KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 24.
Określ, jakie dokumenty są przekazywane do archiwum państwowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do archiwum państwowego przekazuje się przede wszystkim dokumenty stanowiące materiały archiwalne, czyli mające trwałą wartość dla badań i pamięci instytucjonalnej (np. wartość naukową lub historyczną). Sam wiek dokumentów nie wystarcza – kluczowa jest kwalifikacja i wartość, a przekazanie następuje po upływie przewidzianego okresu przechowywania.

Pełne wyjaśnienie:

Archiwum państwowe nie przejmuje "wszystkich starych papierów", lecz przede wszystkim materiały archiwalne – dokumentację o trwałej wartości dla państwa i społeczeństwa. Taką wartość opisuje się najczęściej jako wartość historyczną (świadectwo działalności instytucji, zdarzeń, osób, procesów) oraz wartość naukową (przydatność jako źródło do badań). Dlatego w poprawnej odpowiedzi pojawia się warunek: dokumenty muszą mieć wartość naukową lub historyczną.

W praktyce o tym, co staje się materiałem archiwalnym i kiedy jest przekazywane do archiwum państwowego, decydują m.in. zasady kwalifikacji archiwalnej oraz okresy przechowywania wynikające z przepisów i wykazów akt. Z tego powodu sam próg wieku (np. 10 lat czy nawet 30 lat) nie jest wystarczającym kryterium bez uwzględnienia wartości i kwalifikacji.

  • Odpowiedź "Wszystkie dokumenty, które są starsze niż 10 lat" jest błędna, bo sprowadza przekazanie do jednego, arbitralnego kryterium czasu. Wiele dokumentów po określonym czasie nie jest przekazywanych do archiwum państwowego, lecz może podlegać innym procedurom (np. brakowaniu) zależnie od kwalifikacji.
  • Odpowiedź "Tylko dokumenty, które mają wartość historyczną" jest zbyt wąska. W praktyce znaczenie może mieć także wartość naukowa (źródłowa), a dokumentacja bywa oceniana szerzej niż wyłącznie przez pryzmat "historii".
  • Odpowiedź "Wszystkie dokumenty, które są starsze niż 30 lat" również jest błędnym uogólnieniem: wiek może być jedynie warunkiem technicznym w pewnych procedurach, ale nie zastępuje oceny wartości archiwalnej. Stare dokumenty bez takiej wartości nie stają się automatycznie materiałami archiwalnymi.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się same liczby lat, szukaj opcji, która zawiera także kryterium wartości (naukowej/historii) i sens archiwizacji. To zwykle odróżnia materiał archiwalny od zwykłej dokumentacji przechowywanej czasowo.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Materiały archiwalne to dokumenty o trwałej wartości (np. historycznej lub naukowej), które powinny być zachowane wieczyście jako część zasobu archiwalnego. Dokumentacja niearchiwalna ma wartość czasową (użytkową) i przechowuje się ją przez określony okres, a potem może zostać wybrakowana zgodnie z procedurą.
Najczęściej przekazywane są materiały archiwalne wytworzone przez jednostkę, uporządkowane i opisane w spisach zdawczo-odbiorczych. Kluczowe jest to, że mają trwałą wartość źródłową (historyczną/naukową), a nie tylko to, że są "stare". Przekazanie odbywa się według ustalonej procedury.
Wiek jest łatwym kryterium, ale nie mówi nic o wartości dokumentu. Archiwa państwowe przejmują przede wszystkim materiały o trwałym znaczeniu dla badań i pamięci instytucjonalnej. Wiele starych dokumentów ma jedynie znaczenie administracyjne i po upływie czasu może być kwalifikowane do brakowania, nie do wieczystego przechowywania.
Pomaga analiza treści i funkcji dokumentu: czy dokumentuje kluczowe decyzje, strukturę i działalność jednostki, ważne wydarzenia, prawa i obowiązki, dane o znaczeniu źródłowym. Wartość naukowa/historii wynika z przydatności jako źródło informacji, a nie z estetyki czy samego wieku. W praktyce wspiera to kwalifikacja archiwalna.
Najczęściej myli się "przekazanie do archiwum państwowego" z każdym przekazaniem do archiwum zakładowego lub ze zwykłym przechowywaniem. Drugi błąd to wybór odpowiedzi opartej tylko na liczbie lat (np. 10/30), bez warunku wartości archiwalnej. Trzeci to zawężanie kryterium wyłącznie do "historyczności", pomijając wartość naukową.
Kwalifikacja archiwalna porządkuje dokumentację według jej wartości i przewidywanego sposobu dalszego postępowania (wieczyste przechowywanie albo przechowywanie czasowe). Dzięki temu archiwista wie, które akta są materiałami archiwalnymi, a które mogą zostać wybrakowane po upływie okresu. To klucz do poprawnych decyzji o przekazaniu.
Spis zdawczo-odbiorczy sporządza się, gdy jednostka przekazuje wyodrębnione materiały archiwalne do archiwum państwowego. Zwykle jest to etap końcowy po uporządkowaniu akt (układ, opisy, kompletność teczek) i po sprawdzeniu, że przekazywane jednostki archiwalne spełniają kryteria wartości i formalne wymagania przekazania.
Nie. Sam wiek nie przesądza o przekazaniu. O tym, czy dokument ma trafić do archiwum państwowego, decyduje przede wszystkim jego trwała wartość (np. historyczna lub naukowa) oraz kwalifikacja archiwalna. Dokumenty bez takiej wartości, mimo że stare, nie są automatycznie materiałami archiwalnymi.
Zwykle nie przekazuje się dokumentacji o krótkotrwałej wartości użytkowej, powielonej, pomocniczej lub takiej, której znaczenie wygasa po określonym czasie. Tego rodzaju akta są często kwalifikowane jako dokumentacja niearchiwalna i po upływie okresu przechowywania mogą podlegać brakowaniu w procedurze, zamiast przekazania do archiwum państwowego.
Warto ćwiczyć rozróżnianie: archiwum zakładowe vs archiwum państwowe, materiały archiwalne vs dokumentacja niearchiwalna, oraz rozumieć rolę kwalifikacji i wartości dokumentu. Rób zadania na przykładach teczek aktowych: wskaż, co ma trwałą wartość i jakie formalności (np. spisy) towarzyszą przekazaniu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sam wiek dokumentów nie wystarcza – kluczowa jest kwalifikacja i wartość, a przekazanie następuje po upływie przewidzianego okresu przechowywania.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z archiwistyki dotyczące kwalifikacji archiwalnej (kategorie A/B)
  • Instrukcje kancelaryjno-archiwalne i jednolite rzeczowe wykazy akt (JRWA) – przykłady stosowania kategorii
  • Wytyczne i poradniki metodyczne dotyczące przekazywania materiałów archiwalnych (opracowania archiwalne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego