KWALIFIKACJA GIW2 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 19.
Odpryskiwanie węgla z ociosów i czoła przodka oraz zwiększone wydzielanie się gazów po robotach strzałowych są oznaką zagrożenia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpryskiwanie węgla z ociosów i czoła przodka oraz wzmożone wydzielanie gazów po robotach strzałowych wskazuje na możliwość zjawiska dynamicznego, typowego dla wyrzutów gazów i skał. Wyrzutom mogą towarzyszyć nagłe odspajanie materiału i skokowe zmiany warunków gazowych, co odróżnia je od typowego zagrożenia metanowego czy pyłowego.

Pełne wyjaśnienie:

Opisane symptomy – odpryskiwanie węgla z ociosów i z czoła przodka oraz zwiększone wydzielanie się gazów po robotach strzałowych – są charakterystyczne dla zagrożenia wyrzutów gazów i skał. Wyrzut jest zjawiskiem dynamicznym: w krótkim czasie może dojść do gwałtownego odspojenia i przemieszczenia materiału (węgla/skał) połączonego z intensywnym uwolnieniem gazów z górotworu. Roboty strzałowe mogą inicjować takie zjawiska, ponieważ powodują zaburzenie równowagi naprężeń i rozluźnienie strefy przyprzodkowej.

Odpowiedź "metanowego" jest nieadekwatna, ponieważ samo zagrożenie metanowe dotyczy przede wszystkim ryzyka tworzenia się mieszanin wybuchowych i zapłonu/wybuchu metanu. W pytaniu wskazano jednak także objawy mechaniczne w górotworze (odpryski), które nie są typowym, bezpośrednim wyróżnikiem zagrożenia metanowego.

Odpowiedź "tąpaniami" może wydawać się podobna (również zjawisko dynamiczne), ale w pytaniu mocno zaakcentowano wzmożone wydzielanie gazów po strzelaniu wraz z odpryskami węgla w strefie przodka. Tąpania opisuje się głównie przez nagłe wstrząsy górotworu i skutki sejsmiczne, a nie przez typową parę symptomów: odpryski + skokowe emisje gazów.

Odpowiedź "wybuchu pyłu węglowego" jest błędna, bo wybuch pyłu wiąże się z obecnością unoszącego się pyłu, źródła zapłonu i warunków sprzyjających propagacji wybuchu. Pytanie dotyczy oznak obserwowanych w górotworze po strzelaniu (odspajanie materiału i emisje gazowe), a nie warunków pyłowych czy zapłonu.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: gdy w opisie pojawiają się jednocześnie objawy mechaniczne w strefie przodka (odpryski/odspajanie) i nietypowo duże emisje gazów po oddziaływaniu (np. strzelaniu), najczęściej chodzi o wyrzuty gazów i skał.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyrzut gazów i skał to gwałtowne, dynamiczne zjawisko polegające na nagłym odspojeniu i wyrzuceniu materiału (węgla/skał) z górotworu, któremu towarzyszy intensywne uwolnienie gazów. Jest to szczególnie niebezpieczne w rejonie przodka, bo może nastąpić nagle i obejmować znaczną ilość urobku.
Odpryskiwanie oznacza, że w strefie przyprzodkowej zachodzą niekorzystne zmiany naprężeń i osłabienie górotworu. Jeśli dodatkowo pojawia się wzmożone wydzielanie gazów, rośnie ryzyko zjawiska dynamicznego, w którym materiał i gazy mogą zostać gwałtownie wyrzucone do wyrobiska.
Może oznaczać, że strzelanie spowodowało rozluźnienie i spękanie górotworu, przez co gazy uwięzione w pokładzie lub skałach szybciej się uwalniają. Taki objaw bywa sygnałem ostrzegawczym, zwłaszcza gdy współwystępuje z mechanicznymi oznakami niestabilności (np. odpryskami).
Zagrożenie metanowe dotyczy przede wszystkim ryzyka zapłonu/wybuchu metanu przy odpowiednim stężeniu i źródle zapłonu. Zagrożenie wyrzutami wiąże się z dynamicznym zachowaniem górotworu: odpryskami, odspajaniem, możliwością gwałtownego wyrzutu materiału wraz z gazami. W pytaniach egzaminacyjnych kluczowe są objawy mechaniczne.
Szczególną ostrożność jest wskazana zawsze po robotach strzałowych, ale zwłaszcza wtedy, gdy pojawiają się nietypowe objawy: silniejsze odpryski z ociosów i czoła, gwałtownie rosnące emisje gazów, zmiany w zachowaniu górotworu lub pogorszenie warunków atmosfery. Wtedy należy stosować procedury i informować dozór.
Najczęstsze błędy to automatyczne łączenie słowa "gazy" z metanem oraz wybór odpowiedzi o "wybuchu pyłu", bo kojarzy się ze strzelaniem. Inny błąd to nieuwzględnienie odprysków jako objawu mechanicznego. Pomaga czytanie całego opisu i szukanie pary: objaw mechaniczny + wzmożone gazy.
Tak, roboty strzałowe mogą wpływać na stan naprężeń i lokalnie inicjować niekorzystne zjawiska dynamiczne. Jednak w zadaniach testowych trzeba rozpoznawać, co jest opisane: tąpania kojarzą się z wstrząsami i skutkami sejsmicznymi, a wyrzuty z odpryskami/odspajaniem w rejonie przodka i intensywnym uwalnianiem gazów.
Wentylacja odpowiada za rozcieńczanie i usuwanie gazów z wyrobiska, dlatego przy wzmożonych emisjach jej znaczenie rośnie. W praktyce należy dążyć do utrzymania bezpiecznej atmosfery pracy i bieżącej kontroli jej parametrów. Sama wentylacja nie usuwa przyczyny zjawiska, ale ogranicza skutki gazowe.
Ocios to boczna ściana wyrobiska, a czoło przodka to front robót, czyli miejsce, w którym wyrobisko jest urabiane i postępuje w przód. W pytaniach o zagrożenia naturalne lokalizacja objawów (na ociosach i czole) jest istotna, bo wskazuje na stan górotworu w strefie robót.
Ucz się objawów i ich powiązań: dla każdego zagrożenia wypisz typowe sygnały ostrzegawcze (mechaniczne, gazowe, pyłowe, sejsmiczne). Trenuj na krótkich opisach sytuacji po strzelaniu i podczas urabiania. Na egzaminie czytaj uważnie słowa-klucze: "odpryski", "gazy", "przodek", "ocios".
info

Statystycznie 39% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Odpryskiwanie węgla z ociosów i czoła przodka oraz wzmożone wydzielanie gazów po robotach strzałowych wskazuje na możliwość zjawiska dynamicznego, typowego dla wyrzutów gazów i skał."

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe zakładu górniczego z zakresu zagrożeń naturalnych i robót strzałowych
  • Podręczniki do przedmiotów zawodowych dotyczących zagrożeń w kopalniach podziemnych
  • Instrukcje wewnętrzne (ruchowe) dotyczące robót strzałowych i postępowania po strzelaniu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego