KWALIFIKACJA GIW7 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 3.
Oblicz skalę mapy wyrobisk górniczych wiedząc, że rzeczywista długość skarpy wyrobiska wynosi 200 m, a na tej mapie odpowiada jej odcinek 10 cm.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Długość rzeczywista 200 m to 2000 cm. Na mapie odpowiada jej 10 cm, więc skala to stosunek 10 cm : 2000 cm = 1 : 2000. Oznacza to, że 1 jednostka na mapie odpowiada 2000 takich samych jednostek w terenie.

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy w postaci liczbowej 1:n oznacza, że 1 jednostka długości na mapie odpowiada n takim samym jednostkom w terenie. Kluczowe jest więc, aby porównywać długości wyrażone w tych samych jednostkach.

W zadaniu podano długość rzeczywistą skarpy: 200 m oraz odpowiadający jej odcinek na mapie: 10 cm. Najpierw zamieniamy metry na centymetry: 200 m = 200 100 cm = 20 00 cm. Teraz obie wartości są w cm, więc można ułożyć proporcję: 10 cm na mapie odpowiada 20 00 cm w terenie.

Dzielimy obie strony przez 10 cm, aby uzyskać postać 1:n: 10 : 20 00 = 1 : 2000. To właśnie skala mapy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1 : 1000 wynika zwykle z pominięcia części przeliczenia albo z błędnego założenia, że 200 m to 10 00 cm.
  • 1 : 500 może pojawić się po odwróceniu proporcji lub błędnym "skróceniu" liczb bez kontroli jednostek.
  • 1 : 50 00 to typowa duża skala stosowana do map przeglądowych; w tym zadaniu nie pasuje, bo 10 cm na mapie oznaczałoby wtedy 5 km w terenie, a nie 200 m.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj szybki test sensowności – przy skali 1:2000 odcinek 10 cm odpowiada 200 m, bo 1 cm to 20 m, a 10 cm to 200 m.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw sprowadź wszystko do jednej jednostki (najwygodniej do cm). Potem utwórz stosunek: długość na mapie : długość w terenie. Na końcu skróć do postaci 1:n, dzieląc obie strony przez długość z mapy.
Skala 1:2000 znaczy, że 1 cm na mapie odpowiada 2000 cm w terenie, czyli 20 m. Ułatwia to szybkie szacowanie wymiarów wyrobiska, skarp i dróg technologicznych bez każdorazowego przeliczania od zera.
Skala to stosunek długości w tych samych jednostkach. Jeśli zostawisz metry po jednej stronie i centymetry po drugiej, otrzymasz błędny wynik. Ujednolicenie jednostek usuwa "ukryty" mnożnik 100 i zapobiega pomyłkom rachunkowym.
Zrób test odwrotny: z obliczonej skali policz, ile w terenie odpowiada podanemu odcinkowi na mapie. Jeśli przy skali 1:2000 masz 10 cm, to 1 cm = 20 m, więc 10 cm = 200 m. Zgadza się z treścią – wynik jest sensowny.
W zapisie 1:n jest to zawsze mapa : teren. Czyli 1 jednostka na mapie odpowiada n jednostkom w rzeczywistości. Odwrócenie tego stosunku to częsty błąd, który prowadzi do zaniżenia lub zawyżenia skali.
Najczęściej: (1) brak zamiany metrów na centymetry, (2) odwrócenie proporcji, (3) "dzielenie na skróty" bez kontroli jednostek, (4) dobieranie odpowiedzi "na oko" do typowych skal. Pomaga zapis kroków i szybki test odwrotny.
Większą skalę (np. 1:500) stosuje się, gdy potrzebujesz większej szczegółowości: dokładnego przebiegu krawędzi skarp, obiektów infrastruktury, uzbrojenia terenu czy elementów zabezpieczeń. Im większa skala, tym więcej detali widać na mapie.
Użyj relacji 1 m = 100 cm. Zatem 200 m = 200 100 cm = 2000 cm. Dopiero po takiej zamianie możesz poprawnie porównać to z odcinkiem 10 cm na mapie.
Spójrz, ile metrów odpowiada 1 cm: dla 1:2000 jest to 2000 cm = 20 m, a dla 1:20000 jest to 20000 cm = 200 m. Jeśli na mapie 10 cm ma dawać 200 m, pasuje 1:2000, nie 1:20000.
Nie. Skala w tym typie zadania dotyczy długości w planie (odległości liniowej), a nie wysokości. Wysokość skarpy jest ważna przy spadkach, nachyleniach i przekrojach, ale do prostej skali z odcinka mapy nie jest potrzebna.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Długość rzeczywista 200 m to 2000 cm. Na mapie odpowiada jej 10 cm, więc skala to stosunek 10 cm : 2000 cm = 1 : 2000."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala mapy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Centymetr" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Centymetr (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy kartografii i geodezji: definicja skali mapy, rodzaje skali (liczbowa, mianowana, liniowa)
  • Zestaw ćwiczeń z przeliczania jednostek i proporcji (m–cm–mm)
  • Materiały dydaktyczne z mierniczości górniczej dotyczące map wyrobisk

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego