (dla ujęcia masowego):
masa substancji = masa roztworu × stężenie
20,0 g × 2% = 20,0 g × 0,02 = 0,4 g
Zatem do wykonania 20,0 g 2% roztworu fosforanu kodeiny potrzeba 0,4 g fosforanu kodeiny. Analogicznie, do wykonania 20,0 g 2% roztworu chlorowodorku efedryny potrzeba 0,4 g chlorowodorku efedryny. Ponieważ "aa" nakazuje równe ilości, wynik jest taki sam dla obu substancji.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "0,04 g i 0,04 g" odpowiadałoby 2% z 2,0 g (albo 0,2% z 20,0 g), czyli jest o rząd wielkości za małe – to typowy błąd "ucieczki przecinka".
- "0,2 g i 0,2 g" wynika z mylnej interpretacji, że "aa 20,0" to masa łączna dwóch roztworów (np. po 10,0 g każdego). W standardzie receptury "aa 20,0" oznacza jednak po 20,0 g każdego.
- "0,01 g i 0,01 g" jest jeszcze mniejszą wartością i wskazuje na brak zastosowania obliczeń procentowych do podanej masy.
W praktyce recepturowej takie przeliczenie pozwala zarówno poprawnie odważyć substancje, jak i wstępnie ocenić bezpieczeństwo dawkowania (np. gdy dawkowanie podano w kroplach i można oszacować ilość substancji w dawce).
