KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 40.
Określ, które z poniższych stwierdzeń najlepiej opisuje różnicę między archiwoznawstwem a archiwalną informacją naukową.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Archiwoznawstwo opisuje archiwa jako instytucje oraz zasady ich organizacji i funkcjonowania.
Archiwalna informacja naukowa dotyczy treści informacyjnej utrwalonej w dokumentach archiwalnych i sposobów jej pozyskiwania/udostępniania użytkownikom. Różnica dotyczy więc przedmiotu: archiwum vs informacja w aktach.

Pełne wyjaśnienie:

Różnica między archiwoznawstwem a archiwalną informacją naukową polega przede wszystkim na innym przedmiocie zainteresowania.

Archiwoznawstwo koncentruje się na archiwach rozumianych jako instytucje i element systemu przechowywania dziedzictwa dokumentacyjnego: interesuje je organizacja archiwów, ich zadania, typy zasobów, zasady porządkowania, opracowania i funkcjonowania w szerszym systemie administracyjnym i naukowym. W praktyce technika archiwisty przekłada się to na rozumienie, jak archiwum jest zorganizowane i jak poruszać się po jego strukturze zasobu.

Archiwalna informacja naukowa dotyczy natomiast informacji zawartej w dokumentach przechowywanych w archiwach oraz sposobów jej wyszukiwania, opisu i udostępniania. Akcent przesuwa się z instytucji na treść i jej reprezentację (np. w opisach, inwentarzach, bazach danych) oraz na potrzeby użytkownika prowadzącego kwerendę.

Dlatego poprawne jest ujęcie, że archiwoznawstwo to "nauka o archiwach i ich organizacji", a archiwalna informacja naukowa dotyczy "informacji zawartej w dokumentach przechowywanych w archiwach".

Pozostałe odpowiedzi są mylące, ponieważ:

  • Utożsamiają archiwalną informację naukową z procesem gromadzenia i przechowywania, czyli z czynnościami archiwalnymi, a nie z obszarem informacji i jej udostępniania.
  • Sprowadzają archiwoznawstwo wyłącznie do metod przechowywania, ignorując szerszy kontekst instytucjonalny i organizacyjny archiwów.
  • Przenoszą akcent na tworzenie dokumentów, co dotyczy raczej wytwarzania dokumentacji (records management) niż archiwoznawstwa rozumianego jako wiedza o archiwach.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się słowo "archiwoznawstwo", myśl o archiwum jako instytucji i systemie; gdy pojawia się "informacja", myśl o treści w dokumentach i sposobie jej wyszukiwania/opisu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Archiwoznawstwo to obszar wiedzy opisujący archiwa jako instytucje oraz zasady ich organizacji i funkcjonowania. Obejmuje m.in. typy archiwów, strukturę zasobu, podstawowe zadania archiwum i logikę opracowania materiałów archiwalnych.
Archiwalna informacja naukowa odnosi się do informacji zawartej w dokumentach archiwalnych oraz do sposobów jej opisu, wyszukiwania i udostępniania użytkownikom. W praktyce chodzi o to, jak dotrzeć do treści potrzebnej w kwerendzie i jak ją poprawnie zidentyfikować.
Najprościej: archiwoznawstwo = "archiwum i jego organizacja", informacja archiwalna/informacja naukowa = "treść w dokumentach i jej wyszukiwanie". Gdy odpowiedź mówi o strukturze archiwów, jest bliżej archiwoznawstwa; gdy o danych z akt, jest bliżej informacji.
Przechowywanie jest czynnością archiwalną, ale nie wyczerpuje znaczenia archiwoznawstwa ani archiwalnej informacji naukowej. Uczniowie często mylą proces (co archiwum robi) z zakresem pojęcia (czym zajmuje się dana dziedzina). To typowa pułapka definicyjna.
Przykłady to: rozumienie struktury zespołów i zbiorów, orientacja w organizacji archiwum, znajomość zasad opracowania i porządkowania materiałów oraz świadomość, jak archiwum realizuje swoje zadania. To perspektywa "jak archiwum jest zbudowane i działa".
To np. przygotowanie odpowiedzi na kwerendę, ustalanie, w których jednostkach archiwalnych jest potrzebna treść, tworzenie lub wykorzystanie opisów/inwentarzy oraz kierowanie użytkownika do właściwych materiałów. Sednem jest dotarcie do informacji zawartej w dokumentach.
Nie. Gromadzenie i przejmowanie dokumentacji to element pracy archiwum, ale archiwalna informacja naukowa dotyczy głównie informacji w dokumentach i sposobów jej udostępniania (wyszukiwanie, opis, kwerendy). Dlatego definicje o "gromadzeniu i przechowywaniu" zwykle nie trafiają w sedno.
Jeśli nacisk jest na archiwum jako instytucję (organizacja, funkcje, struktura zasobu), to jest to archiwoznawstwo. Jeśli nacisk jest na dokument jako nośnik treści i na wydobywanie tej treści dla użytkownika, to bliżej do archiwalnej informacji naukowej.
Najczęstsze błędy to: utożsamianie informacji z przechowywaniem, mylenie "tworzenia dokumentów" z archiwistyką, oraz wybór odpowiedzi brzmiącej podobnie do znanego hasła bez sprawdzenia, czy mówi o instytucji czy o treści w aktach. Pomaga szukanie słów-kluczy.
Stosuj krótkie mapy pojęć: pojęcie → przedmiot → czynności → przykład z pracy archiwum. Dla archiwoznawstwa wpisz "archiwum/organizacja", a dla informacji "treść w dokumentach/wyszukiwanie". Rozwiązuj testy, a definicje zapisuj własnymi słowami.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Archiwoznawstwo opisuje archiwa jako instytucje oraz zasady ich organizacji i funkcjonowania."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Archiwoznawstwo - dostęp 2026-03-04
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Informacja_naukowa - dostęp 2026-03-04

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw archiwistyki dla szkół policealnych/technikum
  • Słowniki terminologii archiwalnej (drukowane lub instytucjonalne opracowania)
  • Materiały dydaktyczne o informacji naukowej i wyszukiwaniu informacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego