KWALIFIKACJA CHM2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 24.
Określ przyczynę dymienia z dławicy pompy wirowej, powstającego podczas eliminowania wycieku z niej poprzez równomierny docisk nakrętkami. Dymienie powstało na skutek
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dymienie podczas równomiernego dociągania nakrętek dławicy wskazuje na zbyt duży docisk pakunku. Zwiększone tarcie na wale/tulei powoduje przegrzewanie, przypalanie szczeliwa i w efekcie może niszczyć tuleję wału. To typowy objaw "przykręcenia dławicy na sucho".

Pełne wyjaśnienie:

Dławica pompy wirowej z uszczelnieniem pakunkowym (szczeliwem) pracuje w warunkach, w których niewielki, kontrolowany przeciek bywa potrzebny do chłodzenia i "dosmarowania" strefy tarcia. Gdy operator próbuje całkowicie wyeliminować wyciek przez równomierny docisk nakrętkami, rośnie nacisk pakunku na tuleję wału, a więc rośnie tarcie i lokalna temperatura.

Wysoka temperatura w obszarze dławicy może powodować przypalanie (zwęglenie) szczeliwa, pojawienie się dymu i przyspieszone zużycie elementów współpracujących. Skutkiem jest także ryzyko zarysowania lub zniszczenia tulei wału, bo przegrzany pakunek traci właściwości, może się "zeszklić" i pracować jak materiał ścierny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do objawu?

  • "wzrost temperatury pompowanego czynnika" – temperatura medium może wpływać na warunki pracy uszczelnienia, ale dymienie pojawiające się podczas dociągania dławicy jest typowym skutkiem tarcia w samym uszczelnieniu, nie zmiany temperatury procesu.
  • "wzrost ciśnienia pompowanego czynnika" – wyższe ciśnienie zwykle zwiększa tendencję do wycieku, a nie bezpośrednio powoduje dymienie. Dym to sygnał przegrzania pakunku, czyli zbyt dużego docisku i zbyt małego "chłodzenia" przeciekiem.
  • "braku współosiowości wałów na sprzęgle" – niewspółosiowość powoduje drgania, obciążenia łożysk i może wtórnie pogarszać szczelność, ale sam mechanizm dymienia w dławicy w trakcie jej dokręcania wynika przede wszystkim z przegrzania pakunku i kontaktu z tuleją wału.

W praktyce eksploatacyjnej, gdy pojawia się dymienie, należy przerwać dokręcanie, sprawdzić temperaturę okolicy dławicy, dopuścić minimalny przeciek, ocenić stan szczeliwa i tulei oraz postępować zgodnie z DTR danej pompy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dławica to element uszczelniający przejście wału przez korpus pompy. W wersji pakunkowej zawiera szczeliwo (pakunek), które dociska się dławnicą, aby ograniczyć wyciek. Jej zadaniem jest zmniejszenie strat medium i ochrona układu, a nie zawsze całkowite "wyzerowanie" przecieku.
Dymienie najczęściej wynika z przegrzania pakunku: zbyt mocny docisk zwiększa tarcie na tulei wału. Gdy brakuje chłodzenia i "smarowania" niewielkim przeciekiem, szczeliwo zaczyna się przypalać. To sygnał, że regulacja poszła za daleko i trzeba zmniejszyć docisk.
Skutkiem może być wzrost temperatury w strefie dławicy, przypalanie i twardnienie szczeliwa oraz przyspieszone zużycie tulei wału. W skrajnych przypadkach dochodzi do zatarcia, uszkodzeń wału i konieczności postoju. Nadmierny docisk może też zwiększać pobór mocy i obciążenie łożysk.
Nie zawsze. W wielu rozwiązaniach dopuszcza się minimalny, kontrolowany wyciek, który chłodzi i stabilizuje pracę pakunku. Próba całkowitego "dokręcenia na sucho" może dać chwilowy efekt braku kapania, ale zwiększa tarcie i ryzyko dymienia oraz uszkodzenia tulei wału.
Dymienie od przypalania szczeliwa zwykle ma zapach spalenizny i pojawia się lokalnie przy dławicy, często po dokręceniu. Parowanie medium wiąże się z wysoką temperaturą cieczy i może wyglądać jak mgła/para wodna bez typowego zapachu. W praktyce pomaga ocena temperatury okolicy i analiza momentu wystąpienia objawu.
Należy przerwać dalsze dokręcanie, zmniejszyć docisk (poluzować), sprawdzić czy jest minimalny przeciek chłodzący i kontrolować temperaturę. Następnie ocenić stan szczeliwa oraz tulei wału i postępować zgodnie z DTR. Jeśli objaw nie ustępuje, pompę trzeba bezpiecznie wyłączyć i zgłosić do UR.
Wzrost ciśnienia częściej zwiększa tendencję do wycieku, ale sam w sobie nie jest typową przyczyną dymienia. Dymienie to objaw przegrzania w miejscu tarcia (pakunek–tuleja/wał), zwykle po nadmiernym docisku. Ciśnienie może pogorszyć warunki pracy, lecz mechanizm dymu wynika z temperatury od tarcia.
Niewspółosiowość powoduje drgania i nadmierne obciążenia łożysk, co może pośrednio wpływać na szczelność. Jednak dymienie przy regulacji dławicy wiąże się przede wszystkim z lokalnym przegrzaniem szczeliwa od tarcia po zbyt mocnym docisku. To bardziej bezpośredni i typowy mechanizm powstawania dymu.
Do objawów należą: narastające przecieki mimo prawidłowego docisku, przegrzewanie i dymienie, nierówna praca pakunku oraz widoczne rysy/rowki na tulei po demontażu. Zużyta tuleja pogarsza warunki uszczelnienia, bo pakunek nie dociska się równomiernie i szybciej się niszczy.
Skup się na powiązaniu objaw–przyczyna: wyciek, dymienie, drgania, hałas, wzrost temperatury łożysk. Naucz się funkcji elementów (dławica, szczeliwo, tuleja wału, sprzęgło) i typowych błędów regulacji. Pomaga czytanie DTR oraz rozwiązywanie zadań opisowych z diagnostyki usterek.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Dymienie podczas równomiernego dociągania nakrętek dławicy wskazuje na zbyt duży docisk pakunku."

Źródła:

  • Karassik I.J. (red.), "Pump Handbook", McGraw-Hill Education, rozdziały o uszczelnieniach pakunkowych (stuffing box/packing).
  • Sulzer Pumps, "Centrifugal Pump Handbook" (publikacje techniczne Sulzer), część dotycząca dławnic i regulacji pakunku.

Materiały:

  • Instrukcje DTR pomp wirowych producentów (rozdział: uszczelnienie dławnicowe i regulacja)
  • Podręczniki z eksploatacji pomp i armatury w przemyśle procesowym
  • Materiały szkoleniowe z utrzymania ruchu: uszczelnienia wałów (pakunkowe i mechaniczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego