KWALIFIKACJA HGT2 + HGT12 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 36.
Określ cenę koniaku zawartego w kieliszku o pojemności 0,05 l, jeżeli cena detaliczna butelki o pojemności 0,5 l wynosi 100 zł, a zakład stosuje marżę 25%.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Butelka 0,5 l kosztuje 100 zł, więc 0,05 l to 1/10 butelki.
Najpierw wylicz cenę "kosztową" porcji: 100 zł × 0,1 = 10,00 zł. Następnie dolicz marżę 25%: 10,00 zł × 1,25 = 12,50 zł. Dlatego poprawna jest kwota 12,50 zł.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba wycenić porcję koniaku w kieliszku o pojemności 0,05 l na podstawie ceny butelki 0,5 l oraz informacji o marży 25%.

Krok 1: przeliczenie objętości na część butelki
Porcja 0,05 l stanowi część butelki 0,5 l: 0,05 / 0,5 = 0,1, czyli 10% zawartości butelki (inaczej: 1/10).

Krok 2: cena wynikająca z proporcji (bez marży)
Skoro cała butelka kosztuje 100 zł, to 1/10 tej objętości kosztuje: 100 zł × 0,1 = 10,00 zł. To odpowiada wartości porcji, gdyby dzielić cenę butelki proporcjonalnie do objętości, bez dodatkowej marży zakładu.

Krok 3: doliczenie marży 25%
Przy typowym szkolnym rozumieniu w takich zadaniach "stosuje marżę 25%" oznacza podwyższenie uzyskanej kwoty o 25%: 10,00 zł × 25% = 2,50 zł. Następnie: 10,00 zł + 2,50 zł = 12,50 zł.

Dlaczego pozostałe kwoty są błędne?

  • 10,00 zł pomija doliczenie marży (zatrzymuje się na samej proporcji objętości).
  • 7,50 zł sugeruje błędne wyliczenie udziału porcji w butelce albo nieprawidłowe zastosowanie procentu (np. odjęcie zamiast dodania).
  • 5,00 zł odpowiadałoby sytuacji, jakby 0,05 l było 1/20 butelki 0,5 l, co jest niezgodne z obliczeniem 0,05/0,5 = 0,1.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw policz "ile porcji jest w butelce" (tu: 0,5/0,05 = 10), potem cenę jednej porcji (100/10), a dopiero na końcu zastosuj procent marży i zaokrąglij do groszy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Najpierw ustal, jaką częścią butelki jest porcja: 0,05 / 0,5 = 0,1, czyli 10%.

Potem policz cenę tej części: cena butelki × 0,1. Dopiero na końcu dolicz marżę, jeśli jest podana.

Bo 0,5 l / 0,05 l = 10, czyli z jednej butelki 0,5 l można odmierzyć 10 równych porcji po 0,05 l.

Skoro porcji jest 10, to jedna porcja to 1/10 zawartości butelki.

W zadaniach rachunkowych najczęściej oznacza to podwyższenie ceny bazowej o 25%.

Praktycznie liczysz wtedy: cena bazowa × 1,25. Warto uważać, bo w różnych materiałach "marża" bywa rozumiana inaczej niż "narzut".

Są dwa równoważne sposoby:

  • policz 25% z kwoty i dodaj (kwota × 0,25 + kwota),
  • pomnóż przez 1,25.

Oba podejścia prowadzą do tego samego wyniku.

W tym typie zadań wygodniej jest najpierw policzyć cenę porcji z proporcji objętości, a potem doliczyć marżę do porcji.

Matematycznie wyjdzie to samo, o ile marża jest liczona jako podwyższenie o dany procent.

Najczęstsze pomyłki to:

  • błędne wyliczenie udziału porcji (np. uznanie 0,05 l za 5% zamiast 10%),
  • pominięcie marży,
  • odjęcie 25% zamiast dodania,
  • zaokrąglanie zbyt wcześnie.

Oceń rząd wielkości: 0,05 l to 1/10 butelki, więc bez marży cena porcji powinna być ok. 10 zł (gdy butelka kosztuje 100 zł).

Po doliczeniu 25% wynik powinien być większy niż 10 zł, czyli ok. 12,50 zł.

W zadaniach egzaminacyjnych często przyjmuje się proporcję objętości, aby przeliczenie było jednoznaczne.

W praktyce gastronomicznej cena porcji może uwzględniać też koszty obsługi, straty, politykę cenową i zaokrąglenia cennikowe.

Stosuje się ją, gdy alkohol jest sprzedawany w porcjach (np. 0,02 l, 0,04 l, 0,05 l), a nie w całych butelkach.

Obsługa musi wtedy umieć policzyć cenę porcji oraz kontrolować liczbę porcji możliwych do uzyskania z butelki.

Ćwicz schemat: liczba porcji z butelki → cena jednej porcji → procent (marża/narzut) → zaokrąglenie.

Rób krótkie notatki z typowych pojemności (np. 0,5 l, 0,7 l) i porcji (0,05 l), żeby szybciej liczyć w pamięci.

info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): Procent — https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): Marża — https://pl.wikipedia.org/wiki/Mar%C5%BCa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): Litr — https://pl.wikipedia.org/wiki/Litr (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i zeszyty ćwiczeń z rachunku ekonomicznego w gastronomii (procenty, marża, narzut)
  • Powtórzenie działań na ułamkach dziesiętnych i procentach (materiały szkolne z matematyki)
  • Zadania egzaminacyjne z kalkulacji gastronomicznej (porcjowanie i wycena napojów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego