KWALIFIKACJA ROL11 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 9.
"Obrzęk powiek, chwiejność zadu, osłabienie, brak apetytu, pokładanie się, spadek temperatury ciała. Choroba występuje przeważnie u odsadzonych prosiąt oraz warchlaków." Opis objawów klinicznych świadczy o chorobie:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zestaw objawów (obrzęk powiek, chwiejność zadu/ataksja, osłabienie, pokładanie się) u odsadzonych prosiąt i warchlaków oraz brak gorączki lub spadek temperatury jest typowy dla choroby obrzękowej świń wywoływanej przez toksynotwórcze szczepy E. coli. Inne choroby częściej dają gorączkę i/lub biegunkę bez obrzęków.

Pełne wyjaśnienie:

Opis kliniczny odpowiada chorobie obrzękowej świń. Kluczowe są trzy elementy: (1) wiek i moment wystąpienia – najczęściej 1–2 tygodnie po odsadzeniu oraz u warchlaków, (2) obrzęk powiek (często także okolicy czoła) oraz (3) objawy neurologiczne, takie jak chwiejność zadu (ataksja), osłabienie, pokładanie się, a w cięższych przypadkach drgawki i porażenia. Ważną wskazówką jest też to, że temperatura bywa prawidłowa lub obniżona – typowo nie obserwuje się wysokiej gorączki.

Mechanizm choroby wiąże się z toksyną wytwarzaną przez enterotoksyczne szczepy Escherichia coli, która uszkadza śródbłonek naczyń. Skutkiem są obrzęki (m.in. w tkance podskórnej powiek) oraz obrzęk w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, co tłumaczy dominujące objawy neurologiczne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Choroba smołowa (kojarzona z salmonellozą) typowo przebiega z gorączką oraz objawami ze strony przewodu pokarmowego, w tym biegunką o ciemnym zabarwieniu. Nie jest charakterystyczna kombinacja obrzęku powiek i ataksji.
  • Choroba cementowa nie odpowiada temu, klasycznemu w weterynarii świń obrazowi klinicznemu z obrzękami i dominującą neurologią u świeżo odsadzonych prosiąt.
  • Choroba nosoryjowa (różyca) częściej daje gorączkę, zmiany skórne i/lub zapalenie stawów; obrzęk powiek z ataksją i spadkiem temperatury nie jest typowym zestawem objawów.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać schemat: "odsadzenie + obrzęk powiek + objawy neurologiczne + brak gorączki" → choroba obrzękowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Choroba obrzękowa to schorzenie prosiąt i warchlaków, zwykle pojawiające się 1–2 tygodnie po odsadzeniu. Jest związana z toksynotwórczymi szczepami E. coli i daje charakterystyczny obrzęk (np. powiek) oraz objawy neurologiczne.
Najbardziej typowe są: obrzęk powiek (czasem także czoła), chwiejność zadu/ataksja, osłabienie, brak apetytu, pokładanie się, a w cięższych przypadkach drgawki i porażenia. Często nie ma wysokiej gorączki, temperatura może być prawidłowa lub obniżona.
W tej chorobie dominują skutki działania toksyny na naczynia krwionośne i układ nerwowy, a nie typowa "gorączkowa" odpowiedź zapalna. Dlatego zamiast wysokiej gorączki częściej spotyka się temperaturę prawidłową albo obniżoną, zwłaszcza przy ciężkim stanie ogólnym.
Salmonelloza częściej przebiega z gorączką i wyraźnymi objawami ze strony przewodu pokarmowego (np. biegunka), natomiast choroba obrzękowa daje obrzęk powiek i objawy neurologiczne (ataksja). W opisie egzaminacyjnym brak gorączki i obecność obrzęku silnie kierują na chorobę obrzękową.
Najczęściej rozwija się w pierwszych tygodniach po odsadzeniu (typowo około 1–2 tygodnie). To okres dużego stresu, zmian żywieniowych i kontaktu z nowymi drobnoustrojami, co sprzyja namnażaniu toksynotwórczych szczepów E. coli u wrażliwych prosiąt.
"Chwiejność zadu" to potoczne określenie zaburzeń koordynacji ruchowej tylnych kończyn, czyli ataksji. U prosiąt może objawiać się niepewnym chodem, zataczaniem się lub upadaniem. W chorobie obrzękowej wynika to z zajęcia układu nerwowego w przebiegu działania toksyny.
Obrzęk powiek jest bardzo typowy i stanowi ważną wskazówkę, ale intensywność może się różnić między zwierzętami. Dlatego w diagnostyce patrzy się na cały zestaw: wiek po odsadzeniu, objawy neurologiczne i brak typowej gorączki, a nie tylko na jeden znak kliniczny.
Najczęściej myli się ją z chorobami przebiegającymi z osłabieniem i brakiem apetytu, ignorując objawy kluczowe. Typowy błąd to wybór jednostki kojarzonej z biegunką i gorączką, mimo że w zadaniu podano obrzęk powiek oraz objawy neurologiczne i spadek temperatury.
Znaczenie mają: dobra higiena, ograniczanie stresu odsadzania, stopniowe zmiany paszy, właściwe żywienie (unikanie gwałtownych zmian i nadmiaru białka), a także programy szczepień, jeśli są stosowane w danym stadzie. W praktyce liczy się też szybka reakcja na pierwsze przypadki.
Najmocniejsze wskazówki to: odsadzone prosięta/warchlaki (typowa grupa), obrzęk powiek oraz objawy neurologiczne (chwiejność zadu, pokładanie się). Dodatkowo podany spadek temperatury pasuje do obrazu choroby obrzękowej bardziej niż do wielu infekcji gorączkowych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 34% zdających egzamin. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "coli. Inne choroby częściej dają gorączkę i/lub biegunkę bez obrzęków."

Źródła:

  • MSD Veterinary Manual (Merck) – "Edema Disease in Swine" (Oedema disease), https://www.msdvetmanual.com/digestive-system/colibacillosis/edema-disease-in-swine - accessed 2026-02-18
  • Iowa State University, Center for Food Security and Public Health – "Edema Disease" (fact sheet/overview), https://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/edema_disease.pdf - accessed 2026-02-18
  • University of Minnesota Extension – informacje o chorobach prosiąt po odsadzeniu (materiały edukacyjne dot. post-weaning), https://extension.umn.edu/swine-health - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • MSD/Merck Veterinary Manual – hasło dotyczące oedema disease (choroba obrzękowa świń)
  • Materiały szkolne i podręczniki do przedmiotów zawodowych dla technika weterynarii (choroby świń, diagnostyka różnicowa)
  • Notatki z praktyk: karty obserwacji klinicznej prosiąt po odsadzeniu (objawy, temperatura, zachowanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego