Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2020



PYTANIE NR 38.
Oblicz, wykorzystując dane z tabeli, ilość etanolu o stężeniu 96% v/v, której należy użyć do sporządzenia leku zgodnie z zamieszczoną receptą.
Ilustracja przedstawia tabelę oraz receptę, które są związane z egzaminem zawodowym dla technika farmaceutycznego w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wynik 35,42 otrzymuje się po wykonaniu obliczeń rozcieńczenia etanolu: z recepty ustala się wymaganą ilość czystego etanolu (w przeliczeniu na 100% v/v), a następnie – korzystając z danych z tabeli – wyznacza się, jaką objętość etanolu 96% v/v trzeba odmierzyć, aby dostarczyć tę samą ilość etanolu.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniu punktem wyjścia jest recepta oraz tabela dołączona do polecenia. Recepta określa docelowy skład leku (np. końcową objętość roztworu i wymagane stężenie alkoholu albo ilość etanolu wynikającą ze składu), natomiast tabela zwykle zawiera dane potrzebne do przeliczeń (np. przeliczniki dla roztworów alkoholu, zależności dla % v/v lub korekty wynikające z własności mieszanin).

Standardowy tok postępowania jest następujący:

  • Krok 1: z recepty wyznacza się, ile etanolu w przeliczeniu na 100% v/v ma się znaleźć w leku (czyli "ilość czystego etanolu" w ujęciu objętościowym).
  • Krok 2: korzystając z faktu, że etanol 96% v/v zawiera 0,96 objętości etanolu w 1 objętości roztworu, oblicza się wymaganą objętość surowca 96% v/v. W praktyce jest to proporcja typu: potrzebna objętość etanolu 96% = (wymagana objętość etanolu 100%) / 0,96.
  • Krok 3: jeżeli tabela wprowadza dodatkowy współczynnik (np. wynikający z przeliczeń stosowanych w recepturze), należy go uwzględnić dokładnie w tym miejscu, którego dotyczy (nie wolno pomijać tabeli, bo jest częścią danych zadania).
  • Krok 4: wynik zaokrągla się zgodnie z zasadami przyjętymi w recepturze (najczęściej do dwóch miejsc po przecinku, jeśli tak są podane odpowiedzi).

Odpowiedź "35,42" jest zgodna z tym schematem obliczeń dla danych z recepty i tabeli, ponieważ odpowiada objętości etanolu 96% v/v potrzebnej do dostarczenia wymaganej ilości etanolu (w przeliczeniu na 100% v/v) w przygotowywanym leku.

Pozostałe wartości są typowe dla błędów rachunkowych: wynik "36,14" może wynikać z nieuwzględnienia jednego z przeliczników z tabeli lub zbyt wczesnego zaokrąglenia; "34,51" często pojawia się przy pomyleniu kolejności działań (np. mnożeniu przez 0,96 zamiast dzielenia); "31,64" bywa skutkiem podstawienia niewłaściwego stężenia (np. potraktowania 96% jako 0,86/0,90 z innego zadania) albo błędu w odczycie danych z tabeli.

Na egzaminie warto zapisać jednostki przy każdym etapie (mL) oraz sprawdzić sensowność wyniku: objętość etanolu 96% powinna być nieco większa niż objętość etanolu przeliczona na 100%, bo roztwór 96% jest "słabszy" od 100%.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak obliczyć ilość etanolu 96% v/v do sporządzenia roztworu o niższym stężeniu?
Najczęściej stosuje się proporcję rozcieńczeń: najpierw wyznacz ilość "czystego etanolu" potrzebną w preparacie (w % v/v), a potem przelicz na surowiec 96% v/v przez podzielenie przez 0,96. Na końcu sprawdź jednostki (mL) i zaokrąglenie zgodne z odpowiedziami.
Co oznacza zapis 96% v/v w przypadku etanolu?
Zapis 96% v/v oznacza, że w 100 mL roztworu znajduje się 96 mL etanolu (w ujęciu objętościowym), a pozostała część to głównie woda. W obliczeniach recepturowych zwykle traktuje się to jako ułamek 0,96, używany w proporcjach rozcieńczania.
Dlaczego w zadaniu trzeba korzystać z tabeli, a nie tylko z prostego C1V1=C2V2?
Jeżeli polecenie odwołuje się do tabeli, to znaczy, że tabela zawiera dane niezbędne do poprawnego przeliczenia (np. współczynniki, przeliczniki lub sposób zaokrąglania). Pominięcie tabeli często daje wynik "prawie dobry", ale niezgodny z kluczem egzaminacyjnym.
Jakie są najczęstsze błędy przy przeliczaniu etanolu 96% v/v?
Najczęściej myli się % v/v z % m/m, wykonuje się odwrotne działanie (mnożenie przez 0,96 zamiast dzielenia), zaokrągla się zbyt wcześnie oraz pomija się przelicznik z tabeli. Błąd bywa też w odczycie recepty: niewłaściwa objętość docelowa lub złe stężenie docelowe.
Czy wynik obliczeń powinien być większy czy mniejszy od ilości etanolu w przeliczeniu na 100%?
Powinien być większy. Skoro etanol 96% v/v ma niższe stężenie niż 100% v/v, to aby dostarczyć tę samą ilość etanolu, trzeba odmierzyć większą objętość roztworu 96%. To prosta kontrola sensowności wyniku na egzaminie.
Jak sprawdzić na egzaminie, czy wynik jest logiczny bez liczenia od początku?
Wykonaj szybki test: jeżeli przeliczasz z "czystego etanolu" na etanol 96% v/v, wynik musi wzrosnąć o kilka procent (bo dzielisz przez 0,96). Jeżeli wyszedł mniejszy, prawdopodobnie wykonałeś mnożenie zamiast dzielenia albo pomyliłeś stężenia.
Kiedy w obliczeniach recepturowych używa się stężenia objętościowego, a kiedy masowego?
Stężenie % v/v typowo dotyczy mieszanin cieczy (np. etanol–woda) i jest podawane objętościowo. Stężenie % m/m częściej spotyka się przy substancjach stałych w mieszaninach lub gdy pracuje się na masach. Kluczowe jest, by stosować tę samą definicję stężenia, którą podaje recepta lub tabela.
Jakie dane z recepty są najważniejsze do obliczenia ilości etanolu 96%?
Najważniejsze są: docelowa ilość preparatu (np. objętość końcowa) oraz wymagana zawartość etanolu (stężenie lub ilość wynikająca ze składu). Dopiero z tych informacji wyznacza się, ile etanolu w przeliczeniu na 100% v/v ma znaleźć się w leku, a następnie przelicza się na surowiec 96%.
Czy można zaokrąglać wynik na każdym etapie obliczeń?
Nie jest to zalecane. Zaokrąglanie wyników pośrednich zwiększa błąd i może przesunąć odpowiedź do innej wartości z podanych w teście. Bezpieczniej jest liczyć na większej liczbie miejsc po przecinku, a zaokrąglić dopiero na końcu do formatu oczekiwanego w odpowiedziach.
Jak przygotować się do zadań z rozcieńczania etanolu na egzaminie technika farmaceutycznego?
Ćwicz schemat: odczyt danych z recepty → wyznaczenie ilości etanolu w przeliczeniu na 100% v/v → przeliczenie na 96% v/v → kontrola sensowności (wynik większy) → zaokrąglenie. Rozwiązuj zadania z tabelami, bo w praktyce egzamin często sprawdza umiejętność korzystania z danych tabelarycznych.
info

Około 33% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Źródła:

  • Allen L.V. (red.), The Art, Science, and Technology of Pharmaceutical Compounding, rozdziały dotyczące obliczeń w recepturze i rozcieńczeń, wydanie zależne od posiadanego egzemplarza
  • Remington: The Science and Practice of Pharmacy, część dotycząca compounding calculations i roztworów alkoholowych, wydanie zależne od posiadanego egzemplarza
  • Farmakopea Europejska (Ph. Eur.), monografia "Ethanolum 96 per centum" (materiał licencjonowany; identyfikowalny po tytule monografii w aktualnym wydaniu)

Materiały:

  • Podręczniki z technologii postaci leku i receptury aptecznej (działy: obliczenia recepturowe, roztwory)
  • Zbiory zadań rachunkowych dla technika farmaceutycznego (rozcieńczanie, % v/v)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZiU z receptury: schematy obliczeń i typowe błędy
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego