KWALIFIKACJA OGR3 + OGR4 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 31.
Oblicz objętość mas ziemnych wykopu o długości 6 m i przekroju przedstawionym na rysunku.
Ilustracja przedstawia przekrój terenu z zaznaczonymi elementami nasypu i wykopu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć objętość wykopu, najpierw wyznacza się pole przekroju poprzecznego z rysunku, a potem mnoży przez długość 6 m.
Jeśli przekrój jest trójkątem o podstawie 5 m i wysokości 2 m, to P = 5·2/2 = 5 m². Następnie V = P·L = 5·6 = 30 m³.

Pełne wyjaśnienie:

Objętość mas ziemnych dla wykopu o stałym przekroju oblicza się jak objętość graniastosłupa: V = P · L, gdzie P to pole przekroju poprzecznego (z rysunku), a L to długość wykopu podana w treści (tu: 6 m).

W praktyce wykopy często mają skarpy, czyli ściany skośne, dlatego przekrój nie musi być prostokątem. Jeśli na rysunku przekrój ma kształt trójkąta o podstawie 5,00 m i wysokości (głębokości) 2,00 m, to pole takiego przekroju wynosi:

P = (a · h) / 2 = (5,00 m · 2,00 m) / 2 = 5,00 m².

Następnie liczymy objętość wykopu:

V = P · L = 5,00 m² · 6 m = 30 m³.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wynik 20 m³ zwykle pojawia się po błędnym odczycie wymiarów z przekroju albo pomyleniu długości wykopu z innym wymiarem (np. użyciu 4 m zamiast 6 m).
  • Wynik 40 m³ może wynikać z niepoprawnego przyjęcia pola przekroju (np. 6,67 m²) lub z rachunkowego błędu w dzieleniu przez 2.
  • Wynik 50 m³ to typowy efekt przyjęcia nieprawidłowej geometrii przekroju albo niewłaściwego podstawienia danych liczbowych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozdziel etap "pole przekroju w m²" od etapu "mnożenie przez długość w m". Kontrola jednostek pomaga szybko wychwycić pomyłki: m² dopiero po pomnożeniu przez m daje m³.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się schemat V = P · L, gdzie P to pole przekroju poprzecznego (w m²), a L to długość wykopu (w m). Najpierw liczysz pole z rysunku (np. trójkąt lub trapez), potem mnożysz przez długość. Wynik ma jednostkę m³.
Przekrój pokazuje kształt wykopu "w poprzek" (szerokość i głębokość oraz skarpy). To z niego wyznacza się pole w m². Jeśli przekrój jest stały na całej długości, to objętość jest iloczynem pola przekroju i długości wykopu.
Skarpy (ściany skośne) stosuje się dla bezpieczeństwa i stateczności gruntu. Zamiast pionowych ścian (prostokąt), otrzymujesz figurę z bokami nachylonymi, często trójkąt lub trapez. To zmienia pole przekroju, a więc i objętość urobku.
Dla trójkąta używa się wzoru P = a · h / 2, gdzie a to podstawa (np. szerokość u góry), a h to wysokość (głębokość). Uważaj, aby nie pominąć dzielenia przez 2, bo wtedy zawyżysz objętość dwukrotnie.
Tak, jeśli 6 m jest długością wykopu "wzdłuż". Wtedy objętość liczysz jako pole przekroju z rysunku razy 6 m. Błąd pojawia się, gdy ktoś bierze do obliczeń inny wymiar z przekroju i traktuje go jako długość wykopu.
Zrób kontrolę jednostek i rzędu wielkości: pole przekroju powinno wyjść w m², a po pomnożeniu przez długość w m dostajesz m³. Dodatkowo oszacuj: jeśli pole to kilka m², a długość kilka metrów, wynik powinien być kilkadziesiąt m³, nie np. setki.
Bo rysunek określa rzeczywisty kształt przekroju. Przyjęcie prostopadłościanu (prostokątnego przekroju) ignoruje skarpy i zwykle zawyża kubaturę. Na egzaminie zawsze najpierw rozpoznaj figurę w przekroju (trójkąt/trapez), dopiero potem licz objętość.
Najczęściej: pomylenie długości wykopu z wymiarami przekroju, uznanie przekroju za prostokąt mimo skarp, pominięcie dzielenia przez 2 w polu trójkąta oraz brak kontroli jednostek (m² vs m³). Pomaga zapis kroków: najpierw P, potem V.
Przy robotach ziemnych związanych z modelowaniem terenu: wykopy pod oczka wodne, korytowanie pod nawierzchnie, wykonanie tarasów, niecek, skarp i nasypów. Wynik jest potrzebny do kosztorysu, doboru sprzętu, planu wywozu urobku i organizacji pracy.
Warto znać: wykop, nasyp, urobek, skarpa, przekrój poprzeczny, niwelacja oraz podstawowe wzory na pola figur i objętości. Przydaje się też umiejętność czytania rysunku (wymiary, skale, oznaczenia), bo to z niego bierzesz dane do obliczeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że następnie V = P·L = 5·6 = 30 m³.

Źródła:

  • Wikipedia: "Pole trójkąta" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pole_tr%C3%B3jk%C4%85ta (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Graniastosłup" (zależność objętości od pola podstawy i wysokości/długości) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Graniastos%C5%82up (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geometrii: pola figur płaskich i objętości brył
  • Podręczniki/zeszyty ćwiczeń z zakresu robót ziemnych w architekturze krajobrazu (działy: wykopy, nasypy, niwelacja)
  • Norma PN-B-06050 – część dotycząca robót ziemnych (ogólne wymagania i pojęcia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego