KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 3.
Oblicz siłę F działającą na wpust wału o średnicy 50 mm, jeżeli moment obrotowy przenoszony przez połączenie wynosi 1500 Nm.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moment obrotowy spełnia zależność T=F·r, gdzie r to promień. Dla średnicy 50 mm mamy r=25 mm=0,025 m. Zatem F=T/r=1500/0,025=60000 N, czyli 60 kN. Kluczowe jest użycie promienia (d/2) i poprawna zamiana mm na m.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba powiązać moment obrotowy z siłą, która "działa na promieniu" wału. Dla siły stycznej (obwodowej) obowiązuje podstawowa zależność z mechaniki:

T = F · r

gdzie: T to moment obrotowy, F to siła obwodowa, a r to ramię siły (promień).

Najpierw wyznaczamy promień z podanej średnicy:

  • średnica: d = 50 mm
  • promień: r = d/2 = 25 mm
  • zamiana na metry: 25 mm = 0,025 m

Następnie przekształcamy wzór do postaci na siłę:

F = T / r

Podstawienie danych:

  • F = 1500 Nm / 0,025 m = 60000 N
  • 60000 N = 60 kN

Dlatego odpowiedź "60 kN" jest zgodna z zależnością momentu od siły i ramienia.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne? "30 kN" odpowiada typowo sytuacji, gdy ktoś użyje zbyt dużego ramienia (np. wstawi promień jakby wynosił 0,05 m) albo popełni błąd w przeliczeniu jednostek. "90 kN" i "120 kN" zwykle wynikają z użycia zbyt małego ramienia (np. potraktowania średnicy jak promienia w niewłaściwy sposób, albo błędnej zamiany mm na m), co sztucznie zawyża siłę.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy w równaniu momentu wstawiasz promień (d/2), a nie średnicę, oraz czy długości są w metrach, aby Nm pozostało spójne z jednostką siły w niutonach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności T=F·r, gdzie r to promień wału. Najpierw policz r=d/2 i zamień mm na m. Potem F=T/r. Na końcu przelicz N na kN, dzieląc przez 1000.
Moment to siła razy ramię, czyli odległość od osi obrotu do linii działania siły. Dla wału tym ramieniem jest promień r=d/2. Użycie średnicy podwaja ramię i daje wynik siły zaniżony 2 razy.
W uproszczeniu chodzi o siłę obwodową (styczną) wynikającą z przenoszonego momentu na promieniu wału. To nie jest jeszcze nacisk na boki wpustu ani sprawdzenie wytrzymałościowe; to podstawowe oszacowanie obciążenia.
50 mm to 0,05 m, bo 1 mm = 0,001 m. W obliczeniu momentu zwykle potrzebujesz promienia, więc 25 mm = 0,025 m. Najczęstszy błąd to pozostawienie mm bez zamiany, co psuje wynik.
Tak, bo F=2T/d wynika bezpośrednio z podstawienia r=d/2 do wzoru T=F·r. Warunek: d musi być w metrach, a T w N·m. Wtedy F wyjdzie w niutonach.
Sprawdź rząd wielkości: dla T=1500 N·m i promienia 0,025 m siła powinna być dziesiątki kN. Jeśli wychodzi setki N albo miliony N, prawie na pewno pomylono mm z m lub użyto złego ramienia.
Gdy przechodzisz do sprawdzeń wytrzymałościowych: nacisków powierzchniowych, ścinania wpustu, doboru długości i materiału oraz wpływu tolerancji. Sama siła obwodowa to dopiero punkt wyjścia do dalszych obliczeń konstrukcyjnych.
Najczęstsze to: wstawienie średnicy zamiast promienia, brak zamiany mm na m, pomylenie N z kN (brak podziału przez 1000) oraz brak kontroli, czy wzór pasuje do opisu (siła styczna na promieniu).
Nie. To wartość siły obwodowej wynikająca z momentu i promienia. Rzeczywisty rozkład obciążeń w połączeniu zależy od geometrii wpustu, długości, luzów, ugięć i kontaktu powierzchni. W zadaniu przyjmuje się model uproszczony.
Uprość: r=0,025 m to 1/40 m. Zatem F=T/r ≈ 1500·40 = 60000 N, czyli 60 kN. Takie przybliżenie pozwala szybko wychwycić odpowiedź z listy, jeśli jest sensownie dobrana.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Moment obrotowy spełnia zależność T=F·r, gdzie r to promień."

Materiały:

  • Podręczniki z mechaniki technicznej: statyka i podstawy dynamiki (dział: moment siły)
  • Materiały z podstaw konstrukcji maszyn (dział: wały i połączenia wpustowe – interpretacja obciążeń)
  • Zestawy zadań rachunkowych z przeliczaniem jednostek w układzie SI

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego